วิทยานิพนธ์ (คพ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2552

ในปัจจุบันการท่องเที่ยวเชิงธรรมะและสถานปฏิบัติธรรมในรูปแบบรีสอร์ท กำลังได้รับความนิยมและเพิ่มจำนวนเป็นอย่าง มาก เนื่องจากสภาพความตึงเครียดของสังคม การศึกษาเรื่องการพัฒนาแหล่งพักอาศัยเพื่อการท่องเที่ยวด้านการพัฒนาจิตใจเชิงปฏิบัติ ธรรมนี้ศึกษาสถานปฏิบัติธรรมสายสติปัฏฐานสี่(พอง-ยุบ)ที่อยู่ภายนอกเขตกรุงเทพมหานคร มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาลักษณะของแหล่ง พักอาศัยและกิจกรรม รวมถึงการบริหารจัดการของแหล่งพักอาศัยเพื่อการท่องเที่ยวด้านการพัฒนาจิตใจเชิงปฏิบัติธรรมและเสนอแนะ แนวทางการพัฒนาแหล่งพักอาศัยเพื่อการท่องเที่ยวด้านการพัฒนาจิตใจเชิงปฏิบัติธรรม โดยมีสมมติฐานคือ ลักษณะของแหล่งพักอาศัย เพื่อการท่องเที่ยวด้านการพัฒนาจิตใจเชิงปฏิบัติธรรมที่มีสิ่งอำนวยความสะดวกที่เหมาะสมหรือเอื้อต่อการปฏิบัติธรรมจะทำให้ผู้ที่มา ปฏิบัติธรรมสามารถพัฒนาจิตใจได้ตามวัตถุประสงค์ของผู้ปฏิบัติธรรมเป้าหมาย และการบริหารจัดการของแหล่งพักอาศัยเพื่อการ ท่องเที่ยวด้านการพัฒนาจิตใจเชิงปฏิบัติธรรมที่ไม่มีการเรียกเก็บค่าใช้จ่ายในการเข้าพักและปฏิบัติธรรมต้องอาศัยหลักการตลาดด้าน ศรัทธาของผู้ปฏิบัติธรรมเป้าหมาย การศึกษาในครั้งนี้ได้คัดเลือกกรณีศึกษาจากสถานปฏิบัติธรรมประจำจังหวัดตั้งแต่ปี พ.ศ. 2543 ถึง พ.ศ. 2552 เป็นจำนวนถึง 1001 แห่งทั่วประเทศ โดยมีขอบเขตการศึกษา คืออยู่นอกเขตกรุงเทพมหานคร มีลักษณะที่พักที่เป็นอาคารแยกเป็นหลังๆและรูปแบบสิ่ง อำนวยความสะดวกที่ทันสมัย สำหรับกลุ่มเป้าหมายที่เฉพาะเจาะจง (Niche Market) ที่เป็นฆราวาสโดยเฉพาะ โดยจะมุ่งเน้นไปที่ กลุ่มเป้าหมายที่มีรูปแบบการดำรงชีวิต(Lifestyle)ของผู้ที่มีรายได้เพียงพอแก่การดำรงชีพในมาตรฐานปานกลางขึ้นไป และเป็นสถาน ปฏิบัติธรรมสายสติปัฏฐานสี่(พอง-ยุบ) พร้อมทั้งสัปปายะและวิปัสสนาจารย์ที่ดีมีชื่อเสียง ออกมาได้ 2 แห่ง คือ วัดพระธาตุศรีจอมทอง วรวิหาร และ ศูนย์ปฏิบัติธรรม ตาณัง เลณัง เฉลิมราช 60 ปี จังหวัดเชียงใหม่ การศึกษาแบ่งออกเป็นการศึกษาเกี่ยวกับทฤษฎี แนวความคิด และหลักธรรมด้านพระพุทธศาสนา เข้ากับด้านการตลาด การท่องเที่ยว การพัฒนาที่อยู่อาศัย และการพัฒนาจิตใจ การศึกษาในครั้งนี้เก็บ รวบรวมข้อมูลโดยการสำรวจ สังเกตการณ์ สัมภาษณ์แบบมีโครงสร้าง การเข้าร่วมกิจกรรมการปฏิบัติธรรม และรวมถึงการเก็บ แบบสอบถาม(Questionnaire)จากกรณีศึกษาทั้ง 2 แห่ง โดยแจกแบบสอบถามซึ่งมีทั้งแบบปลายปิดและปลายเปิดที่วัดพระธาตุศรีจอมทอง วรวิหารในช่วงเดือนพฤศจิกายน – ธันวาคม 2552 ทั้งหมด 60 ชุด และที่ศูนย์ปฏิบัติธรรม ตาณัง เลณัง เฉลิมราช 60 ปีคอร์สปฏิบัติวันที่ 10- 22ตุลาคม 2552 จำนวน 72 ชุดจากจำนวนผู้เข้าปฏิบัติธรรมทั้งหมด 72 คน ซึ่งสถานปฏิบัติธรรมทั้งสองแห่งมีกฎระเบียบในการเข้าเก็บ ข้อมูลที่ไม่เหมือนกัน ผลการศึกษาพบว่ารูปแบบแหล่งพักอาศัย สิ่งอำนวยความสะดวก กิจกรรมและการบริการ ของทั้ง 2 แห่ง มีทั้งความคล้ายคลึง และความต่างกันในแต่ละด้าน ทางด้านที่พักอาศัยเน้นที่พักอาศัยแบบหลังเดี่ยวเหมือนกันทั้งสองแห่ง สิ่งอำนวยความสะดวกและการ บริการของศูนย์ปฏิบัติธรรม ตาณัง เลณัง เฉลิมราช 60 ปีนั้นมีมากกว่าวัดพระธาตุศรีจอมทองวรวิหาร กิจกรรมการฝึกปฏิบัติของทั้งสอง แห่งปฏิบัติในสายสติปัฏฐานสี่(พอง-ยุบ)เช่นเดียวกัน ต่างที่ทางวัดพระธาตุศรีจอมทองวรวิหารจะเน้นให้ผู้ปฏิบัติธรรมปฏิบัติเอง ส่วน ศูนย์ปฏิบัติธรรม ตาณัง เลณัง เฉลิมราช 60 ปีนั้นจะเน้นการฝึกปฎิบัติรวม ซึ่งผลิตภัณฑ์ของทั้งสองแห่งสามารถตอบสนองวัตถุประสงค์ ของผู้ปฏิบัติธรรมเป้าหมายได้ และทั้งสองแห่งมีการบริหารจัดการด้านการส่งเสริมการตลาดด้วยวิธีการของหลักโฆษณา การ ประชาสัมพันธ์การขายโดยบุคคล การส่งเสริมการขาย และการตลาดตรง ทั้งสองแห่งเน้นในเรื่องการโฆษณาแบบปากต่อปากมากที่สุด และสามารถกล่าวได้ว่าการบริหารจัดการของทั้ง 2 แห่งสามารถเข้าถึงกลุ่มผู้ปฏิบัติธรรมเป้าหมายได้อย่างมีประสิทธิภาพ