วิทยานิพนธ์ (วท.ม.) -- จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2551

มลพิษทางอากาศเป็นปัญหาสำคัญในประเทศไทย โดยเฉพาะจากการปนเปื้อนของพอลิไซคลิกแอโรแมติกไฮโดรคาร์บอนในอากาศ (PAHs) ซึ่งมาจากการเผาไหม้ที่ไม่สมบูรณ์ของเชื้อเพลิงปิโตรเลียมโดย PAHs สามารถตกสะสมบนผิวใบไม้ แล้วระเหยกลับไปในบรรยากาศได้อีก การศึกษาก่อนหน้านี้ พบว่าแบคทีเรียบนในไม้สามารถกำจัดฟีแนนทรีนที่ตกค้างบนไปได้ ทั้งนี้แบคทีเรียที่ย่อยสลายฟีแนนทรีนบนใบโมก มีจำนวนมากกว่าบนใบไประดับชนิดอื่น ดังนั้นงานวิจัยนี้จึงนใจที่จะศึกษาประสิทธิภาพ ของแบคทีเรียนบนใบโมก ในการกำจัด PAHs ชนิดอื่นๆ ในอากาศ จากการศึกษาใบโมกตามธรรมชาติที่มีแบคทีเรียอาศัยอยู่ในขวดทดลองขนาด 60 มิลลิลิตร พบว่าหลังจากการบ่ม 4 วัน ปริมาณอะซีแนพธิลีน อะซีแนพธีน ฟลูออรีน และฟีแนนทรีน ในอากาศ เหลือเพียง 117.8, 145.3, 101.1 และ 81.6 ppmV ตามลำดับ จากปริมาณ PAHs ทั้งหมด 800 ppmV และค่าที่ได้น้อยกว่าขวดทดลองที่บรรจุใบโมกปลอดเชื้อจุลินทรีย์และใบโมกแห้งอย่างมีนัยสำคัญ แสดงว่าแบคทีเรียที่พบใบโมกช่วยเสริมประสิทธิภาพของใบไม้ในการกำจัด PAHs ในอากาศ เพื่อขยายขนาดของระบบทดสอบ ได้ใส่กิ่งโมกในแชมเบอร์ที่สามารถกันอากาศเข้า ซึ่งมีขนาดใหญ่กว่าขวดที่ใช้ก่อนหน้านี้ 230 เท่า ผลการทดลองพบว่าในวันที่ 7 แชมเบอร์ที่บรรจุกิ่งโมกตามธรรมชาติ มีปริมาณอะซีแนพธิลีน อะซีแนพธีน ฟลูออรีน และฟีแนนทรีน ที่เหลือ น้อย กว่าแชมเบอร์ที่บรรจุกิ่งโมกที่ปลอดเชื้อจุลินทรีย์อย่างมีนัยสำคัญ อย่างไรก็ดีกิ่งโมกตามธรรมชาติและกิ่งโมกที่พ่นปุ๋ยพืชทางใบ มีประสิทธิภาพในการกำจัด PAHs ใกล้เคียงกัน แสดงว่าปุ๋ยพืชที่ให้ไม่มีส่วนช่วย เพิ่มประสิทธิภาพการกำจัด PAHs ในอากาศ ซึ่งสอดคล้องกับจำนวนแบคทีเรียที่ย่อยสลาย PAHs ของกิ่งโมกที่ได้รับปุ๋ยพืช ซึ่งมีจำนวนคงที่ตลอดการทดลอง 7 วัน เมื่อจำแนกชนิดแบคทีเรียที่ย่อยสลาย PAHs บนใบโมก พบว่าอยู่ในสกุล Sphingomonas, Acinetobacter, Mycobacterium, Naxibacter, Parvibaculum และ Pseudomonas จำนวนแบคทีเรียบนใบที่สามารถย่อยสลาย PAHs มีค่าตั้งแต่ 6.37x10[superscript3] ถึง 4.37 x10[superscript4] เซลล์/กรัมใบไม้ งานวิจัยนี้แสดงให้เห็นว่าแบคทีเรียบนใบโมกสามารถกำจัด PAHs ในอากาศได้ และอาจจะนำมาประยุกต์ใช้ในการบำบัด PAHs ที่ปนเปื้อนในสิ่งแวดล้อมต่อไป