วิทยานิพนธ์ (ผ.ม.) -- จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2550

ศึกษาพัฒนาการของโครงสร้างพื้นฐาน วิเคราะห์อิทธิพลของโครงสร้างพื้นฐานที่มีต่อการพัฒนาที่อยู่อาศัย ศึกษาการเปลี่ยนแปลงและแนวโน้มของการพัฒนาที่อยู่อาศัย ที่ได้รับอิทธิพลจากการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน เพื่อเสนอแนะแนวทางในการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานให้มีความสัมพันธ์ และสอดคล้องกับการพัฒนาที่อยู่อาศัย โดยใช้แบบสอบถาม ภาพถ่ายทางอากาศ และการสำรวจเชิงประจักษ์ในพื้นที่เขตดินแดง เขตห้วยขวาง เขตจตุจักร เขตบางกะปิ เขตวังทองหลางและเขตลาดพร้าว ผลการศึกษาด้วยการสำรวจภาคสนามพบว่า ปัจจัยด้านกายภาพอันได้แก่ ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับโครงสร้างพื้นฐาน มีอิทธิพลต่อการเลือกตำแหน่งที่ตั้งที่อยู่อาศัยของประชากรมากที่สุด โดยสาธารณูปโภคมีอิทธิพลมากกว่าสาธารณูปการ ประเภทของสาธารณูปโภคที่มีอิทธิพลมากที่สุด ได้แก่ การบริการคมนาคมขนส่ง การบริการประปา และการบริการไฟฟ้า ตามลำดับ ส่วนการบริการสถานศึกษา การบริการห้างสรรพสินค้าหรือศูนย์การค้าและการบริการตลาด เป็นการบริการสาธารณูปการที่มีอิทธิพลมากตามลำดับ ทั้งนี้การบริการคมนาคมขนส่งเป็นประเภทของการบริการโครงสร้างพื้นฐาน ที่ประชากรให้ลำดับความสำคัญในสัดส่วนสูงสุด โดยในปัจจุบันถนนมีอิทธิพลมากกว่าการคมนาคมขนส่งประเภทอื่น ส่วนในอนาคตประชากรมีความต้องการการคมนาคมขนส่งประเภทรถไฟฟ้ามากที่สุด จากการศึกษาสภาพการเปลี่ยนแปลงเชิงประจักษ์ในพื้นที่ศึกษาพบว่า การบริการคมนาคมขนส่งมีอิทธิพลต่อการพัฒนาที่อยู่อาศัย ในพื้นที่ศึกษามากที่สุดสอดคล้องกับการสำรวจภาคสนาม โดยในช่วงแรกการพัฒนาถนนในพื้นที่ตลอดจนสาธารณูปโภคต่างๆ มีบทบาทในการบุกเบิกพื้นที่เพื่อการอยู่อาศัย จนทำให้เกิดการขยายตัวของชุมชนและเกิดการพัฒนาสาธารณูปการตามมา อาทิเช่น พื้นที่ตามแนวถนนลาดพร้าว หลังจากมีการปรับปรุงขยายถนนลาดพร้าวได้ทำให้เกิดการขยายตัวของที่อยู่อาศัย ตลอดจนห้างสรรพสินค้า สถานศึกษา รวมถึงสาธารณูปการอื่นๆตามมา ต่อมาเมื่อเกิดการขยายตัวของพื้นที่จนการจราจรหนาแน่นขึ้น จึงได้มีการพัฒนาทางด่วนซึ่งเข้ามามีบทบาทอย่างสูง และเกิดการขยายตัวของที่อยู่อาศัยตามเส้นทางให้บริการ จนกระทั่งได้มีการพัฒนาระบบคมนาคมขนส่งระบบรางคือ รถไฟฟ้า ได้ส่งผลต่อการพัฒนาที่อยู่อาศัยและเกิดการเปลี่ยนแปลงของพื้นที่ตามแนวเส้นทางดังกล่าวอย่างเห็นได้ชัด โดยพบว่ามีการพัฒนาที่อยู่อาศัยประเภทอาคารชุดตามแนวเส้นทางรถไฟฟ้าหลายโครงการโดยเฉพาะในเขตห้วยขวางซึ่งเป็นพื้นที่ที่มีเส้นทางรถไฟฟ้าตัดผ่านตลอดแนวเขต การเพิ่มขึ้นของที่อยู่อาศัยในบริเวณดังกล่าวมีสัดส่วนมากที่สุดเ มื่อเปรียบเทียบกับการเพิ่มขึ้นของที่อยู่อาศัยในพื้นที่อื่นในเขตพื้นที่ศึกษา และได้ดึงดูดให้มีประชากรเข้ามาอยู่อาศัยในพื้นที่มากขึ้น และมีแนวโน้มว่าจะมีการพัฒนาที่อยู่อาศัยในแนวดิ่งเช่นนี้เพิ่มขึ้นอีกในอนาคต ส่วนการพัฒนาที่อยู่อาศัยในแนวราบ อาทิ บ้านเดี่ยว ทาวน์เฮาส์ บ้านแฝด ได้มีการพัฒนาตามแนวทางด่วนด้านตะวันออกของพื้นที่ โดยเฉพาะในบริเวณเขตวังทองหลางและเขตลาดพร้าว บางส่วนจะกระจายตัวอยู่ตามแนวถนนซอย แนวทางการพัฒนา ควรมีการส่งเสริมการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานประเภทต่างๆให้มีประสิทธิภาพการให้บริการสูงขึ้น โดยเฉพาะส่งเสริมให้มีการพัฒนาเส้นทางรถไฟฟ้าตลอดจนการพัฒนาที่อยู่อาศัยตามแนวเส้นทางการให้บริการ เพื่อเป็นการชี้นำให้เมืองขยายตัวตามแนวเส้นทางดังกล่าว ซึ่งสามารถลดปัญหาการขยายตัวของเมืองอย่างกระจัดกระจายได้