วิทยานิพนธ์ (ศศ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2550

การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาบทบาทของสถาบันสังคมในการขัดเกลาจริยธรรมของเยาวชนและคุณลักษณะทางจริยธรรมของเยาวชน โดยศึกษาเปรียบเทียบเยาวชนผู้ที่เข้าเรียนและไม่เข้าเรียนโรงเรียนพุทธศาสนาวันอาทิตย์ กลุ่มตัวอย่างที่ศึกษา คือ เยาวชนผู้ที่เข้าเรียนและไม่เข้าเรียนโรงเรียนพุทธศาสนาวันอาทิตย์ที่มีอายุระหว่าง 14-18 ปี และกลุ่มแวดล้อมทางสังคมของเยาวชนทั้งสองกลุ่ม ได้แก่ ผู้ปกครอง ครูโรงเรียนสามัญ พระอาจารย์โรงเรียนพุทธศาสนาวันอาทิตย์ พระสงฆ์ในวัดที่เยาวชนมีโอกาสไปร่วมกิจกรรมทางศาสนา และ กลุ่มเพื่อน รวมจำนวน 260 คน โดยดำเนินการเก็บรวบรวมข้อมูลด้วยการใช้แบบสอบถามและการสัมภาษณ์เจาะลึก ผลการศึกษา พบว่า สถาบันสังคมที่เยาวชนและกลุ่มแวดล้อมทางสังคมของเยาวชนทั้งที่เข้าเรียนและ ไม่เข้าเรียนโรงเรียนพุทธศาสนาวันอาทิตย์ให้ความสำคัญในการขัดเกลาจริยธรรมมากที่สุดเป็นอันดับแรก คือ สถาบันครอบครัว รองลงมา ได้แก่ สถาบันการศึกษา สื่อมวลชน กลุ่มเพื่อน และสถาบันศาสนา ตามลำดับ ซึ่งแต่ละสถาบันสังคมจะมีวิธีการขัดเกลาจริยธรรมทั้งทางตรงและทางอ้อมให้กับเยาวชนที่แตกต่างกันไปตามบทบาทและหน้าที่ของตนเอง นอกจากนั้นยังพบว่า กลุ่มแวดล้อมทางสังคมของเยาวชนทั้งสองกลุ่มให้ความสำคัญในการปลูกฝังคุณลักษณะทางจริยธรรมในด้านความเสียสละมีเมตตามากที่สุด รองลงมา คือ ความมีระเบียบวินัย ความรับผิดชอบ ความขยันอุตสาหะ ความซื่อสัตย์ยุติธรรม ความกตัญญูกตเวที ความสามัคคี ความประหยัด และความมีเหตุผล ตามลำดับ ทั้งนี้การปลูกฝังคุณลักษณะทางจริยธรรมของกลุ่มแวดล้อมจะขึ้นอยู่กับสภาพการเปลี่ยนแปลงทางสังคมโดยรวมและขึ้นอยู่กับดุลยพินิจของกลุ่มแวดล้อมเยาวชนว่าสิ่งใดควรปฏิบัติและสิ่งใดไม่ควรปฏิบัติ ส่วนระดับคุณลักษณะทางจริยธรรมของเยาวชนจากการประเมินของกลุ่มแวดล้อมทางสังคมของเยาวชนทั้งสองกลุ่ม พบว่า ระดับคุณลักษณะทางจริยธรรมโดยรวม 9 ด้านของเยาวชนที่เข้าเรียนโรงเรียนพุทธศาสนาวันอาทิตย์มีระดับสูงกว่าเยาวชนที่ไม่เข้าเรียนโรงเรียนพุทธศาสนาวันอาทิตย์ และเมื่อพิจารณาในรายด้านแต่ละด้าน พบว่า เยาวชนที่เข้าเรียนและไม่เข้าโรงเรียนพุทธศาสนาวันอาทิตย์มีระดับคุณลักษณะทางจริยธรรมรายด้านที่แตกต่างกัน โดยเยาวชนที่เข้าเรียนโรงเรียนพุทธศาสนาวันอาทิตย์มีระดับคุณลักษณะทางจริยธรรมสูงกว่าเยาวชนที่ไม่เข้าเรียนโรงเรียนพุทธศาสนาวันอาทิตย์ในด้านความรับผิดชอบ ความซื่อสัตย์ยุติธรรม ความมีเหตุผล ความกตัญญูกตเวที ความเสียสละมีเมตตา ความสามัคคี และความขยันอุตสาหะ ในขณะที่เยาวชนที่ไม่เข้าเรียนโรงเรียนพุทธศาสนาวันอาทิตย์มีระดับคุณลักษณะทางจริยธรรมสูงกว่าเยาวชนที่เข้าเรียนโรงเรียนพุทธศาสนาวันอาทิตย์ในด้านความมีระเบียบวินัยและความประหยัด