วิทยานิพนธ์ (ค.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2549

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ดังนี้ 1) เพื่อศึกษาบทบาทของครูและผู้ปกครองในการส่งเสริมจริยธรรมของนักเรียน 2) เพื่อเปรียบเทียบบทบาท ครูและผู้ปกครองในการส่งเสริมจริยธรรมให้กับนักเรียนในโรงเรียนที่มุ่งส่งเสริมจริยธรรมกับในโรงเรียน ปกติ 3) เพื่อเปรียบเทียบจริยธรรมของนักเรียนที่ได้รับการส่งเสริมจากบทบาทครูและผู้ปกครองในโรงเรียน ที่มุ่งส่งเสริมจริยธรรมและโรงเรียนปกติและ 4) เพื่อศึกษาปัจจัยที่สนับสนุนและปัจจัยที่เป็นอุปสรรคของครู และผู้ปกครองในการส่งเสริมจริยธรรมของนักเรียน โดยใช้วิธีการเชิงคุณภาพในลักษณะพหุกรณีศึกษา กรณีศึกษาโรงเรียนส่งเสริมจริยธรรม 1 โรงเรียน และโรงเรียนปกติ 1 โรงเรียน กรณีศึกษาครูแกนนำ 2 ท่าน กรณีศึกษาผู้ปกครอง 4 ท่าน เก็บรวบรวมข้อมูลเป็นระยะเวลา 5 เดือน โดยใช้การวิเคราะห์เอกสาร การสังเกต การสัมภาษณ์และสนทนากลุ่มกับนักเรียนของกรณีศึกษาครูแกนนำ ผลการวิจัยพบว่า 1. บทบาท ของครูในการส่งเสริมจริยธรรม ประกอบด้วย 12 บทบาทคือ 1) ผู้เป็นแบบอย่างที่ดี 2) ผู้สร้างบรรยากาศ 3) ผู้สร้างกำลังใจ 4) ผู้จัดการเรียนรู้เพื่อฝึกการใช้ทักษะชีวิต 5) ผู้ฝึกนักเรียนให้มีความประพฤติชอบ 6) ผู้ฝึก นักเรียนให้แสวงหาความจริง 7) ผู้ฝึกนักเรียนให้เกิดความสงบในจิตใจ 8) ผู้ฝึกนักเรียนให้มีความรักความ เมตตา 9) ผู้ฝึกนักเรียนให้หลักอหิงสาในการดำเนินชีวิต 10) ผู้สอนด้วยประสบการณ์ผู้อื่น 11) ผู้มีความรัก ความเมตตา 12) ผู้ฝึกระเบียบวินัย และบทบาทของผู้ปกครองในการส่งเสริมจริยธรรมนักเรียน ประกอบด้วย 9 บทบาท คือ 1) ผู้ส่งเสริมพัฒนาการทางร่างกาย 2) ผู้สร้างบรรยากาศ 3) ผู้สร้างความรักความผูกพัน 4) ผู้เป็นแบบอย่างที่ดี 5) ผู้สร้างระเบียบวินัย 6) ผู้สอนวิธีคิด 7) ผู้สร้างความไว้วางใจ 8) ผู้สร้างกำลังใจ และ 9) ผู้ยับยั้งพฤติกรรมที่ไม่เหมาะสม 2. บทบาทครูในโรงเรียนส่งเสริมจริยธรรมเหมือนบทบาทครูในโรงเรียน ปกติ 4 บทบาท คือ ผู้เป็นแบบอย่างที่ดี ผู้สร้างบรรยากาศ ผู้สร้างกำลังใจ และผู้จัดการเรียนรู้เพื่อฝึกทักษะ การใช้ชีวิต บทบาทผู้ปกครองนักเรียนในโรงเรียนส่งเสริมจริยธรรมและโรงเรียนปกติมีบทบาทเหมือนกัน คือ การสร้างความรักความผูกพัน การเป็นแบบอย่างที่ดี และการสร้างระเบียบวินัย 3. นักเรียนในโรงเรียน ส่งเสริมจริยธรรม มีจริยธรรมระดับความต้องการเพื่อตัวเองร้อยละ 62.5 จริยธรรมระดับความต้องการ เพื่อคนใกล้ชิด ร้อยละ 25 และจริยธรรมระดับความต้องการเพื่อสังคม ร้อยละ 12.5 ส่วนนักเรียนในโรงเรียน ปกติมีจริยธรรมระดับความต้องการเพื่อตัวเอง ร้อยละ 75 และจริยธรรมระดับคนใกล้ชิด ร้อยละ 25 และไม่พบจริยธรรมระดับเพื่อสังคม 4. ปัจจัยที่สนับสุนบทบาทของครู คือ 1) การบริหารจัดการ 2) การตระหนักถึงการสร้างคนดี 3) การสร้างบรรยากาศ 4) บุคลิกและความสามารถเฉพาะตัวของครู 5) การจัดการการสอน 6) ความหลากหลายทางวัฒนธรรม 7) งบประมาณ ปัจจัยที่เป็นอุปสรรค คือ 1) การขาดการประชาสัมพันธ์ที่ดี 2) ทัศนคติและการร่วมมือที่ดีของผู้ปกครอง 3) สื่อภายนอก 4) การขาดความรู้เกี่ยวกับการส่งเสริมจริยธรรมที่ทันต่อเหตุการณ์ ส่วนปัจจัยที่สนับสนุนบทบาทของผู้ปกครอง คือ 1) ลักษณะของอาชีพ 2) การเรียนรู้ประสบการณ์จากสังคม และปัจจัยที่เป็นอุปสรรค คือ 1) การบริหารจัดการเวลา 2) กลุ่มเพื่อนนักเรียน