วิทยานิพนธ์ (วท.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2549

แยกสารปฏิชีวนะจากราเอนโดไฟต์ที่แยกจากเหง้าขมิ้นชัน Curcuma longa เก็บตัวอย่างเหง้าขมิ้นชันจาก 7 จังหวัด คือ เชียงใหม่ มหาสารคาม ร้อยเอ็ด อยุธยา ชลบุรี ราชบุรี และนครศรีธรรมราช โดยเลือกเก็บตัวอย่างเหง้าจากต้นขมิ้นชันที่มีความสมบูรณ์แข็งแรงไม่เป็นโรค มาคัดแยกราเอนโดไฟต์ โดยผ่านวิธีฆ่าเชื้อที่ผิวนอก สามารถแยกราได้ทั้งหมด 47 ไอโซเลต ทำการทดสอบการยับยั้งเชื้อจุลินทรีย์ด้วยวิธี Dual agar diffusion technique พบว่ามีราเอนโดไฟต์ทั้งหมด 14 สายพันธ์ มีฤทธิ์ยับยั้งเชื้อจุลินทรีย์ทดสอบ โดยสายพันธุ์ NK9 มาฤทธิ์ดีที่สุด คือ มีฤทธิ์ยับยั้งเชื้อจุลินทรีย์ทดสอบได้ 3 ชนิด ได้แก่ Bacillus subtilis ATCC 6633, Staphylococcus aureus ATCC 25923 และ Candida albicans ATCC 10231 ดังนั้นจึงเลือกราเอนโดไฟต์สายพันธุ์ NK9 มาเลี้ยงในอาหารเลี้ยงเชื้อเหลว Malts Extract Broth (MEB) จากการพิสูจน์เอกลักษณ์ทางสัณฐานวิทยาและอณูชีววิทยาของ ราเอนโดไฟต์สายพันธุ์ NK9 เมื่อเทียบลำดับ DNA บริเวณ ITS1 ITS2 และ 5.8S rRNA พบว่าราคล้าย Fusarium equiseti เมื่อนำมาสกัดและแยกสารที่ราสร้างขึ้นด้วยเทคนิคทางโครมาโทกราฟีและการตกผลึกได้สาร 3 ชนิด ประกอบด้วย Ergosterol peroxide (1), 8’-epi-hydroxyzearalenone(2), และ zearalenone(3) โดยสารทั้ง 3 ชนิด ได้มาจากสารสกัดหยาบเอธิลอะซิเตตจากส่วนน้ำเลี้ยงและเส้นใยรา ทดสอบฤทธิ์การยับยั้งเชื้อจุลินทรีย์ของสารทั้ง 3 ชนิด ด้วยวิธี minimum inhibitory concentration method (MIC) เมื่อใช้ streptomycin, chloramphenicol เป็น positive control พบว่าสารทั้ง 3 ชนิดมีความสามารถยับยั้งจุลินทรีย์ได้ คือ zearalenone มีฤทธิ์ยับยั้งจุลินทรีย์ได้ดีที่สุด คือสามารถยับยั้ง B. subtilis, S. aureus และ E. coli ได้ที่ค่า MIC 1.95 micrograms/millilitre (6.13 microMol) 7.81 micrograms/millilitre(24.56 microMol) และ 7.81 micrograms/millilitre(24.56 microMol) ตามลำดับ สาร 8'-epi-hydroxyzearalenone มีฤทธิ์ยับยั้ง B.subtilis , S. aureus และ E. coli ได้ที่ค่า MIC 7.81 micrograms/millilitre (23.28 microMol), 7.81 micrograms/millilitre (23.28 microMol)15.62 micrograms/millilitre (46.76 microMol) ตามลำดับและ ergosterol peroxide มีฤทธิ์ยับยั้ง S. aureus , E. coli และ C.albican ได้ที่ค่า MIC 7.81 micrograms/millilitre (23.84 microMol) , 31.25 micrograms/millilitre (95.27 microMol)และ 62.5 micrograms/millilitre (190.55 microMol) ตามลำดับ และจากการทดสอบฤทธิ์การยับยั้งเซลล์มะเร็งของสารที่แยกได้ พบว่าสาร สาร 8'-epi-hydroxyzearalenone สามารถยับยั้งเซลล์มะเร็งตับ (HEP-G2) และเซลล์มะเร็งกระเพาะอาหาร (KATO-III) ได้โดยมีค่า IC[subscript50] 0.05 micrograms/millilitre และ 4.94 micrograms/millilitre ตามลำดับ ส่วนสาร zearalenone สามารถยับยั้งเซลล์มะเร็งเต้านม (BT 474) เซลล์มะเร็งตับ (HEP-G2) เซลล์มะเร็งกระเพาะอาหาร (KATO-III) เซลล์มะเร็งปอด (CHAGO) และเซลล์มะเร็งลำไส้ใหญ่ (sW 620) ได้โดยมีค่า IC[subscript 50] 0.1 micrograms/millilitre, 0.001 micrograms/millilitre 0.02 micrograms/millilitre 5.89 micrograms/millilitre และ 4.78 micrograms/millilitre ตามลำดับ