วิทยานิพนธ์ (อ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2550

ศึกษาคำเรียกขานอาชีพและตำแหน่งในภาษาญี่ปุ่นและภาษาไทย โดยวิเคราะห์ความสัมพันธ์ของคำดังกล่าวกับปัจจัย 3 ประการคือ กลุ่มอาชีพของผู้ฟัง เพศของผู้พูดผู้ฟัง และความเป็นทางการของสถานการณ์ โดยเก็บข้อมูลคำเรียกขานในทั้งสองภาษาด้วยแบบสอบถามกับนักศึกษาระดับปริญญาตรีในโตเกียวและกรุงเทพมหานคร จากการศึกษาพบว่า คำเรียกขานอาชีพและตำแหน่งในภาษาญี่ปุ่นและภาษาไทย ประกอบด้วยส่วนประกอบตั้งแต่หนึ่งประเภทหรือมากกว่ามาประกอบกัน ส่วนประกอบที่พบทั้งในภาษาญี่ปุ่นและภาษาไทย ได้แก่ ชื่อ คำเรียกญาติ อาชีพ / ตำแหน่ง และคำแสดงความสุภาพ / ยกย่อง ส่วนประกอบที่พบเฉพาะในภาษาญี่ปุ่นได้แก่ สถานที่ทำงาน / องค์กร และคำแสดงการทักทาย ผลการวิเคราะห์การแปรของคำเรียกขานอาชีพและตำแหน่งตามปัจจัยด้านกลุ่มอาชีพของผู้ฟังพบว่า ผู้พูดในภาษาใช้ ชื่อสกุล + คำแสดงความสุภาพ / ยกย่อง เรียกขานกลุ่มวิชาชีพ และกึ่งวิชาชีพมากที่สุด และใช้คำแสดงการทักทาย เรียกขานกลุ่มไม่ใช่วิชาชีพมากที่สุด ในภาษาไทยรูปแบบคำเรียกขานอาชีพและตำแหน่งที่นิยมเรียกใช้เรียกขานผู้ที่มีอาชีพในกลุ่มวิชาชีพและกึ่งวิชาชีพมากที่สุดคือ คำนำหน้า + ชื่อตัว คำเรียกขานที่นิยมเรียกขานผู้ที่มีอาชีพในกลุ่มไม่ใช่วิชาชีพมากที่สุด คือ คำเรียกญาติ + ชื่อตัว สำหรับปัจจัยด้านเพศของผู้พูด ผู้ฟังและความเป็นทางการของสถานการณ์พบว่า ปัจจัยด้านเพศของผู้พูดผู้ฟังมีผลต่อการแปรของการใช้คำเรียกขานอาชีพและตำแหน่งน้อยมากทั้งในภาษาญี่ปุ่นและภาษาไทย ส่วนปัจจัยด้านความเป็นทางการของสถานการณ์พบว่า มีอิทธิพลต่อการเลือกใช้คำเรียกขานอาชีพและตำแหน่งในภาษาญี่ปุ่น แต่แทบจะไม่มีอิทธิพลเลยในภาษาไทย ผลการวิเคราะห์ การใช้คำเรียกขานอาชีพและตำแหน่งในทั้งสองภาษาแสดงให้เห็นลักษณะทางสังคม บางประการกล่าวคือ ในสังคมไทยคำเรียกขานอาชีพและตำแหน่งแสดงถึงความผูกพันกันฉันญาติมากกว่าในสังคมญี่ปุ่น นอกจากนี้ในสังคมญี่ปุ่นและสังคมไทยการใช้คำเรียกขานอาชีพและตำแหน่ง ยังแสดงถึงการให้ความเคารพนับถือบุคคลโดยดูจากหน้าที่การงาน