วิทยานิพนธ์ (อ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2541

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสภาพการใช้และปัญหาในการใช้เทคโนโลยีสารนิเทศประเภทต่างๆ ได้แก่ เทคโนโลยีคอมพิวเตอร์ เทคโนโลยีการสื่อสารโทรคมนาคม และเทคโนโลยีภาพลักษณ์ของห้องสมุดเฉพาะในกรุงเทพมหานคร รวมทั้งแผนการใช้เทคโนโลยีสารนิเทศ การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงสำรวจ ใช้แบบสอบถามเป็นเครื่องมือ โดยสอบถามผู้อำนวยการ/หัวหน้าห้องสมุดเฉพาะในกรุงเทพมหานคร 183 แห่ง ผลการวิจัยพบว่าห้องสมุดที่ตอบแบบสอบถาม 145 แห่ง ส่วนใหญ่ (76 แห่ง ร้อยละ 52.41) มีการใช้เทคโนโลยีสารนิเทศ มีห้องสมุดเพียง 9 แห่งที่มีการใช้ระบบห้องสมุดอัตโนมัติบูรณาการ ส่วนซอฟต์แวร์ประยุกต์ที่ห้องสมุดใช้มากได้แก่ MS-Word, MS-Excel และ Mini-Micro CDS-ISIS ห้องสมุดส่วนใหญ่ (59 แห่ง ร้อยละ 77.63) มีการใช้ฐานข้อมูล แบ่งเป็นใช้ฐานข้อมูลเชิงพาณิชย์ 34 แห่ง และมีฐานข้อมูลที่พัฒนาขึ้นเอง 44 แห่ง ฐานข้อมูลเชิงพาณิชย์ที่ห้องสมุดจำนวนสูงสุดใช้คือ Medline ห้องสมุดที่มีการใช้เทคโนโลยีสารนิเทศส่วนใหญ่ (52 แห่ง ร้อยละ 68.42) มีการใช้เครื่องไมโครคอมพิวเตอร์เพียงอย่างเดียว ส่วนเครื่องพิมพ์ที่มีการใช้มากที่สุดคือเครื่องพิมพ์แบบจุด นอกจากนี้มีห้องสมุดเพียง 19 แห่ง ใช้เครื่องกราดตรวจและ/หรือเครื่องอ่านรหัสแท่ง ห้องสมุดส่วนใหญ่ (59 แห่ง ร้อยละ 77.63) มีการใช้เทคโนโลยีการสื่อสาร สำหรับเทคโนโลยีการสื่อสารที่มีการใช้มากที่สุดได้แก่ โทรสารและโมเด็ม ข่ายงานคอมพิวเตอร์ที่ใช้มากที่สุดคือ LAN และอินเทอร์เน็ต ห้องสมุดที่ใช้เทคโนโลยีภาพลักษณ์มีเพียง 19 แห่ง (ร้อยละ 25.00) ส่วนใหญ่ (17 แห่ง ร้อยละ 89.47) ใช้วัสดุย่อส่วน ในด้านบุคลากรพบว่าห้องสมุดส่วนใหญ่ (41 แห่ง ร้อยละ 53.95) ไม่มีบุคลากรทางด้านเทคโนโลยีสารนิเทศโดยตรง ส่วนปัญหาในการใช้เทคโนโลยีสารนิเทศ พบว่า ปัญหาที่ห้องสมุดประสบในระดับมากและมีค่าเฉลี่ยสูงสุด คือ ปัญหาค่าใช้จ่ายในการใช้เทคโนโลยีสารนิเทศสูง แนวทางในการแก้ปัญหาคือผู้บริหารควรพิจารณาจัดสรรงบประมาณเพื่อสนับสนุนการใช้เทคโนโลยีสารนิเทศของห้องสมุดให้เพียงพอ สำหรับแผนการใช้เทคโนโลยีสารนิเทศ พบว่าห้องสมุดที่มีการใช้เทคโนโลยีสารนิเทศมีแผนที่จะใช้เทคโนโลยีภายใน 1 ปี ในงานบริการยืม-คืนและงานบริการสารนิเทศเป็นอันดับแรก ส่วนห้องสมุดที่ยังไม่มีการใช้เทคโนโลยีสารนิเทศมีแผนที่จะใช้เทคโนโลยีภายใน 1 ปี ในงานจัดทำรายงาน-สถิติเป็นอันดับแรก จากการทดสอบสมมติฐานพบว่า ผลการวิจัยไม่สอดคล้องกับสมมติฐานทั้ง 3 ข้อดังนี้ 1) ห้องสมุดเฉพาะส่วนใหญ่ใช้เทคโนโลยีสารนิเทศในงานวิเคราะห์หมวดหมู่และทำรายการ เนื่องจากผลการวิจัยพบว่าห้องสมุดส่วนใหญ่ไม่ได้ใช้เทคโนโลยีในงานดังกล่าว 2) ปัญหาในการใช้เทคโนโลยีสารนิเทศที่ห้องสมุดเฉพาะส่วนใหญ่ประสบในระดับมากคือบุคลากรขาดความรู้ความเข้าใจในเรื่องเทคโนโลยีสารนิเทศ ผลการวิจัยพบว่าปัญหาดังกล่าวห้องสมุดประสบในระดับปานกลาง และ 3) ห้องสมุดเฉพาะที่ยังไม่ใช้เทคโนโลยีสารนิเทศส่วนใหญ่มีแผนที่จะใช้เทคโนโลยีสารนิเทศในงานพัฒนาทรัพยากรสารนิเทศ ผลการวิจัยพบว่าห้องสมุดส่วนใหญ่ยังไม่มีแผนที่จะใช้เทคโนโลยีสารนิเทศในงานพัฒนาทรัพยากรสารนิเทศ