ประเทศไทยมีการเจริญเติบโตด้านบริการโทรคมนาคมในอัตราก้าวหน้าในหลายปีที่ผ่านมานี้ มีการให้บริการแทบทุกประเภทเกือบทุกเทคโนโลยีที่มีอยู่ และครอบคลุมการให้บริการเกือบทั่วทุกพื้นที่ของประเทศ อย่างไรก็ตาม การพัฒนาอุตสาหกรรมโทรคมนาคมนั้น เป็นลักษณะที่นำเข้าเทคโนโลยีมาใช้มากกว่าการพัฒนาเทคโนโลยีของตนเอง เมื่อเปรียบเทียบกับประเทศอุตสาหกรรมใหม่ในเอเชีย เช่น จีน และเกาหลีใต้ ที่เริ่มพัฒนาพร้อม ๆ กับประเทศไทย ในปัจจุบันสามารถผลิตสินค้าหลากหลายที่เป็นเทคโนโลยีสูงออกมาจำหน่ายในตลาดโลกแล้วขณะที่ประเทศไทยยังต้องพึ่งพาการนำเข้า ถึงแม้จะมีตัวเลขการส่งออกบ่งชี้ว่า ประเทศไทยมีการส่งออกสินค้าประเภท เล็กทรอนิกส์ค่อนข้างสูง แต่สินค้าเหล่านั้นมักไม่มีมูลค่าเพิ่มในห่วงโซ่แห่งคุณค่า โรงงานในไทยเพียงนำชิ้นส่วนมาประกอบตามที่กำหนดแล้วส่งออกไปเท่านั้น ซึ่งจะเพิ่มเครดิตให้กับการวิจัยและพัฒนา และความสามารถในการแข่งขันเพียงน้อยนิดเท่านั้น

ในสถานะการณ์ปัจจุบันอาจจะพูดได้ว่าประเทศไทยรับนำเอาเทคโนโลยีเกือบจะทั้งหมดจากต่างประเทศ จากวิวัฒนาการของเทคโนโลยีโทรคมนาคมและเครือข่ายที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วนี้ เป็นสิ่งที่บ่งชี้ได้ว่า หากประเทศไทยไม่ต้องการเป็นเพียงผู้บริโภคเทคโนโลยีหรือนำเข้าเทคโนโลยีเพียงอย่างเดียว จะต้องวางเป้าหมายและกำหนดทิศทางการดำเนินงานด้านการวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีโทรคมนาคมและเครือข่าย ให้สอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงที่กำลังเกิดขึ้น และต้องตามเทคโนโลยีให้ทันกับกระแสการเปลี่ยนแปลงและความเคลื่อนไหวของเทคโนโลยี ดังนั้นศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ กระทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และสิ่งแวดล้อม จึงจัดทำโครงการแผนแม่บทการวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีและอุตสาหกรรมโทรคมนาคมและเครือข่ายของประเทศไทย

โดยมีจุดประสงค์และขอบเขตของการดำเนินการ ดังต่อไปนี้เพื่อจัดทำแผนแม่บทการวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีและอุตสาหกรรม โทรคมนาคมและเครือข่ายของประเทศไทยที่สามารถดำเนินการได้ในระยะเวลา 5 ปี (พ.ศ. 2548–2552) โดยใน 2 ปีแรกเป็นแผนงานที่จำเป็นในระยะเบื้องต้น

1. ศึกษาเปรียบเทียบการวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีโทรคมนาคมและเครือข่ายของต่างประเทศในทวีปยุโรป อเมริกา และทวีปเอเซีย ได้แก่ ประเทศฟินแลนด์ สหรัฐอเมริกา จีน และ เกาหลีใต้
2. จัดทำข้อเสนอเชิงกลยุทธ์ในการนำนโยบายไปสู่การปฏิบัติในลักษณะของแผนปฏิบัติการ
3. จัดทำรูปแบบวิธีการติดตามและประเมินผลที่เป็นรูปธรรมที่ชัดเจน พร้อมข้อเสนอแนะ

สาระสำคัญ ประกอบด้วยเนื้อหา 7 บท ซึ่งสามารถสรุปได้ดังนี้

บทที่ 1 กล่าวถึง การแสดงภาพรวมและแนวโน้มของเทคโนโลยีและความต้องการของตลาดด้านโทรคมนาคมและเครือข่าย โดยพิจารณาประกอบกับศักยภาพของนักวิจัยไทยและโอกาสทางการตลาดที่เกิดจากกระแสการเปิดเสรีในภาคอุตสาหกรรมการผลิตสินค้าและให้บริการโทรคมนาคมและเครือข่าย รายละเอียดเนื้อหาประกอบด้วย การศึกษาคำจำกัดความสากลของอุตสาหกรรมโทรคมนาคมและเครือข่ายเพื่อใช้เป็นหลักในการศึกษา การสรุปกฎหมาย ข้อบังคับ และนโยบายของรัฐที่เกี่ยวกับกิจการโทรคมนาคม การศึกษาสภาวะตลาดในประเทศ ผู้ผลิตและผู้ให้บริการที่สำคัญของไทย การกำหนดเทคโนโลยีและอุตสาหกรรมโทรคมนาคมและเครือข่าย และการศึกษาสภาวะปัจจุบันของงานวิจัยและพัฒนาด้านโทรคมนาคมและเครือข่ายของไทย

บทที่ 2 กล่าวถึง การศึกษาการวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีโทรคมนาคมและเครือข่ายของยุโรปและอเมริกา เพื่อนำมาวิเคราะห์เปรียบเทียบ และ/หรือ เป็นตัวอย่างแม่แบบในบางส่วน สำหรับการจัดทำกลยุทธ์และแนวทางเลือกที่เป็นไปได้และเหมาะสมสำหรับประเทศไทย ตัวอย่างประเทศที่นำมาศึกษา คือ ประเทศฟินแลนด์ เนื่องจากเป็นประเทศที่บุกเบิกและพัฒนาเทคโนโลยีโทรศัพท์เคลื่อนที่ และเป็นผู้นำในผลิตภัณฑ์ด้านโทรคมนาคมและเครือข่าย และประเทศสหรัฐอเมริกา เนื่องจากเป็นประเทศที่มีการแข่งขันการให้บริการโทรคมนาคมจาก ผู้ให้บริการหลายรายภายใต้การให้บริการเสรี และยังเป็นประเทศแนวหน้าในการวิจัยและพัฒนาทางเทคโนโลยีโทรคมนาคมและเครือข่าย

บทที่ 3 กล่าวถึง การศึกษาการวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีโทรคมนาคมและเครือข่ายของเอเชีย เพื่อนำมาวิเคราะห์เปรียบเทียบ และ/หรือเป็นตัวอย่างแม่แบบในบางส่วน สำหรับการจัดทำกลยุทธ์และแนวทางเลือกที่เป็นไปได้และเหมาะสมสำหรับประเทศไทย เช่นเดียวกับบทที่ 2 โดยประเทศที่นำมาศึกษาคือ ประเทศจีน เนื่องจากนับว่าเป็นประเทศใหญ่ มีประชากรมาก เหมาะกับการศึกษาถึงลักษณะและวิธีการการให้บริการโทรคมนาคมและเครือข่ายสำหรับประชากรขนาดใหญ่ นอกจากนี้ยังเป็นประเทศที่นำเทคโนโลยีจากต่างประเทศ มาทำการผลิตภายในประเทศได้อย่างมีประสิทธิภาพ และใช้ต้นทุนการผลิตที่ต่ำ และประเทศเกาหลีใต้ เนื่องจากประเทศนี้ขนาดพลเมืองใกล้เคียงกับประเทศไทย และประสบความสำเร็จในการทำงานวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีโทรคมนาคมและเครือข่าย

บทที่ 4 กล่าวถึง การวิเคราะห์ความสำเร็จในการส่งเสริมการวิจัยและพัฒนาของ 4 ประเทศตัวอย่าง คือ ฟินแลนด์ สหรัฐอเมริกา จีน และ เกาหลีใต้ ประกอบกับการวิเคราะห์สถานภาพของการวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีและอุตสาหกรรมโทรคมนาคมและเครือข่ายของประเทศไทย โดย SWOT Analysis จากนั้น สังเคราะห์ผลจากทั้งสองส่วนเป็นกรอบกลยุทธ์ 5 ด้าน คือ 1) การพัฒนานักวิจัยในสาขาโทรคมนาคมและเครือข่าย 2) การปฏิรูปองค์กรบริหารจัดการ 3) การส่งเสริมนวัตกรรมจากงานวิจัย 4) การยกระดับศักยภาพของการวิจัยและพัฒนา และ 5) การพัฒนาอุตสาหกรรมการผลิตสินค้าและบริการภาคโทรคมนาคม

บทที่ 5 กล่าวถึง กลยุทธ์และแนวทางเลือกที่เป็นไปได้สำหรับประเทศไทยในการส่งเสริมการทำวิจัยด้านเทคโนโลยีและอุตสาหกรรมโทรคมนาคมและเครือข่าย ประกอบด้วย 5 กลยุทธ์ และ 10 แผนปฏิบัติการ ดังนี้

กลยุทธ์ที่ 1 การพัฒนานักวิจัยในสาขาโทรคมนาคมและเครือข่าย เพื่อเร่งสร้างศักยภาพการวิจัยและพัฒนา
1. เร่งผลิตนักวิจัยและผู้ช่วยนักวิจัยสาขาโทรคมนาคมและเครือข่าย จากทั้งในภาครัฐและภาคเอกชน เพื่อสร้างศักยภาพการวิจัยและพัฒนา
2. ส่งเสริมการวิจัยร่วม (Joint Research Collaboration) ระหว่างภาครัฐ ภาคเอกชนและอุตสาหกรรม เพื่อให้มีแรงจูงใจ ค่าตอบแทน และโอกาสความก้าวหน้าในการทำงาน (Carrier Path) ของ นักวิจัยที่ชัดเจนและเหมาะสม

กลยุทธ์ที่ 2 การปฏิรูปองค์กรบริหารจัดการ เพื่อสร้างความแข็งแกร่งให้กับงานวิจัยและพัฒนา
3. ปรับปรุงโครงสร้างการบริหารจัดการงานวิจัยและพัฒนาโทรคมนาคมของประเทศให้มีเอกภาพ
4. ผลักดันสถาบันวิจัยในมหาวิทยาลัย ให้เทียบกับสากลได้ โดยการจัดลำดับสถาบันการศึกษาด้านโทรคมนาคมและเครือข่ายภายในประเทศ เพื่อเป็นแรงจูงใจให้บริษัททางด้านโทรคมนาคมจากต่างประเทศมาลงทุนทางด้านวิจัยและพัฒนาในประเทศไทย

กลยุทธ์ที่ 3 การส่งเสริมนวัตกรรมจากงานวิจัย เพื่อการพัฒนาศักยภาพของผู้ประกอบการและอุตสาหกรรม
5. ส่งเสริมการถ่ายทอดหรือเลือกซื้อเทคโนโลยี นำการวิจัยและพัฒนาด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี เพื่อมุ่งขยายตลาดต่างประเทศ
6. ส่งเสริมการแปลงงานวิจัยเป็นผลิตภัณฑ์เชิงพาณิชย์ฯ ทางโทรคมนาคมและเครือข่าย
กลยุทธ์ที่ 4 การยกระดับศักยภาพของการวิจัยและพัฒนา เพื่อการแข่งขันในอนาคต

7. ส่งเสริมการวิจัยและพัฒนาแบบมุ่งผลสัมฤทธิ์โดยร่วมประสานกันแบบบูรณาการ ทั้งภาครัฐและภาคเอกชน เพื่อมุ่งไปสู่สังคมอุดมความรู้ การสร้างตลาดสินทรัพย์ทางปัญญา (Intellectual Properties) และนำไปสู่การผลิตที่มีมูลค่าเพิ่มสูง
8. สนับสนุนผลงานวิจัยฯ ที่สอดคล้องกับมาตรฐานสากล

กลยุทธ์ที่ 5 การพัฒนาอุตสาหกรรมการผลิตสินค้าและบริการภาคโทรคมนาคม เพื่อให้เป็นผู้นำในภูมิภาค
9. พัฒนาอุตสาหกรรมโทรคมนาคมและเครือข่าย ที่มีผลต่อเนื่องในห่วงโซ่คุณค่า เพื่อผลผลิตที่มีมูลค่าเพิ่มและสร้างศักยภาพในการแข่งขัน โดยกำหนดทิศทางไปที่ VoIP Technology
10. จัดตั้งหน่วยงานบริหารสิ่งอำนวยความสะดวก (เช่น อุปกรณ์ทดสอบ เป็นต้น) ในงานวิจัยและพัฒนาในภาคอุตสาหกรรมโทรคมนาคมและเครือข่าย

บทที่ 6 เริ่มด้วยการนำ Analytical Hierarchy Process หรือ AHP มาเป็นเครื่องมือในการจัดลำดับของเทคโนโลยีโทรคมนาคมและเครือข่าย โดยผู้เชี่ยวชาญ จำนวน 15 ท่าน ผลการวิเคราะห์ AHP ได้เทคโนโลยีที่เหมาะสมที่จะทำเป็นกรณีศึกษา คือ VoIP (Voice over Internet Protocol) จากนั้น ศึกษาและวิเคราะห์ศักยภาพของอุตสาหกรรม VoIP ด้วยหลักการวิเคราะห์ห่วงโซ่คุณค่า (Value Chain Analysis) พบว่า โครงการเร่งด่วน/ริเริ่มที่จะพัฒนาการวิจัยและพัฒนาสำหรับอุตสาหกรรมโทรคมนาคมและเครือข่าย เพื่อส่งเสริมอุตสาหกรรม VoIP ในประเทศไทยอย่างยั่งยืน ให้สามารถแข่งขันกับนานาชาติในระดับโลกได้นั้น จะระบุใน 3 ภาคอุตสาหกรรม ได้แก่ 1) อุตสาหกรรมผู้ให้บริการอินเตอร์เน็ตความเร็วสูง 2) อุตสาหกรรมการให้บริการ VoIP (ซึ่งยังไม่เกิดในประเทศไทย แต่เกิดแล้วในประเทศที่เปิดเสรีทางโทรคมนาคม เช่น สหรัฐอเมริกา และยุโรปบางประเทศ) และ 3) อุตสาหกรรมผลิตและจำหน่ายอุปกรณ์ เช่น อุปกรณ์สื่อสารบนไอพีเทคโนโลยี ประกอบด้วยผลิตภัณฑ์ที่เป็นทั้งฮาร์ดแวร์และซอฟท์แวร์ และอุปกรณ์ที่ใช้กับผู้บริโภคโดยตรง จะเห็นว่า การทำวิจัยและพัฒนาจะต้องครอบคลุมทั้งสองด้าน คือ การปรับปรุงกฏระเบียบที่เกื้อหนุนการเปิดเสรีโทรคมนาคม และการวิจัยพัฒนาอุตสาหกรรม VoIP อินเตอร์เน็ตความเร็วสูง และอุปกรณ์ปลายทาง

บทที่ 7 เป็นการนำเสนอแผนแม่บทเชิงกลยุทธ์ทั้ง 5 ด้าน และแผนปฏิบัติการโดยละเอียด ในส่วนของเป้าหมาย กลไกขับเคลื่อน ดัชนีชี้วัด และ หน่วยงานที่รับผิดชอบ ตลอดจนระบบการบริหารจัดการ และติดตามประเมินผลของแผนแม่บทฯ นอกจากนี้ ได้จัดทำแผนปฏิบัติการเร่งด่วนที่จำเป็นต้องดำเนินการในระยะเบื้องต้น 1-2 ปีแรก (แผนเชิงรุก/แผนเชิงรับ ระยะสั้น) โดยในรายงานยกตัวอย่างวิธีปฏิบัติการให้เป็นผลสำเร็จของแผนปฏิบัติการที่มีความสำคัญเบื้องต้น 4 แผน แบ่งออกเป็น 5 โครงการ ที่คณะนักวิจัยเห็นว่าเป็นโครงการที่จะช่วยผลักดันให้โครงการอื่น ๆ ที่จะเกิดขึ้นตามมา สามารถดำเนินได้อย่างสอดรับและเกื้อหนุนซึ่งกันและกัน โครงการที่มีความสำคัญเบื้องต้นในการที่จะช่วยเพิ่มศักยภาพและความแข็งแกร่งของการวิจัยและพัฒนา เพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันในอนาคต อันได้แก่ (1) เพิ่มกองทุนการกู้ยืมเพื่อการศึกษาให้แก่นักศึกษาในสาขาวิศวกรรมศาสตร์ (2) จัดทำหลักสูตรร่วมระหว่างมหาวิทยาลัยกับผู้ประกอบการเอกชนฯ ในระดับปริญญาตรีขึ้นไป (3) ส่งเสริมการวิจัยร่วม (Joint Research Collaboration) ระหว่างภาครัฐ ภาคเอกชนและอุตสาหกรรม (4) จัดตั้งองค์กรเดียวให้ทำหน้าที่กำกับดูแลการบริหารจัดการด้านโทรคมนาคมและเครือข่าย และ (5) สร้างตลาดให้กับสิทธิบัตร และผลิตภัณฑ์ของคนไทย เพื่อส่งเสริมงานวิจัยและพัฒนา สุดท้าย เป็นการจัดทำโครงการที่สามารถนำไปสู่ภาคการปฏิบัติได้ในอุตสาหกรรมกรณีศึกษา คือ อุตสาหกรรม

VoIP /There has been a growing rate in telecom services in Thailand for many years, providing almost all services, using all existing technology, and covering almost all areas of the kingdom. However, the development of the telecom industry is moving toward more importing technologies rather than developing our own technologies. When comparing to new industrial countries like South Korea and China which started the development at the same period, they are currently capable of exporting high technology products to the world while Thailand still depends on the technology imported. Although the record shows the upward trend of the total export of the electronics goods, in fact it contributes very little in the value chain. The dominant role we play is the assembly part which counts nothing and adds little credit to the R&D and competitiveness.
In the current situation, Thailand continues to depend upon imported high technology. As technologies in Telecommunication and networks keep developed at heart breaking pace, it should be viewed with concern. There is also an indication that if Thailand does not want to be in this situation, we have to set goals and to identify direction in order to catch up with flow of change and technology in flux. NECTEC, an agency under ministry of Science and Technology, therefore puts forward a project on “Master Plan for R&D in Thai telecommunication and network technology and industry” with objectives and scope of work as follows:
1. To draw up a master plan on R&D in Thai Telecommunication and Network Technology and Industry feasible within 5 years framework (2005-2009) together with required short-term plans in the first two-year.
2. To make a comparative study on R&D in Telecommunication and Network Technology with selected countries in Europe, North America and Asia such as Finland, U.S.A., China and South Korea.
3. To put forward strategic propositions on policy leading up to corresponding action plans.
4. To make a suggestion on follow-up and evaluation framework and methodology.
Important contents of the report comprise of 7 chapters with following summary:
Chapter 1 focuses on status quo on Telecommunications industry as a whole both on technology and demand aspects. It also considers market opportunities and capability of Thai researchers as the kingdom is gearing up toward the liberalization of Telecommunications industry scheduled on 2006. Detailed elements mainly cover on definition and scope of work to be specifically stated. The result will be used as a framework to contemplate on different aspects such as laws and regulations, government policy to the industry. This chapter capitalizes on market situation and competition of the telecommunications industry and service providers. The chapter ends with analysis on the current R&D of the industry.

Chapter 2 describes the evolution of the R&D of telecommunications industry in Europe and North America. It makes a comparative analysis and/or to be used as a template for the strategic planning, part of the alternative selection which deems suitable for the Thailand scenario. The target for the case study is Finland, a pioneer in mobile industry evolution and a leader in Telecommunications equipment manufacture in Europe. Another is United States of America, the nearly perfect competition on Telecommunications services. It is also one of the leading countries in R&D on Telecommunication and networking.

Chapter 3 covers R&D of Telecommunications in Asia. It follows the same route as in chapter precedent, except that this time the countries in question are China, as a giant of the global market and the low-cost imitator-manufacturer with great productivity, and South Korea for the reason of being one that successes in the R&D of Telecommunication and networking while having the same population size as Thailand.

Chapter 4 describes the analysis on how successful in promoting R&D in the 4 countries, i.e. Finland, USA, China and South Korea comparing to the SWOT analysis of the current R&D in Thai telecommunication and network technology and industry. Then the results from the two analyses are synthesized into strategic framework in 5 areas: 1) the development of researchers in telecommunication and network discipline, 2) the evolution of administration organization, 3) the promotion of innovation from research works, 4) the elevating capability of R&D, 5) the development of production and services industries in telecommunication sector.

Chapter 5 describes the possibly of strategies and options for Thailand in promoting researches in telecommunication and network technology and industry. It composes of 5 strategies and 10 action plans, as the following.
Strategic 1: The development of researchers in telecom and network to quickly build capability in R&D.
1. Increase the number of researchers and assistances in telecom and network sector from both government and private sectors to build up the capability in R&D.
2. Promote joint research collaboration between government, private sector and industry in order to provide motivation, incentive, and carrier path of researchers which are apparent and appropriate.

Strategic 2: The evolution of administration to strengthen the R&D.
3. Improve the administration organization of Thai telecom R&D for the unity.
4. Drive research institutes in universities to become world class by competition in Thai telecom and networks for motivating overseas telecom companies to invest in R&D in Thailand.

Strategic 3: Promoting innovation from research products to develop the capability of enterprises and the industry.
5. Promote technology transfers or buying licenses leading to R&D in science and technology aiming to expand to overseas market.
6. Promote the conversion of R&D products to become commercial products in telecom and network fields.
Strategic 4: Up lift the capability of R&D for future competition.
7. Promote performance-based R&D by collaboration at government sector and private sector to make Thailand be a knowledge-based society, Intellectual Property market and leading to high value-added products.
8. Support R&D products that comply to international standards.

Strategic 5: Developing manufacturer and services sectors in telecom to become a regional leader.
9. Develop telecom and network industry having contribution in the value-chain aiming to products that have value-added and capability in competitiveness by focusing into VoIP technology.
10. Organize a facilitating administration (such as testing equipment) in R&D areas of telecom and network industry.

In chapter 6, Analytical Hierarchy Process (AHP) is introduced as a tool to select a telecommunication and networking technology using a group of 15 experts. The outcome of the AHP shows the desired technology, which is suitable for a case study, to be VoIP (Voice over Internet Protocol). Then, further study and analysis of VoIP industry using value chain analysis found that the priority projects for developing R&D in telecom and network industry to encourage VoIP industry to become world class competitiveness. It will focus in 3 industrial sectors; i.e. 1) Broadband ISP, 2) VoIP services (which are not yet established in Thailand but are launched in many markets that have been liberized such as USA and some European countries) and 3) appliances manufacturing, such as telecom device on IP technology consisting of hardware and software, and other products for consumers. The finding leads to a framework for R&D to cover both ends which are the development of regulations to support telecom liberization and the R&D on VoIP industry, broadband Internet and end-user equipment.

In chapter 7, a strategic master plan is presented in 5 areas with details action plans. They consist of goals, drives, indicators and the responsibility body including the administration and evaluation system. In addition, there are priority plans which need to be implemented early in the first couple of years (short –term defensive/offensive plans). There are 4 implementation plans set-up as the demonstration in 5 projects in the report. The findings would also suggest that these projects will help to push other consequence projects in the master plan to be smoothly and harmonize developed. The projects, that will be importantly enhanced the capability and strength of R&D for the future competitiveness, are (1) to increase the loan for engineering students, (2) To organize joint courses between universities and business enterprises, (3) to promote joint research collaboration between government, private sector and industry, (4) to establish a single regulatory body for telecom and network and (5) to provide marketing for Thai products and intelligent property right. Last but not least there would be projects that lead to practical production in the targeted industry, i.e. VoIP industry sector.