ridm@nrct.go.th   ระบบคลังข้อมูลงานวิจัยไทย   รายการโปรดที่คุณเลือกไว้

การพัฒนาและผลิตชุดการตรวจสำเร็จรูปเพื่อวินิจฉัยโรคเมลิออยโดสิส

หน่วยงาน สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ

รายละเอียด

ชื่อเรื่อง : การพัฒนาและผลิตชุดการตรวจสำเร็จรูปเพื่อวินิจฉัยโรคเมลิออยโดสิส
นักวิจัย : ธารารัชต์ ธารากุล , Tararaj Dharakul
คำค้น : Biochemistry , Biological sciences , Biology and biochemistry , BT-38-06-HIM-14-11 , Burkholderia pseudomallei , Diagnostic reagents and test kits , Latex Agglutination , Melioidosis , Polymerase chain reaction , ศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ , สาขาวิทยาศาสตร์การแพทย์ , โรคเมลิออยโดสิส
หน่วยงาน : สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ
ผู้ร่วมงาน : -
ปีพิมพ์ : 2541
อ้างอิง : http://www.nstda.or.th/thairesearch/node/2143
ที่มา : -
ความเชี่ยวชาญ : -
ความสัมพันธ์ : -
ขอบเขตของเนื้อหา : -
บทคัดย่อ/คำอธิบาย :

โรคเมลิออยโดสิสเป็นปัญหาสำคัญทางสาธารณสุขของประเทศไทย โดยเป็นสาเหตุการตายที่สำคัญที่สุดของโรคติดเชื้อในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และมีอุบัติการสูงในประเทศอื่นในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ปัญหาสำคัญในการดูแลผู้ป่วยโรคนี้คือ ผู้ป่วยที่มีการติดเชื้อในกระแสเลือดจะเสียชีวิตอย่างรวดเร็ว และการวินิจฉัยโรคทางคลินิกทำได้ยากเนื่องจากมีอาการทางคลินิกคล้ายคลึงกับ โรคติดเชื้อรุนแรงอื่น ดังนั้นการตรวจทางห้องปฏิบัติการโดยการเพาะเชื้อจึงเป็นวิธีการหลักที่ใช้ใน การวินิจฉัยซึ่งมีผลต่อวิธีการรักษาผู้ป่วย คณะผู้วิจัยจึงได้พัฒนาวิธีการวินิจฉัยทางห้องปฏิบัติการในการตรวจหา และยืนยันชนิดของเชื้อได้อย่างรวดเร็ว โดยใช้ 2 แนวทางหลักคือ การใช้วิธี Latex agglutination เพื่อตรวจหาแอนติเจนของเชื้อ B.pseudomallei หลังจากที่ได้เพาะเลี้ยงเชื้อแล้วในระยะสั้น และการตรวจหาสารพันธุกรรมของเชื้อโดยวิธีพีซีอาร์ (polymerase chain reaction) โดยทั้งสองวิธีมุ่งที่จะสามารถให้การวินิจฉัยได้อย่างรวดเร็ว และมีประสิทธิภาพสูงสุดที่สามารถจะประยุกต์ใช้ได้ในสถานการณ์จริงทางคลินิก คณะผู้วิจัยได้ผลิตเซลล์ฮัยบริโดมาซึ่งสร้างโมโนโคลนัลแอนติบอดี Bps-L1 ที่มีความจำเพาะอย่างสูงต่อ lipopolysaccharide (LPS) ของเชื้อ B.pseudomallei โดยไม่ทำปฏิกิริยากับเชื้ออื่น ๆ และได้นำโมโนโคลนัลแอนติบอดี ดังกล่าวมาผลิตชุดการตรวจ Latex agglutination แบบสำเร็จรูป ซึ่งได้นำไปทดสอบภาคสนามแบบ prospective ที่ห้องปฏิบัติการตรวจวินิจฉัยโรคในเขตที่มีโรคเมลิออยโดสิสชุกชุม การทดสอบภาคสนามที่โรงพยาบาลบุรีรัมย์ซึ่งใช้ระบบเพาะเชื้อตามปรกติโดยใช้ น้ำเพาะเชื้อจากเลือดผู้ป่วยที่ตรวจพบเชื้อ gram-negative bacteria มาทดสอบกับชุดการตรวจสำเร็จรูป พบว่ามี sensitivity และ specificity ถึง 100% ส่วนการทดสอบที่โรงพยาบาลศูนย์ขอนแก่นซึ่งใช้ระบบเพาะเชื้ออัตโนมัติ โดยใช้น้ำเพาะเชื้อจากเลือดผู้ป่วยจากขวดน้ำเลี้ยงเชื้อสำเร็จรูป BacT/Alert ที่เครื่องส่งสัญญาณแจ้งว่ามีเชื้อขึ้น พบว่ามี sensitivity และ specificity 76.3% และ 95.0% ตามลำดับ ซึ่งเป็นเพราะมีจำนวนเชื้อในขวดดังกล่าวน้อยและมีสารบางอย่างยับยั้ง ปฏิกิริยาเกาะกลุ่ม ในการตรวจหาสารพันธุกรรมของเชื้อโดยวิธีพีซีอาร์ คณะผู้วิจัยได้ออกแบบ primer ในบริเวณ 16S rRNA gene ที่มีความจำเพาะ 100% กับเชื้อ B. pseudomallei และไม่ amplify DNA ของเชื้อกลุ่มอื่น และได้พัฒนาวิธี PCR ให้มีความไวสูง โดยใช้วิธีดังกล่าวในการตรวจหาสารพันธุกรรมของเชื้อในสิ่งส่งตรวจทางคลินิก ได้และได้พัฒนาเป็นชุดการตรวจสำเร็จรูป นอกจากนี้ primer ที่ได้พัฒนาขึ้นนี้ ได้มีกลุ่มผู้วิจัยอื่นนำไปใช้ในการตรวจหาเชื้อในทางคลินิกและทางระบาดวิทยา ซึ่งได้รายงานแล้วว่าได้ผลดีมาก อย่างไรก็ตามวิธีพีซีอาร์ยังมีขั้นตอนการปฏิบัติงานที่ซับซ้อน และปฏิกิริยาอาจถูกยับยั้งได้ไดยสารบางอย่างในขวดเพาะเลี้ยงเชื้อ ดังนั้นถึงแม้ว่าวิธีนี้จะมีความไวสูงก็อาจไม่เหมาะในการใช้งานในสถานการณ์ จริงในการวินิจฉัยเชื้อที่เพาะเลี้ยงจากเลือด ผลการศึกษานี้สรุปได้ว่าชุดการตรวจสำเร็จรูป Latex agglutination ที่ได้พัฒนาขึ้นโดยใช้โมโนโคลนัลแอนติบอดีจำเพาะต่อส่วน LPS ของเชื้อ B. pseudomallei สามารถใช้งานได้ดีในภาคสนามในห้องปฏิบัติการโรคติดเชื้อในแหล่งระบาดของโรค โดยเฉพาะในระบบเพาะเชื้อปรกติที่ใช้อยู่ในโรงพยาบาลส่วนใหญ่ในภาคตะวันออก เฉียงเหนือ โดยมีความไวและจำเพาะสูงน่าพอใจและสามารถให้ผลรวดเร็วภายใน 5 นาที จึงย่นระยะเวลาในการวินิจฉัยได้ถึง 1-2 วัน ในระหว่างการศึกษาในโครงการนี้ คณะผู้วิจัยได้ตีพิมพ์ผลงานการวิจัยในวารสารระดับนานาชาติ 3 เรื่อง และกำลังส่งไปตีพิมพ์อีก 1 เรื่อง

บรรณานุกรม :
ธารารัชต์ ธารากุล , Tararaj Dharakul . (2541). การพัฒนาและผลิตชุดการตรวจสำเร็จรูปเพื่อวินิจฉัยโรคเมลิออยโดสิส.
    ปทุมธานี : สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ.
ธารารัชต์ ธารากุล , Tararaj Dharakul . 2541. "การพัฒนาและผลิตชุดการตรวจสำเร็จรูปเพื่อวินิจฉัยโรคเมลิออยโดสิส".
    ปทุมธานี : สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ.
ธารารัชต์ ธารากุล , Tararaj Dharakul . "การพัฒนาและผลิตชุดการตรวจสำเร็จรูปเพื่อวินิจฉัยโรคเมลิออยโดสิส."
    ปทุมธานี : สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ, 2541. Print.
ธารารัชต์ ธารากุล , Tararaj Dharakul . การพัฒนาและผลิตชุดการตรวจสำเร็จรูปเพื่อวินิจฉัยโรคเมลิออยโดสิส. ปทุมธานี : สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ; 2541.