“โครงการประเมินสถานภาพไทศึกษา: คติชาวบ้านและวรรณกรรม” มีจุดมุ่งหมายในการสำรวจรวบรวมประเมินองค์ความรู้ ตลอดจนวิเคราะห์แนวทางการศึกษาคติชนและวรรณกรรมชนชาติไทเท่าที่ผ่านมา พร้อมทั้งเสนอแนวทางและโครงการที่นักคติชนวิทยาและนักวรรณคดีควรทำต่อไปในอนาคต แนวทางการศึกษาคติชนและวรรณกรรมของชนชาติไทเท่าที่ผ่านมาอาจแบ่งได้เป็น 4 ขั้นตอน คือ ขั้นตอนแรก เป็นการรวบรวมเรื่องเล่าจากคำบอกเล่าของผู้เฒ่าผู้แก่ และการรวบรวมต้นฉบับวรรณกรรมลายลักษณ์ ขั้นตอนที่สอง เป็นการปริวรรตเรื่องเล่าหรือวรรณกรรมจากอักษรไตมาเป็นอักษรไทย ขั้นตอนที่สาม เป็นการศึกษาวิเคราะห์คติชนหรือวรรณกรรมซึ่งมีทั้งในรูปของวิทยานิพนธ์และงานวิจัยของนักวิชาการ และขั้นตอนที่สี่ เป็นการศึกษาเปรียบเทียบ คติชนหรือวรรณกรรมของชนชาติไทกลุ่มต่าง ๆ องค์ความรู้เกี่ยวกับคติชนและวรรณกรรมของชนชาติไทกลุ่มต่าง ๆ มีระดับต่างกัน อาจแบ่งได้เป็น 3 กลุ่ม กลุ่มแรกเป็นกลุ่มที่นักวิชาการไทยมีความรู้ความเข้าใจน้อยมากเกี่ยวกับคติชนและวรรณกรรมของเขา ได้แก่ กลุ่ม ไทอาหม ไทใหญ่ ไทดำ ไทขาว จ้วง กลุ่มที่สอง ได้แก่ กลุ่มที่สัมพันธ์ค่อนข้างใกล้ชิดกับคนไทยในประเทศไทย ได้แก่ ไทลื้อ ไทเชิน และลาว กลุ่มที่สาม เป็นกลุ่มที่การศึกษาวิจัยก้าวหน้าไปมากแล้ว ซึ่งได้แก่ กลุ่มที่อยู่ในประเทศไทย อันได้แก่ ไทยวนล้านนาและไทอีสาน