วิทยานิพนธ์ (วท.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2545

การศึกษาฤทธิ์เบื้องต้นทางเภสัชวิทยาของน้ำมันระเหยจากใบของต้นหัสคุณใหญ่ ต่อสำไส้เล็กส่วน jejunum ของกระต่าย สำไส้เล็กส่วน ileum ของหนูตะเภา กระเพาะอาหารส่วน fundus ของหนูขาว หลอดลมของหนูตะเภา และหลอดเลือดแดงใหญ่ของหนูขาวที่แยกออกจากกาย พบว่าสารละลายของน้ำมันระเหยความเข้มข้นแบบสะสม (5x10[superscript -5]-3.2x10[superscript -3]%v/v) กระตุ้นให้กล้ามเนื้อเรียบของทุกอวัยวะที่ทดสอบเกิดการหดตัวเพิ่มขึ้น การหดตัวสูงสุดพบในหลอดเลือดแดงใหญ่หนูขาว (47.03%: EC[subscript 50] = 1.28x10[superscript -2]%v/v) รองลงมาคือ สำไส้เล็กส่วน lieum ของหนูตะเภา (39.40%: EC[subscript 50] = 9.60x10[superscript -3]%v/v) กระเพาะอาหารส่วน fundus ของหนูขาว (26.19%: EC[subscript 50] = 8.19x10[superscript -1]%v/v) หลอดลมของหนูตะเภา (15.78%) และลำไส้เล็กส่วน jejunum ของกระต่าย (4.99%) ตามลำดับ การทดสอบกลไกการออกฤทธิ์ของน้ำมันระเหยจากใบของต้นหัสคุณใหญ่ ที่สัมพันธ์กับกลไกของตัวรับในระบบประสาทพาราซิมพาเธติค โดยใช้สารละลาย atropine พบว่าในลำไส้เล็กส่วน ileum ของหนูตะเภา และลำไส้เล็กส่วน jejunum ของกระต่าย atropine ไม่มีผลต่อการหดตัวที่เกิดขึ้นจากการกระตุ้นด้วยน้ำมันระเหยจากใบของต้นหัส คุณใหญ่ ในขณะที่หลอดลมของหนูตะเภาการให้ atropine (1x10[superscript -7] และ 1x10[superscript -6]M) แสดงให้เห็นถึงการคลายตัวแม้ว่าการคลายตัวนั้นมีความแตกต่างอย่างไม่มีนัย สำคัญทางสถิติ ส่วนในกระเพาะอาหารส่วน fundus ของหนูขาวการให้ atropine (1x10[superscript -7] และ 1x10[superscript -6]M) มีผลยับยั้งการหดตัวที่เกิดจากน้ำมันระเหยอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ส่วนการทดสอบกลไกการออกฤทธิ์ของน้ำมันระเหยจากใบของต้นหัสคุณใหญ่ ที่สัมพันธ์กับกลไกของตัวรับในระบบประสาทซิมพาเธติคโดยใช้สารละลาย prazosin (1x10[superscript -7]M) พบว่าการหดตัวของหลอดเลือดแดงใหญ่หนูขาวลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ เมื่อทดสอบแหล่งของแคลเซียมที่เกี่ยวข้องกับการหดตัวที่เกิดจากน้ำมันระเหย พบว่าการหดตัวของหลอดเลือดแดงใหญ่ของหนูขาวอาศัยแคลเซียมจากภายนอกเซลล์ผ่าน ทาง calcium channel เนื่องจาก verapamil และสารละลาย calcium free Krebs-Henseleit medium สามารถยับยั้งการหดตัวที่เกิดจากน้ำมันระเหยอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ จากผลการทดลองสรุปได้ว่าน้ำมันระเหยที่สกัดได้จากใบของต้นหัสคุณใหญ่ กระตุ้นให้กล้ามเนื้อเรียบหดตัว โดยมีความเกี่ยวข้องกับการทำงานผ่านกลไกของตัวรับในระบบประสาทพาราซิมพาเธติ ค และระบบประสาทซิมพาเธติคและแคลเซียมจากภายนอกเซลล์ มีบทบาทในการหดตัวของกล้ามเนื้อเรียบที่เกิดจากการกระตุ้นด้วยน้ำมันระเหย