วิทยานิพนธ์ (คพ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2545

การศึกษาการใช้พื้นที่ภายในหน่วยพักอาศัยอาคารสวัสดิการกองบัญชาการทหารสูงสุด ดอนเมือง กรุงเทพมหานคร มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาสภาพการใช้พื้นที่ภายในหน่วยพักอาศัยในอาคารที่ใช้รูปแบบอาคารต้นแบบในปัจจุบัน ทั้ง 3 แบบ คือ แบบอาคารชั้นนายพัน แบบอาคารชั้นนายร้อย และแบบอาคารชั้นประทวน เพื่อศึกษาความสอดคล้องของการใช้งานจริงกับพื้นที่ใช้สอยภายในหน่วยพักอาศัยที่ได้ออกแบบไว้ และเพื่อหาข้อเสนอแนะในการปรับปรุงต้นแบบหน่วยพักอาศัยอาคารสวัสดิการกองบัญชาการทหารสูงสุดในอนาคต การศึกษาใช้วิธีการสำรวจทางกายภาพ ด้วยการสังเกต บันทึก สัมภาษณ์ ตลอดจนแบบสอบถาม จากตัวอย่างจำนวนทั้งสิ้น 92 หน่วย แบ่งเป็น ในหน่วยพักอาศัยอาคารชั้นนายพัน 16 หน่วย ในหน่วยพักอาศัยอาคารชั้นนายร้อย 24 หน่วย และในหน่วยพักอาศัยอาคารชั้นประทวน 52 หน่วย ลักษณะทางกายภาพของหน่วยพักอาศัยอาคารทั้ง 3 แบบ แบ่งตามชั้นยศ ดังนี้ (1) หน่วยพักอาศัยชั้นนายพัน มีพื้นที่ 121 ตารางเมตร แบ่งเป็น 2 ชั้น ชั้นบนมี 2 ห้องนอน 2 ระเบียงห้องนอน และ 1 ห้องน้ำ ส่วนชั้นล่างมี 1 ห้องนอน 1 ห้องครัว 1 ห้องน้ำ และ 1 ห้องโถง (2) หน่วยพักอาศัยชั้นนายร้อย มีพื้นที่ 91 ตารางเมตร แบ่งเป็น 2 ห้องนอน 2 ระเบียงห้องนอน 2 ห้องน้ำ 1 ห้องโถง 1 ห้องเก็บของ และ 1 ห้องครัว (3) หน่วยพักอาศัยชั้นประทวน มีพื้นที่ 51 ตารางเมตร แบ่งเป็น 2 ห้องนอน 1 ห้องน้ำ 1 ห้องโถงและ 1 ห้องครัว นอกจากนี้แปลนหน่วยพักอาศัยชั้นนายร้อย มีลักษณะการแบ่งซอยเป็นห้องเล็ก ๆ มากกว่าหน่วยพักอาศัยชั้นนายพันและชั้นนายร้อย จากการศึกษาหน่วยพักอาศัยอาคารทั้ง 3 แบบ พบดังนี้ (1) การออกแบบกำหนดเขตพื้นที่ส่วนตัว (Private Zone) และเขตพื้นที่สาธารณะ (Semi-Private Zone) ภายในหน่วยพักอาศัยเหมาะสมกับการอยู่อาศัยและกิจกรรมในชีวิตประจำวันตามตำแหน่งของกิจกรรมที่เกิดขึ้น (2) การกำหนดขนาดพื้นที่หน่วยพักอาศัยส่วนใหญ่เหมาะสมกับการใช้พื้นที่ แต่ยังพบปัญหาเกี่ยวกับเรื่องขนาดพื้นที่ของห้องครัว ห้องน้ำ เป็นส่วนใหญ่ (3) ผู้อยู่อาศัยมักปรับเปลี่ยนพื้นที่ใช้สอยให้ตรงตามความต้องการ เช่น ในหน่วยพักอาศัยของชั้นประทวน มักใช้พื้นที่ห้องโถงเป็นพื้นที่ครัวเพิ่มขึ้น และบางหน่วยพักอาศัยใช้บริเวณทางเดินร่วมเป็นที่ปรุงอาหาร นั่งรับประทานอาหารและพักผ่อนด้วย หน่วยพักอาศัยของชั้นนายร้อย พบบางหน่วยพักอาศัยมีการใช้ระเบียงห้องนอนเป็นที่ปรุงอาหาร และหน่วยพักอาศัยของชั้นนายพันมักใช้พื้นที่ ห้องโถงเป็นพื้นที่ครัวเพิ่มขึ้น และบางหน่วยพักอาศัยเปลี่ยนห้องนอนชั้นล่างเป็นห้องครัว ห้องเก็บของ ห้องอาหาร หรือ ห้องพักผ่อน บางหน่อยพักอาศัยทำการต่อเพิ่มที่ชั้นล่างด้านหลังอาคารเพื่อปรุงอาหาร ซักล้าง บางหน่วยพักอาศัยทำการต่อเติมบริเวณระเบียงห้องนอนชั้นบนขยายพื้นที่ห้องนอน (4)การจัดผังพื้นหน่วยพักอาศัยแบบห้องโล่งเช่นหน่วยพักอาศัยของชั้นนายพันและของประทวน ทำให้พื้นที่ใช้สอยสามารถใช้ประโยชน์มากกว่าการจัดผังพื้นแบบแบ่งซอยพื้นที่เป็น ห้องย่อยๆ เช่นหน่วยพักอาศัยของชั้นนายร้อย เพราะไม่ต้องเสียพื้นที่เป็นทางเดินสัญจรมาก ข้อเสนอแนะที่ได้จากการศึกษาในครั้งนี้ คือ (1) ควรมีการเพิ่มพื้นที่ในส่วนที่ผู้อยู่อาศัยต้องการ โดยไม่เพิ่มเนื้อที่ของหน่วยพักอาศัย แต่เป็นการปรับเปลี่ยนพื้นที่ในส่วนที่ไม่ถูกใช้งานให้เป็นประโยชน์ (2)การออกแบบหน่วยพักอาศัยควรเป็นแบบ ห้องโล่งมากกว่าแบบแบ่งซอยเป็นห้องย่อย (3)แบบหน่วยพักอาศัยทั้ง 3 แบบควรมีการปรับเปลี่ยนพื้นที่ ดังนี้ ในหน่วยพักอาศัยของชั้นนายพัน ควรมีการเปลี่ยนตำแหน่งพื้นที่ทางเข้าออกหน่วยพักอาศัยให้อยู่ทางห้องโถง ควรจัดขนาดพื้นที่ห้องครัว ห้องน้ำชั้นล่างและห้องนอนชั้นล่าง(เอนกประสงค์)ใฟ้มีขนาดที่เหมาะสม ในหน่วยพักอาศัยของชั้นนายร้อยควรมีการออกแบบขนาดและตำแหน่งพื้นที่ห้องครัว ห้องน้ำ และห้องเก็บของใหม่เพื่อลดการสูญเสียพื้นที่ในการใช้สอย ควรเพิ่มช่องเปิดหน้าต่างของหน่วยพักอาศัยให้มีมากขึ้นและลดจำนวนประตูลง ส่วนในหน่วยพักอาศัยของชั้นประทวนควรมีการเพิ่มขนาดพื้นที่ห้องครัวและห้องน้ำใหม่ เพื่อให้สะดวกในการใช้งานมากขึ้น ห้องน้ำควรมีการแยกส่วนอาบน้ำและห้องน้ำและส้วมออกจากกัน