วิทยานิพนธ์ (อ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2545

การวิจัยครั้งนี้ มุ่งที่จะศึกษาสถานะทางประวัติศาสตร์ของสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ตลอดจนศึกษาการให้คำอธิบายเกี่ยวกับเรื่องราวของสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ในบริบททางประวัติศาสตร์ที่เปลี่ยนแปลงไป โดยเริ่มตั้งแต่สมัยกรุงธนบุรี ใน พ.ศ. 2310 จนถึง พ.ศ. 2497 ซึ่งมีการเปิดพระบรมราชานุสาวรีย์สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ที่วงเวียนใหญ่ ผลการวิจัยพบว่า ในสมัยกรุงธนบุรีนั้น สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชทรงเป็นพระมหากษัตริย์ที่มีความแตกต่างจาก กษัตริย์สมัยกรุงศรีอยุธยา ทั้งที่มา แนวพระราชดำริ และการเป็นผู้นำของพระองค์ ต่อมาในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ช่วงก่อนเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475 สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชไม่ได้รับการยกย่องสถานะให้เทียบเท่าพระมหา กษัตริย์องค์อื่นๆ เพราะผู้นำในราชวงศ์จักรียังจำเป็นต้องรักษาความชอบธรรมทางการเมืองของตนเอง ให้คงอยู่ จนกระทั่งหลังเปลี่ยนแปลงการปกครองจากระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์มาเป็นระบอบ ประชาธิปไตย สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชจึงได้รับการเทิดพระเกียรติสูงสุดยิ่งกว่าสมัยใด ทั้งนี้ เป็นผลมาจากความพยายามของผู้นำในสมัยนั้นที่ต้องการยกย่องและเผยแพร่เรื่อง ราวของบุคคลสำคัญในอดีตเพื่อสนับสนุนนโยบายทางการเมืองของตนเอง