วิทยานิพนธ์ (วท.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2545

การควบคุมคุณภาพมาตรฐานตัวประกอบเทคนิคที่สำคัญของเครื่องผลิตรังสีเอกซ์ วินิจฉัยเป็นสิ่งจำเป็นเพื่อป้องกันไม่ให้คนไข้ที่เข้ารับการถ่ายภาพรังสี เพื่อวินิจฉัยโรคได้รับปริมาณรังสีมากเกินความจำเป็น ปัจจุบันเครื่องวัดระบบอิเล็กทรอนิกส์สามารถวิเคราะห์ตัวประกอบเทคนิค เช่น ความต่างศักย์สูงสุด เวลาในการฉายรังสีและเอกซ์โพเชอร์ หรือปริมาณรังสีได้จากการฉายรังสีเพียงครั้งเดียว ส่วนการวิเคราะห์ความหนาครึ่งค่าต้องใช้เครื่องวัดรังสีพร้อมชุดแผ่นกรอง รังสีอะลูมิเนียมความหนาต่างๆ และต้องฉายรังสีหลายครั้ง ชุดตรวจสอบคุณภาพที่พัฒนาขึ้นในการวิจัยครั้งนี้ใช้อุปกรณ์วัดรังสีชนิดเท อโมลูมิเนสเซนต์โดสมิเตอร์หรือทีแอลดี สามารถนำผลที่ ทีแอลดีอ่านได้ไปวิเคราะห์หาความต่างศักย์สูงสุด ความหนาครึ่งค่าและเอกซ์โพเชอร์ได้จากการฉายรังสีครั้งเดียว จากการวิจัยพบว่าอัตราส่วนสัญญาณของทีแอลดี 200 ที่ผ่านแผ่นกรองรังสีทองแดงที่มีความหนา 0.2 และ 1.5 มิลลิเมตร แปรผันตรงกับความต่างศักย์สูงสุด ในขณะที่สัญญาณของทีแอลดี 700 ที่ผ่านแผ่นกรองรังสีอะลูมิเนียมความหนา 1.3, 2.6 และ 4.0 มิลลิเมตร และสัญญาณที่ไม่ผ่านแผ่นกรองรังสี สามารถใช้วิเคราะห์ความหนาครึ่งค่าและเอกซ์โพเชอร์ได้ ชุดตรวจสอบคุณภาพนี้สามารถวิเคราะห์ความต่างศักย์สูงสุดของเครื่องผลิตรังสี เอกซ์วินิจฉัยได้ทั้งระบบ 1 เฟส 3 เฟส และ ระบบความถี่สูง โดยสามารถวิเคราะห์พบเครื่องที่ไม่ผ่านเกณฑ์มาตรฐาน โดยแยกเป็นกรณีของความต่างศักย์สูงสุด จำนวน 4 เครื่อง ส่วนความหนาครึ่งค่าจำนวน 1 เครื่อง ผลวิเคราะห์ดังกล่าวสอดคล้องกับการตรวจโดยใช้เครื่องตรวจสอบคุณภาพมาตรฐาน ขนาดของชุดตรวจสอบคุณภาพที่พัฒนาขึ้นมานี้ไม่เหมาะสำหรับการใช้เพื่อ วิเคราะห์ความหนาครึ่งค่าและเอกซ์โพเชอร์สำหรับเครื่องผลิตรังสีเอกซ์ วินิจฉัยโรคฟันเนื่องจากข้อจำกัดด้านอุปกรณ์จำกัดลำรังสีและความหนาของ แผ่นกรองรังสีอะลูมิเนียมในชุดตรวจสอบคุณภาพที่พัฒนาขึ้น