วิทยานิพนธ์ (นศ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2546

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 2 ประการคือ 1) เพื่อสำรวจและประมวลวาทกรรมเชิงวิพากษ์ที่ปรากฏในรายการรัฐบานหุ่น 2) เพื่อวิเคราะห์กระบวนการสร้างวาทกรรมเชิงวิพากษ์ที่ปรากฏในรายการรัฐบานหุ่น สำหรับวิธีวิจัยนั้นจะใช้การวิเคราะห์เนื้อหา และใช้การสัมภาษณ์เจาะลึก โดยใช้แนวคิดเรื่องการวิเคราะห์วาทกรรมมาเป็นกรอบในการวิเคราะห์ ผลการวิจัยพบว่า 1. วาทกรรมเชิงวิพากษ์ที่ปรากฏในรายการรัฐบานหุ่น มี 2 ระดับคือ ระดับบุคคลและระดับสถาบันในระดับบุคคล มี 2 ประเภท ได้แก่ วาทกรรมเชิงวิพากษ์การทำงานของนายกรัฐมนตรี และวาทกรรมเชิงวิพากษ์การทำงานของหัวหน้าพรรคฝ่ายค้าน ในระดับสถาบัน มี 5 ประเภท โดยเรียงลำดับจากการปรากฏของวาทกรรมเชิงวิพากษ์ที่พบมากที่สุด คือ วาทกรรมเชิงวิพากษ์นโยบาย/การทำงานของรัฐบาลวาทกรรมเชิงวิพากษ์การทำงานของพรรคฝ่ายค้าน วาทกรรมเชิงวิพากษ์การทำงานของสื่อมวลชนไทย วาทกรรมเชิงวิพากษ์การทำงานของสื่อมวลชนต่างประเทศ และวาทกรรมเชิงวิพากษ์สถาบันศาสนา 2. สำหรับกลยุทธ์ที่ใช้ในวาทกรรมเชิงวิพากษ์ที่ปรากฏในรายการรัฐบานหุ่น ได้แก่ การไม่ฟันธง การอ้างคำพูดของผู้อื่น การโยกย้ายบริบท การพูดตัดบท การมีตัวแทรก การใช้เกณฑ์เปรียบเทียบคู่ตรงข้ามและการโต้ตอบชี้แจงกลับทันที 3. กระบวนการสร้างวาทกรรมเชิงวิพากษ์ที่ปรากฏในรายการรัฐบานหุ่น มีความสัมพันธ์กับองค์ประกอบ 5 ส่วนคือ ผู้นำเสนอตัวบท การคัดเลือกประเด็น กลยุทธ์ในการสื่อสาร กลุ่มเป้าหมาย และการควบคุมกระบวนการประกอบสร้างตัวบท 4. รายการรัฐบานหุ่นเป็นรายการล้อเลียนเสียดสีทางการเมือง ที่มีเนื้อหาเกี่ยวกับเรื่องการเมืองเศรษฐกิจ และสังคมที่ดูจริงจังและมีสาระ แต่ว่ามีรูปแบบการนำเสนอที่เบา สนุกสนานและตลกขบขัน 5. การดำรงอยู่ได้ของรายการรัฐบานหุ่น สืบเนื่องมาจากรายการนี้ทำหน้าที่เป็นเพียงเวทีสาธารณะ แสดงจุดยืนเพื่อประชาชนเป็นสำคัญ เปิดโอกาสให้ฝ่ายรัฐบาลและฝ่ายค้านได้แสดงความคิดเห็น โดยที่ทางรายการไม่ได้แสดงความคิดเห็นที่รุนแรงต่อนโยบายหรือการทำงานต่างๆ ของรัฐบาล รวมทั้งมีความเข้มงวดในกระบวนการทำบท มีผู้คอยตรวจตราเนื้อหารายการอย่างใกล้ชิดเพื่อไม่ให้เกิดผลกระทบต่อรายการอีกด้วย