การติดเชื้อพยาธิใบไม้เลือดชนิด Schistosoma mekongi ซึ่งเป็นโรคสำคัญที่พบในแถบทวีปเอเชีย วัตถุประสงค์ข้อที่หนึ่งของการวิจัยนี้เพื่อศึกษาพยาธิกำเนิดต่อการติดเชื้อพยาธิชนิดนี้ในเรื่องของ ปริมาณซื้อและระยะเวลาของการติดเฃื้อ โดยศึกษาการเปลี่ยนแปลงทางโลหิตวิทยา การเปลี่ยน แปลงทางเคมีของการทำงานของตับ การเปลี่ยนแปลงพยาธิสภาพ โดยใช้หนูเป็นสัตว์ทดลอง พบ ว่าเมื่อมีการติดเชื้อในปริมาณที่มากและในระยะเวลานาน จะพบการเปลี่ยนแปลงอย่างมีนัยสำคัญ ทางสถิตถ ประกอบด้วย การลดลงของน้ำหนักตัว ตับและม้ามมีขนาดใหญ่ชึ้น ตัวชี้วัดทางโลหิต วิทยามีค่าลดลง ในขณะที่ตัวชี้วัดทางเคมีของการทำงานของตับมีค่าสูงขึ้นบางตัว ได้แก่ asparlate และ alanie aminotransferase, alkaline phosphatase และ albumin ในขณะที่ total protein มี การเปลี่ยนแปลงอย่างไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ การเปลี่ยนแปลทางพยาธิสภาพที่เห็นเด่นชัด ได้แก่ การเกิด egg granuloma ในตับ ซึ่งทำให้เกิด fibosis และการแทรกตัวของเซลล์ในขบวนการอักเสบ ตามมา นอกจากนั้น ในม้าม พบว่าผิวชั้นนอกมีขนาดใหญ่ขึ้น หลอดเลือดมีการขยายตัว แสดงว่าการ ติดเชื้อพยาธิชนิดนี้น่าจะมีผลกระทบต่อระบบภูมิคุ้มกันของหนู วัตถุประสงค์ข้อที่สองของการวิจัยนี้เพื่อเปรียบเทียบประสิทธิภาพระหว่างยา praziquantel และ artesunate ต่อการเปลี่ยนแปลงของผิวชั้นนอกของพยาธิชนิดนี้ในหนูทดลอง โดยใช้กล้อง จุลทรรศน์แบบส่องกราด การทดลองเริ่มจากแบ่งหนูจำนวน 45 ตัวที่มีการติดเชื้อพยาธิชนิดนี้เป็นเวลา 49 วันออกเป็น 3 กลุ่ม กลุ่มที่ 1 เป็นกลุ่มควบคุม กลุ่มที่ 2 ได้รับยา praziquantel ขนาด 300 มก/กก และ กลุ่มที่ 3 ได้รับยา artesunate ขนาด 300 มก/กก หลังจากได้รับยาเป็นเวลา 1, 3 และ 7 วัน หนูแต่ละกลุ่ม จะถูกทำให้สลบและเก็บพยาธิเพื่อนำมาตรวจด้วยกล้องจุลทรรศน์แบบส่องกราดต่อไป พบว่าผิวชั้นนอก ของพยาธิที่เก็บมาจากหนูที่ได้รับยา artesunate มีอาการบวม มีช่องว่าง หนามมีขนาดสั้นลง มีการหลุด ลอกและฉีกขาด ส่วนผิว ชั้นนอกของพยาธิที่เก็บมาจากหนูที่ได้รับยา praziquantel จะมีอาการคล้าย คลึงกัน แต่มีความรุนแรงน้อยกว่าและพบว่าพยาธิมีการกลับคืนสู่สภาพปกติภายในวันที่ 7 หลังจากที่ได้ รับยา แสดงว่า artesunate มีประสิทธิภาพมากกว่า praziquantel ต่อการเปลี่ยนแปลงของผิวชั้นนอกของ พยาธิชนิดนี้ในหนูทดลอง วัตถุประสงค์ข้อสุดท้ายของการวิจัยนี้ เพื่อเปรียบเทียบประสิทธิภาพระหว่างยา praziquantel และ artesunate ต่อพยาธิชนิดนี้ในหลอดทดลอง โดยดูการเคลื่อนที่ของพยาธิ และการเปลี่ยนแปลงของ ผิวชั้นนอกของพยาธิ โดยใช้กล้องจุลทรรศน์แบบส่องกราด การทดลองเริ่มจาก แบ่งพยาธิจำนวน 90 ตัว ที่เก็บจากหนูที่มีการติดเชื้อพยาธิชนิดนี้เป็นเวลา 49 สัน ออกเป็น 3 กลุ่ม กลุ่มที่ 1 เป็นกลุ่มควบคุม กลุ่มที่ 2 ได้รับยา praziquantel ขนาด 80 มคก/มล และกลุ่มที่ 3 ได้รับยา artesunate ขนาด 40 มคก/มล หลังจาก ได้รับยาเป็นเวลา 3, 6, 12, 24 และ 48 ชั่วโมง นำพยาธิมาตรวจดูการเคลื่อนที่ และตรวจด้วยกล้อง จุลทรรศน์แบบส่องกราดต่อไป พบว่าพยาธิที่ได้รับยา artesunate จะมีการหดตัวและการเคลื่อนไหวลดลง ภายใน 3 ชั่วโมง พยาธิบางตัวตายภายใน 24 ชั่วโมง และตายเกือบหมดภายใน 48 ชั่วโมง ผิวชั้นนอกของ พยาธิมีอาการบวม มีช่องว่าง หนามมีขนาดดสั้นลง มีการหลุดลอกและฉีกขาด ส่วนพยาธิที่ได้รับยา praziquantel จะมีอาการคล้ายคลึงกันแต่มีความรุนแรงน้อยกว่า แสดงว่า artesunate มีประสิทธิภาพมาก กว่า praziquantel ต่อการเคลื่อนที่ของพยาธิ และการเปลี่ยนแปลงของผิวชั้นนอกของพยาธิชนิดนี้ในหลอด ทดลอง Schistosoma mekongi infection is one of the Asian shistosomiasis forms. Not many studies were done on this infection until 1992 when a focus of shistosomiasis mekongi was rediscovered in the Northeast of Combodia. The first objective of this study was to investigate pathogenesis of experimental schistosomiasis mekongi in mice given in high (30 cercarias) and low (10 cercarias) intensity infections at various time interval. The results showed that the longer exposure time and higher cercarias infection resulted in significant decrease (p < 0.05) in body weight, increase in hepatosomatic and spleen index, decrease hematological parameters, increase serum aspartate and alanine aminotransferase and alkaline phosphatase. Total protein level was unaffected while albumin level increased. The main histopathological alterations in the liver were the deposition of the eggs and egg granulomas, proliferation oof fibrosis tissues in the portal areas and infiltration of the inflammatory cells. Spleen showed large numbers of megakaryocytes, thickening of capsule, fibrosis around splenic arteries, and congestion with marked dilatation of the splenic sinus. These results revealed that S.mekongi infection might suggest invasion of the mice immunity system. The second objective of this study was to investigate the efficacy of praziquantel and artesunate on tegumental changes in adult S.mekongi in mice were compared using scanning electron microscopy (SEM). Forty-five mice infected with S.mekongi for 49 days were treated intragastrically with either 300 mg/kg praziquantel or 300 mg/kg artesunate. Mice were sacrificed 1, 3 or 7 days post-treatment. Worms were collected by perfusion and examined by SEM. One to 7 days after administration of artesunate, the tegument of S.mekongi showed severe swelling, vacuolization, fusion of the tegumental ridges and loss or shortening of the spines on the trabeculae, collapse and peeling. Praziquantel induced similar lesions on the tegument as those observed after administration of artesunate, but were less severe. Seven days post-treatment, there was evidence of recovery only in the case of praziquantel. The study thus suggested that artesunate was more effective than praziquantel in causing tegumental damage in adult S.mekongi. The last objective of this study was to investigate the efficacy of praziquantel and artesunate on adult S.mekongi in vitro were investigated by monitoring worm motility and compared tegumental alteration using SEM. Fifty mice were infected with S.mekongi cercaria for 49 days. Adult worms were collected by perfusion method and prepared for in vitro study. After treatment with 40ug/ml artesunate, contraction and decrease motor activity were observed as early as 3h incubation. Some of the worms died 24h after exposure, and almost died within 48h. The tegument of S.mekongi showed severe swelling, vacuolization, disruption, fusion of the tegumental ridges, collapse, and peeling. After treatment with 80ug/ml praziquantel for 3 to 6h, no apparent effect was seen. After 12 to 48h incubation, ? lesions on the tegument were similar to those treated with artesunate, but less severe. The direct observation of the worm motility and scanning electron microscopic study highly suggested that artesunate was more effective than praziquantel treatment for the schistosomiasis infection.