วิทยานิพนธ์ (นศ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2549

งานวิจัยฉบับนี้มีวัตถุประสงค์ 2 ประการ คือ 1. เพื่อศึกษาความเป็นมาของการคัดค้านการแปรรูปการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) 2. เพื่อศึกษาการกำหนดวาระคัดค้านของสร.กฟผ.ในสื่อมวลชนและสื่อเว็บไซต์ที่จัดทำขึ้น โดยเน้นการเคลื่อนไหวคัดค้านในสมัยรัฐบาลพรรคไทยรักไทย ช่วงปี พ.ศ. 2547-2548 ใช้วิธีการศึกษาจากเอกสาร การสัมภาษณ์ การสังเกตการณ์ และการวิเคราะห์เนื้อหาข่าว จากสถานีโทรทัศน์ช่อง 7, ช่อง 9, เนชั่น แชนแนล รวมทั้งข่าวและบทความจากหนังสือพิมพ์ไทยรัฐ, ไทยโพสต์, มติชน, กรุงเทพธุรกิจ ผลการวิจัยพบว่า สร.กฟผ.คัดค้านนโยบายแปรรูป กฟผ. เนื่องจากเห็นว่าการเปลี่ยนปรัชญารัฐวิสาหกิจจากบริการสาธารณะไปสู่การเป็นเอกชนจะส่งผลกระทบต่ออัตราค่าไฟฟ้า, ความมั่นคงของระบบไฟฟ้า, เขื่อนและระบบสายส่งซึ่งเป็นสมบัติสาธารณะจะตกเป็นของเอกชน รวมทั้งเรื่องผลประโยชน์ทับซ้อนของนักการเมืองในการกระจายหุ้นเข้าตลาดหลักทรัพย์ จึงนำเสนอวาระคัดค้านออกสู่สาธารณชน ผลการวิจัยพบว่าวาระเรื่องค่าไฟฟ้าและการกระจายหุ้น เป็นประเด็นที่รัฐบาลออกมาตอบโต้อย่างทันควัน รองลงมาคือประเด็นเรื่องสมบัติสาธารณะ ซึ่งได้รับความสนใจจากสื่อโทรทัศน์และหนังสือพิมพ์คุณภาพ อย่างไรก็ดี สื่อโทรทัศน์กระแสหลัก เช่น ช่อง 7 และ 9 ไม่มีส่วนผลักดันวาระคัดค้านมากเท่าที่ควร เนื่องจากให้น้ำหนักต่อแหล่งข่าวทางภาคนโยบาย ในขณะที่สถานีโทรทัศน์เนชั่น แชนแนล ซึ่งให้พื้นที่ สร.กฟผ.อย่างสม่ำเสมอมีผู้ชมจำนวนจำกัด สำหรับสื่อหนังสือพิมพ์ ไทยโพสต์, มติชน, กรุงเทพธุรกิจ ซึ่งเป็นหนังสือพิมพ์คุณภาพได้เปิดพื้นที่สาธารณะให้ฝ่ายคัดค้าน แต่หนังสือพิมพ์ประชานิยม คือไทยรัฐยังนำเสนอข่าวในเชิงประนีประนอมกับรัฐบาล ทำให้วาระการคัดค้านจำกัดอยู่ในวงแคบและขาดประสิทธิผล พนักงาน กฟผ. ได้จัดทำสื่อ www.luegat.com ซึ่งมีลักษณะเป็นสื่อพลเมืองขึ้นมาเพื่อเสนอวาระคัดค้านในนามเว็บไซต์ของสร.กฟผ.ซึ่งมีศักยภาพในการสื่อสารกับพนักงานภายในให้ร่วมคัดค้าน, สื่อสารกับเครือข่ายประชาสังคม รวมทั้งตอบโต้ประเด็นของรัฐบาลและฝ่ายบริหารด้วยการให้ข้อมูล ข้อเท็จจริงเพื่อกระตุ้นให้ตระหนักถึงความจริงและกระตุ้นให้ออกมาร่วมปฏิบัติการในการคัดค้านเพื่อปกป้องกิจการสาธารณะ นอกจากนี้ยังพบว่า สร.กฟผ. เคลื่อนไหวคัดค้านโดยวิธีการสร้างเครือข่ายพันธมิตรกับขบวนการเคลื่อนไหวทางสังคมภายนอก โดยเน้นการคัดค้านนโยบายที่ไม่ถูกต้องและการทำประชามติในแนวทางของการเมืองภาคประชาชนที่ต้องการมีส่วนร่วม สร.กฟผ. จึงมีลักษณะการเคลื่อนไหวในรูปแบบของขบวนการทางสังคมรูปแบบใหม่