การศึกษาวิจัยเรื่องการพัฒนาเครือข่ายความร่วมมือในการดูแลสุขภาพตนเองและชุมชนวัดคำเรือง อำเภอนาหมื่น จังหวัดน่านมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษากระบวนการ การดูแลสุขภาพตนเองของชุมชนวัดคำเรืองและเพื่อพัฒนาเครือข่ายความร่วมมือในการดูแลสุขภาพตนเองโดยใช้รูปแบบการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม ศึกษาในกลุ่มดูแลสุขภาพตนเองชุมชนวัดคำเรืองซึ่งได้ดำเนินกิจกรรมกลุ่มดูแลสุขภาพจนสามารถที่จะเป็นแบบอย่างที่ดีในการดูแลสุขภาพตนเองได้ดำเนินการวิจัยฝช้ระยะเวลา 14 เดือน ตั้งแต่เดือนมีนาคม 2544 ถึงเดือนเมษายน 2545 ก่อนการดำเนินกลุ่มดูแลสุขภาพของชุมชนวัดคำเรือง สมาชิกกลุ่มส่วนใหญ่เป็นผู้ที่มีปัญหาด้านสุขภาพต่อมาเมื่อทำกิจกรรมกลุ่มดูแลสุขภาพพบว่าส่วนใหญ่มีภาวะสุขภาพเปลี่ยนแปลงไปในทางที่ดีขึ้น ทำให้กลุ่มอื่นสนใจรวมทั้งกลุ่มที่ไม่มีปัญหาสุขภาพใดๆ เข้ามาร่วมกลุ่มด้วย จึงมีสมาชิกกลุ่มเพิ่มเข้ามาร่วมกลุ่มมากขึ้น และได้ขยายเครือข่ายกลุ่มดูแลสุขภาพไปสู่ชุมชนอื่นๆจนครอบคลุมทุกตำบลในอำเภอนาหมื่น คือกลุ่มดูแลสุขภาพตนเองบ่อแก้ว ตำบลนาทะนุง ตำบลปิงหลวงและตำบลเมืองลี ในขณะที่ดำเนินการขยายเครือข่ายมีแกนนำของกลุ่มหลักคือกลุ่มดูแลสุขภาพตนเองชุมชนวัดคำเรืองได้ร่วมกับทีมวิจัยให้คำแนะนำสนับสนุนการดำเนินกลุ่มด้วย กิจกรรมกลุ่มดูแลสุขภาพจะเน้นในด้านการดูแลสุขภาพตนเองและผสมผสานการดูแลสุขภาพแบบองค์รวมซึ่งได้แก่ การให้บริการชั่งน้ำหนักและวัดความดันโลหิตเพื่อเป็นการเฝ้าระวังภาวะสุขภาพตน การปฏิบัติธรรมตามหลักของพุทธศาสนา เช่น การสวดมนต์ ไหว้พระ แผ่เมตตา การออกกำลังกายและกายบริหารด้วยท่าต่างๆ การรับรู้ข้อมูลข่าวสารอันเป็นประโยชน์จากเจ้าหน้าที่สาธารณสุขและการสันทนาการ เช่น การร้องเพลง การรำวง การละเล่นพื้นบ้าน เป็นการรักษาวัฒนธรรมและประเพณีของท้องถิ่น กลุ่มดูแลสุขภาพสามารถที่จะดำเนินไปได้ด้วยสมาชิกกลุ่มของกลุ่มเองภายใต้ปัจจัยเงื่อนไขที่สามารถทำให้กลุ่มสามารถดำเนินไปได้อย่างยั่งยืนได้แก่ การเห็นผลดีต่อสุขภาพเป็นที่ประจักษ์ชัดทั้งด้านร่างกาย อารมณ์จิตใจและสังคม ความรู้สึกเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันของสมาชิกกลุ่มเกิดความผูกพันมีความสมัครสมานสามัคคี การได้สนทนาพูดคุยปรึกษาหารือหรือการแลกเปลี่ยนความคิดเห็นและประสบการณ์ระหว่างเพื่อนสมาชิกในกลุ่ม การได้รับความสุข สนุกสนาน เพลิดเพลิน ทำให้ร่าเริงแจ่มใสคลายความเหงา และมีโอกาสได้แสดงออกถึงความสามารถพิเศษที่ตนเองมีอยู่ทำให้เกิดความรู้สึกตนเองมีคุณค่าเป็นประโยชน์ต่อผู้อื่นและชุมชน ถึงแม้ว่ากลุ่มดูแลสุขภาพจะสามารถดำเนินกิจกรรมด้วยตนเองได้แต่ก็มีเจ้าหน้าที่ด้านสุขภาพและหน่วยงาน องค์กรท้องถิ่นให้การสนับสนุนทั้งด้านวัสดุ สิ่งของ สถานที่ งบประมาณและเป็นกำลังใจ กลุ่มดูแลสุขภาพตนเองได้ขยายเครือข่ายโดยมีกลุ่มดูแลสุขภาพชุมชนวัดคำเรืองมีส่วนร่วมในการขยายซึ่งกลุ่มแกนนำได้ให้คำแนะนำเกี่ยวกับการดำเนินกิจกรรมกลุ่ม บอกเล่าถึงผลดีและประสบการณ์ที่ได้รับจากการรวมกลุ่มทำกิจกรรมร่วมกัน การแลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกันและสาธิตการออกกำลังกาย ซึ่งกลุ่มที่รับการขยายผลก็ได้นำเอาแนวทางที่กลุ่มดูแลสุขภาพชุมชนวัดคำเรืองได้ดำเนินการเช่านเดียวกันและบางกลุ่มก็มีความคิดสร้างสรรกิจกรรมอื่นเพิ่มที่นอกเหนือจากกิจกรรมที่ได้รับขยายผล เช่น กลุ่มเล่นกีฬาเปตอง กลุ่มจักสานโดยใช้วัสดุที่หาได้ในท้องถิ่น กลุ่มย่อยที่รวมกันเพื่อช่วยเหลือชุมชนของตน เป็นต้น กลุ่มดูแลสุขภาพตนเองยังมีโอกาสแลกเปลี่ยนเรียนรู้ซึ่งกันและกันระหว่างชุมชนทั้งภายในอำเภอนาหมื่นและกลุ่มในอำเภออื่นๆในจังหวัดน่านอีกด้วย การรวมกลุ่มดูแลสุขภาพตนเองที่เริ่มต้นมาจากกลุ่มดูแลสุขภาพชุมชนวัดคำเรืองสามารถขยายผลนำไปใช้ในชุมชนอื่นๆในทุกตำบลของอำเภอนาหมื่น ไม่เพียงผลดีต่อสุขภาพร่างกายเท่านั้นแต่ส่งผลถึงสุขภาพจิตใจ อารมณ์ สังคมและจิตวิญญาณของสมาชิกกลุ่มด้วย อีกทั้งเป็นการปลุกกระแสให้ชาวอำเภอนาหมื่นได้หันมาเอาใจใส่สุขภาพตนเองมากยิ่งขึ้น The main study on Network on Self – health Care Cooperation of Wat Khamruang, Namuen District, Nan Province. The objectives of this research were conducted to the process of self care of Wat Kamruang community and to develop the work on self –health care cooperation, it used the Participatory Action Research technique. It took 14 months from March 2001 to April 2002. As mentioned on self – health group of Wat Kamruang which most of the population group are the self – health group and joined activities together. After they had good health and stand by themselves. The study revealed that the most of self – health groups had health problem and take health activities for change better. There condition were interesting the other groups, include people who had no health problems came to join them. So the self – health group has a lot of members and it is seem to be more now. And the network of self – health groups were expanded to other communities and coverage all sub – districts of Namuen District, they are self – health group of Tambon Boakeaw, Tambon Natanung, Tambon Pingloung and Tambon Muanglee. The leader of health group of Wat Khamruang had participated in expanding the net work to all. The aim of self – health group activities were self care and combine holistic health care, such as to surveillance health status by weighing and testing blood pressure, to practice the main rules of Buddhism, to exercise, to give health information and recreation. The factors effected on self health group that made it continue activities were physical, psychological, social and spiritual health, the unity of group members, relationship, talking or consulting to each other, changing experience and share the idea between the member of group, feeling happy and funny which made them not feel lonely and have a chance to show their special abilities. There made them proud and had self – value that they are still advantage to other people and communities. Although the self – health group can implement the activities by themselves, health officers and other organization in the communities have supported them the material, things. Budget and also mental support. Expanding the network of self – health group were progressive which the leader of self – health group Wat Khamruang had participated with participated with other groups by suggestion how to conduct the group, talk about the benefit and their experience they got from self – health group. They also had changed to each other and demonstrated the exercise. Besides the other groups got the concept from Wat Khamruang group, they also had initiative activities such as play Petong Sport, made handicraft by use the material in their areas and have other small group for help their communities. The self – health group also had chance learning to each other between the groups within sub districts in Namuen and another district in Nan province. The initiator self – health group of Wat Khamruang was succeeded in expanding the conceptual of self – health care to other communities in Namuen Districe. It was not only good for their physical. It was effect on their mental and emotional health, social and spiritual the same, Finally, it encouraged Namuen people to concern their healthy.