วิทยานิพนธ์ (นศ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2548

การวจัยเชิงคุณภาพนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา (1) เพื่อศึกษาและทราบสถานการณ์ความไม่แน่นอนของชนกลุ่มน้อย ในการขอมีสัญชาติไทย ในเขตอำเภอแม่ฟ้าหลวง จังหวัดเชียงราย (2) เพื่อศึกษาและทราบถึงกระบวนการแสวงหา ข้อมูลข่าวสารเกี่ยวกับการขอมีสัญชาติไทยแล้ว (3) เพื่อศึกษาและทราบถึงปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการแสวงหาข้อมูล ข่าวสารเกี่ยวกับการขอมีสัญชาติไทยของชนกลุ่มน้อย โดยการใช้ทฤษฏีการลดความไม่แน่นอนและทฤษฎีการจัด การความไม่แน่นอน เป็นกรอบในการวิเคราะห์กระบวนการแสวงหาข้อมูลข่าวสาร ดำเนินการเก็บข้อมูลระหว่าง เดือนกรกฎาคม 2548 ถึงเดือนกันยายน 2548 โดยการสัมภาษณ์แบบเจาะลึกชนกลุ่มน้อยจำนวน 35 คน ด้วยคำถาม ปลายเปิด เลือกกลุ่มตัวอย่างจากความสมัครใจ และใช้วิธี Snowball technique ชนกลุ่มน้อยที่ผู้วิจัยสัมภาษณ์มี อายุระหว่าง 18-55 ปี ระดับการศึกษาตั้งแต่ไม่ได้รับการศึกษาถึงมัธยมศึกษาตอนปลาย เป็นชาย 15 คน หญิง 20 คน ผลการวิจัยพบว่า ความไม่มีสัญชาติไทยของชนกลุ่มน้อย ทำให้ชนกลุ่มน้อยต้องการที่จะแสวงหาข้อมูลข่าวสาร ในการขอมีสัญชาติไทย สาเหตุของความไม่แน่นอนของชนกลุ่มน้อยมากจาก (1) การเปลี่ยนแปลงนโยบายของรัฐ ที่มีอยู่บ่อยครั้งในการให้สัญชาติไทยกับชนกลุ่มน้อย (2) ความเข้าใจผิดหรือความไม่รู้ของชนกลุ่มน้อย ส่วนกระบวน การแสวงหาข้อมูลข่าวสารของชนกลุ่มน้อยในการขอมีสัญชาติไทยสามารถแบ่งได้ 3 ระยะตามระยะของความ ไม่แน่นอนที่เกิดขึ้น คือ ระยะก่อนเข้าสู่กระบวนการขอมีสัญชาติไทย ระยะที่เข้าสู่กระบวนการขอมีสัญชาติไทย และระยะที่ได้รับสัญชาติไทยแล้ว โดยในแต่ละระยะมีวัตถุประสงค์ แหล่งข้อมูล ช่องทาง และเนื้อหาของข้อมูลข่าวสาร ที่แตกต่างกันไป ชนกลุ่มน้อยแสวงหาข้อมูลด้วยการรอรับ ใฝ่หา และมีปฏิสัมพันธ์กับผู้ที่มีประสบการณ์ ในการขอมี สัญชาติไทยและแหล่งข้อมูลอื่น ๆ ด้วยการเข้ากลุ่ม นอกจากนี้ชนกลุ่มน้อยยังมีการหลีกเลี่ยงข้อมูลข่าวสารซึ่งก่อให้ เกิดความสับสน เครียด และนำไปสู่การเพิ่มความไม่แน่นอนให้มากขึ้น ส่วนปัจจัยที่เกี่ยวข้องในการแสวงหาข้อมูล ข่าวสารของชนกลุ่มน้อยในการขอมีสัญชาติไทย คือ (1) ปัจจัยที่เอื้อต่อการแสวงหาข้อมูลข่าวสาร คือ ระดับการศึกษา และ (2) ปัจจัยที่เป็นอุปสรรคในการแสวงหาข้อมูลข่าวสาร คือ ความอายและความกลัว ความเครียด ความเสียใจและ ความวิตกกังวล รวมถึงปัจจัยด้านสื่อสารระหว่างบุคคลโยเฉพาะกับบุคลากรที่เป็นผู้นำ คือผู้ใหญ่บ้าน ทั้งวัจนภาษาและอวัจนภาษา อีกทั้งยังมีความลำบากในการแสวงหาข้อมูลข่าวสาร เนื่องจากข้อมูลข่าวสารการขอมีสัญชาติไทยยังมีน้อยหรือแทบจะไม่มีเลย ทำให้เกิดความไม่เท่าเทียมหรือขาดการรับรู้ข้อมูลข่าวสาร