ในปัจจุบัน แม้ว่าจะมีนโยบายกระจายอำนาจลงสู่ท้องถิ่นและมีการสนับสนุนให้ประชาชนได้เข้ามามีบทบาทและมีส่วนร่วมมากขึ้นในด้านการปกครอง การจัดการศึกษา การจัดการทรัพยากร ฯลฯ ของท้องถิ่นเอง แต่เรื่องของ “ประชาสังคม” และ “ชุมชนเข้มแข็ง” ยังเป็นสิ่งที่ไกลตัวสำหรับกลุ่มชนชายขอบเช่นชุมชนชาวเล งานวิจัยชิ้นนี้แสดงให้เห็นว่าชาวเล 3 กลุ่มในประเทศไทยคือ มอแกน มอแกลน และอูรักลาโว๊ย เป็นกลุ่มที่ถูกมองว่าแปลกแยกจากสังคมใหญ่ ล้าหลัง การศึกษาต่ำ งมงายกับความเชื่อดั้งเดิม มอแกนเป็นชาวเลกลุ่มที่ดำรงวิถีชีวิตที่ผูกพันกับทะเลมากที่สุดและยังคงอิสรภาพของการเดินทางทางทะเล ทำให้ไม่มีการจับจองครอบครองแผ่นดินใด ๆ และทำให้ชุมชนมีความยืดหยุ่นสูง ยังไม่สามารถรวมตัวกันเป็น “ชุมชนเข้มแข็ง” ได้ ส่วนมอแกลนและอูรักลาโว๊ย ซึ่งเป็นกลุ่มที่ตั้งถิ่นฐานเป็นชุมชนอย่างถาวรในหลายจังหวัดในภาคใต้ฝั่งตะวันตกกลับรับเอาชื่อ “ไทยใหม่” มาใช้แทนชื่อกลุ่มชาติพันธุ์ เนื่องจากได้รับสัญชาติ มีนามสกุล เด็ก ๆ เข้าสู่ระบบการศึกษาภาคบังคับ และผู้ใหญ่มีปฏิสัมพันธ์รวมทั้งมีการแต่งงานกับคนไทยในท้องถิ่น จึงรู้สึกภาคภูมิใจในชื่อใหม่มากกว่าชื่อที่แสดงอัตลักษณ์เดิม แม้ว่ามอแกลนและอูรักลาโว๊ยในชุมชนเดียวกันจะมีความสนิทสนมกันเป็นอย่างดี แต่ก็เป็นชุมชนที่เข้มแข็งในแง่ของความกลมเกลียวภายในกลุ่ม หากเกิดปัญหาขึ้นมักจะไม่สามารถจะรวมตัวเพื่อเจรจาต่อรองกับรัฐหรือกลุ่มคนภายนอกได้ ดังนั้น การกระตุ้นให้ชุมชนชายขอบเช่นนี้เข้ามามีส่วนร่วมในขั้นตอนและกระบวนการประชาธิปไตย ต้องเริ่มจากการสร้างเสริมอัตลักษณ์ ความภาคภูมิใจในกลุ่ม และการสร้างความตระหนักเรื่องสิทธิทางวัฒนธรรม