วิทยานิพนธ์ (วท.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2549

ตับวายฉับพลัน (acute liver cell failure) เป็นสาเหตุการเกิดภาวะทุพพลภาพและการเสียชีวิตในผู้ป่วยโรคตับโดยพบว่าถ้าผู้ป่วยตับวายฉับพลันไม่ได้รับการปลูกถ่ายตับ (liver transplant) จะมีอัตราการเสียชีวิตสูงและ ถ้ามีภาวะไตวายร่วมด้วย (hepato-renal syndrome) อัตราการเสียชีวิตจะสูงถึงร้อยละ 95 ปัจจุบันการปลูกถ่ายตับเป็นการรักษามาตรฐานที่ได้รับการยอมรับสำหรับผู้ป่วยตับวายฉับพลันรุนแรงแต่ต้องอาศัยการรับบริจาคอวัยวะ บุคลากรตลอดจนเครื่องมือที่มีความจำเพาะ ทำให้การปลูกถ่ายตับไม่แพร่หลาย ระบบทดแทนตับถือเป็นการรักษาประคับประคองในผู้ป่วยตับวายและพบว่าช่วยลดอัตราตายเมื่อเปรียบเทียบกับการรรักษาด้วยยาเพียงอย่างเดียว ระบบทดแทนตับที่นิยมในปัจจุบันคือ MARS ซึ่งในประเทศไทยยังคงเป็นการรักษาที่มีค่าใช้จ่ายสูงรวมทั้งต้องอาศัยบุคลากรและเครื่องมือจำเพาะ นำไปสู่การนำการฟอกเลือดด้วยวิธีซิงเกิลพาสอัลบูมินซึ่งใช้การฟอกเลือดแบบ CWHD ร่วมกับน้ำยาอัลบูมิน dialysate อันเป็นระบบที่ใช้ในการรักษาผู้ป่วยวิกฤตที่มีไตวายฉับพลันมาใช้เป็นระบบทดแทนตับเพื่อขจัดสารพิษที่เกิดจากภาวะตับวายได้ ทำการศึกษาผู้ป่วยโรคตับที่มีภาวะบิลิรูบินในกระแสเลือดมากกว่า 20 มิลลิกรัมต่อเดซิลิตร 12 ราย โดยผู้ป่วยได้รับการฟอกเลือดวิธีซิงเกิลพาสอัลบูมินจำนวน 1-5 ครั้งเป็นเวลานานครั้งละ 6 ชั่วโมง วัดระดับบิลิรูบินรวมบิลิรูบิน conjugated แอมโมเนีย ยูเรีย และครีเอตินีนก่อนและหลังการฟอกเลือดวิธีซิงเกิลพาสอัลบูมินที่ 2 ชั่วโมง ผลการศึกษาพบว่า การฟอกเลือดวิธีซิงเกิลพาสอัลบูมินสามารถลดระดับบิลิรูบินรวม บิลิรูบิน conjugated ยูเรียและครีเอตินีนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05) โดยมีร้อยละการลดลงของระดับบิลิรูบินรวม 22.9+-3.8 ร้อยละการลดลงของระดับบิลิรูบิน conjugated 20.9+-5 ร้อยละการลดลงของยูเรีย 19+-4.1 และครีเอตินีน 27.7+-13.1 ไม่พบความแตกต่างของระดับแอมโมเนีย ความดันโลหิตเฉลี่ยก่อนและหลังการฟอกเลือดด้วยซิงเกิลพาสอัลบูมินอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ นอกจากนี้ไม่พบภาวะแทรกซ้อนที่เกี่ยวข้องกับการฟอกเลือดด้วยวิธีซิงเกิลพาสอัลบูมิน พบอัตราการรอดชีวิตในโรงพยาบาลที่ 15 ร้อยละ 16.7 กล่าวโดยสรุป การฟอกเลือดวิธีซิงเกิลพาสอัลบูมินเป็นระบบทดแทนตับที่มีประสิทธิภาพและความปลอดภัยในการลดระดับบิลิรูบินในเลือด สามารถนำมาใช้ในผู้ป่วยที่มีภาวะตับวายและไม่สามารถใช้ระบบทดแทนตับวิธีอื่นได้