การดื้อยากลุ่ม macrolides ในเชื้อ Streptococcus pneumoniae เป็นปัญหาที่พบเพิ่มสูงขึ้นทั่วโลก กลไกสำคัญที่มีผลต่อการดื้อยากลุ่ม macrolides มี 2 กลไกหลัก คือ การขับยาออกนอกเซลล์ ซึ่งควบคุมโดยยีน mefA และ การเกิด methylation ที่ตำแหน่งที่เป็นเป้าหมายของยา ซึ่งควบคุมโดยยีน ermB กลไกอื่นได้แก่การกลายพันธุ์ที่ 23S rRNA และ ribosomal protein L4 และ L22 การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อตรวจหาความชุกและกลไกการดื้อยาในระดับโมเลกุลของยากลุ่ม macrolides ของเชื้อ Streptococcus pneumoniae จำนวน 100 สายพันธุ์ ซึ่งเพาะแยกได้จากสิ่งส่งตรวจจาก sterile sites ทำการหาค่า MIC ต่อยา erythromycin, clarithromycin และ penicillin โดยวิธี agar dilution และ E-test การเพิ่มจำนวนยีน mefA, ermB, 23SrRNA, ribosomal protein L4 และ L22 โดยวิธี PCR และทำการวิเคราะห์ลำดับนิวคลีโอไทด์ของ ribosomal genes สำหรับการศึกษาแบบแผนทางพันธุกรรมของเชื้อที่ดื้อต่อยาในกลุ่ม macrolides ใช้วิธี Pulsed-field gel electrophoresis (PFGE) ผลการศึกษาพบว่าอัตราการดื้อต่อยา erythromycin, clarithromycin และ penicillin ในเชื้อ Streptococcus pneumoniae คือ 36%, 34% และ 16% ตามลำดับ อัตราการดื้อยา erythromycin ในเชื้อ Streptococcus pneumoniae ที่ไวต่อยา penicillin คือ 5.7%(3/53) และ พบเป็น 64.5%(20/31) และ 81.2%(13/16) ในเชื้อที่ให้ผล intermediate resistant และดื้อต่อยา penicillin ตามลำดับ ในเชื้อที่ดื้อยา erythromycin ทั้งหมด 36 สายพันธุ์ พบยีน mefA 12(33.3%) สายพันธุ์ และยีน ermB 24 (66.7%) สายพันธุ์ เมื่อทำการวิเคราะห์การกลายพันธุ์ใน ribosomal gene ในสายพันธุ์ที่ดื้อยากลุ่ม macrolides พบว่ามีการเปลี่ยนกรดอะมิโนที่ตำแหน่งที่ 20 จาก serine เป็น asparagine ใน ribosomal protein L4 จำนวน 13 (36.1%) สายพันธุ์ ไม่พบการกลายพันธุ์ใน ribosomal protein L22 และ 23S rRNA ทั้ง 4 copies ผลการวิเคราะห์ PFGE pattern พบ 24 profiles ไม่พบว่ามี clone ที่จำเพาะของเชื้อ S. pneumoniae แพร่กระจายในเชื้อที่ดื้อยากลุ่ม macrolides จากการศึกษานี้พบว่าการดื้อยากลุ่ม macrolides ในเชื้อ S. pneumoniae ที่เพาะแยกได้จากผู้ป่วยไทยเพิ่มสูงขึ้นและกลไกการดื้อยากลุ่ม macrolides ที่สำคัญคือการเกิด methylation ซึ่งควบคุมโดยยีน ermB Macrolide resistance in Streptococcus pneumoniae is an increasing problem worldwide. Two main mechanisms of macrolide resistance are active efflux, encoded by mefA gene and methylation of antibiotic target site, encoded by ermB gene. Other mechanisms of resistance include mutations in 23SrRNA and ribosomal proteins L4 and L22. We investigated the prevalence and molecular mechanisms of macrolide resistance in 100 S. pneumoniae clinical isolates from sterile sites. The minimal inhibitory concentrations (MICs) of erythromycin, clarithromycin and penicillin were examined by agar dilution and Etest. The mefA, ermB, 23S rRNA gene and ribosomal protein L4 and L22 genes were amplified by PCR and ribosomal genes were sequenced. Molecular typing was determined by pulsed-field gel electrophoresis (PFGE). Of the 100 invasive S. pneumoniae, 36 (36%) were resistant to 36 erythromycin-resistant isolates, mefA was present in 12 isolates (33.3%) and ermB was present in 24 isolates (66.7%). Erythromycin resistance rate was 5.7% (3 of 53) among penicillin-susceptible isolates and was 64.5% (20 of 31) and 81.2% (13 of 16) among penicillin–intermediate and penicillin-resistant isolates, respectively. Mutations in ribosomal genes were analyzed in all macrolide-resistant isolates. Alteration in ribosomal protein L4 at Ser20 to Asn was found in 13 isolates (36.1%). Mutations in ribosomal protein L22 and all 4 copies of 23S rRNA were not detected. PFGE analysis demonstrated 24 unique PFGE profiles. No specific clone was widespread in macrolide-resistant S. pneumoniae isolates. This study showed that macrolide resistance has been increasing in S. pneumoniae isolated from Thai patients and the dominant macrolide resistance machanism was mediated by methylase, encoding by ermB gene.