Bacillus cereus เป็นแบคทีเรียที่สามารถก่อให้เกิดโรคอันเนื่องมาจากการบริโภคอาหาร ซึ่งสามารถสร้างสารพิษที่เกี่ยวข้องกับระบบทางเดินอาหารหลายชนิด ได้แก่ ฮีโมไลซิน บี แอล, นอนฮีโมไลติก เอนเทอโรทอกซิน, ไซโตทอกซิน เค และ เอนเทอโรทอกซิน เอฟ เอ็ม การศึกษานี้มุ่งที่จะสำรวจการกระจายของยีนที่เกี่ยวข้องกับสารพิษเหล่านี้ในเชื้อ Bacillus cereus รวมทั้ง Bacillus สปีชีส์อื่นที่แยกได้จากอาหาร และมุ่งที่จะพัฒนาวิธีที่รวดเร็วและมีประสิทธิภาพในการตรวจวิเคราะห์หายีนที่เกี่ยวข้องกับสารพิษเหล่านี้ จากการสำรวจการกระจายของยีนเหล่านี้ในเชื้อ Bacillus spp. จำนวนรวม 257 ไอโซเลตโดยใช้เทคนิคการเพิ่มจำนวนสารพันธุกรรมในหลอดทดลอง (polymerase chain reaction, PCR) พบว่า ยีนที่เกี่ยวข้องกับสารพิษเหล่านี้ ได้แก่ hblA, hblC, hblD, nheA, nheB, nheC, entFM, cytK ปรากฏอยู่ใน B. cereus ด้วยอัตราส่วนร้อยละ 64.0, 61.6, 64.0, 59.2, 70.4, 68.8, 60.0, และ 70.4 ของจำนวนไอโซเลตที่ทดสอบ ตามลำดับ และพบว่าทุกยีนปรากฏใน Bacillus สปีชีส์อื่นด้วยคือใน B. mycoides, B. thuringiensis, และ B. licheniformis โดยยีนที่เกี่ยวข้องกับสารพิษทุกยีน (ยกเว้น entFM และ nhe ในบางกรณี) มีการกระจายอยู่ในไอโซเลตของ B. mycoides และ B. thuringiensis ซึ่งมีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับ B. cereus ด้วยอัตราส่วนที่สูงกว่าที่กระจายอยู่ใน B. licheniformis ข้อมูลดังกล่าวทำให้เห็นว่าเชื้อในจีนัส Bacillus ที่แยกได้จากอาหารโดยทั่วไปนั้นอาจมีความสามารถที่จะสร้างสารพิษได้และควรได้รับการเฝ้าระวังควบคู่ไปกับ B. cereus ด้วยในงานที่เกี่ยวข้องกับการป้องกัน การควบคุม และการตรวจวินิจฉัยโรค นอกจากนั้น วิธีที่รวดเร็วและมีประสิทธิภาพในการตรวจวิเคราะห์หายีนที่เกี่ยวข้องกับสารพิษเหล่านี้ได้ถูกพัฒนาขึ้นโดยใช้เทคนิคการเพิ่มจำนวนสารพันธุกรรมจากส่วนของทั้ง 8 ยีนในปฏิกิริยาเดียว หรือวิธี Multiplex PCR ซึ่งสามารถให้ข้อมูลการตรวจสอบไม่เพียงเชื้อ B. cereus หรือสารพิษชนิดใดชนิดหนึ่งตามวิธีที่มีใช้อยู่ในปัจจุบันเท่านั้น แต่จะสามารถให้ข้อมูลการตรวจสอบเชื้อ Bacillus species ที่มีศักยภาพในการสร้างสารพิษได้ Bacillus cereus, a bacterium recognized as foodborne pathogen, is known to produce many kinds of enterotoxins, such as Hemolysin BL, Non-Hemolytic Enterotoxin, Cytotoxin K, and Enterotoxin FM. This study aimed to investigate frequencies of distribution of genes associated with these enterotoxins in B. cereus and other Bacillus species isolated from foods and to develop a rapid and efficient method for detection of these genes. Distribution of the genes was investigated among 257 food isolates of Bacillus cereus and other Bacillus species, using PCR. Gene hblA, hblC, hblD, nheA, nheB, nheC, entFM, and cytK were found to present among isolates of B. cereus with a frequency of 64.0, 61.6, 64.0, 59.2, 70.4, 68.8, 60.0, and 70.4 %, respectively. These enterotoxin genes were also found present in Bacillus species other than B. cereus. All genes, except entFM and nheB in some cases, are distributed wider in B. mycoides and B. thuringiensis, species that are closely related to B. cereus, than in B. licheniformis. These data indicate potential toxigenicity of these Bacillus species which are normally recovered from foods and should be noted by those involved in prevention, disease control, and diagnosis of enteropathogenic B. cereus. We also developed a rapid and efficient detection method for these 8 enterotoxin genes using a multiplex PCR, which is applicable in analysis of toxigenic Bacillus species and can be used as an alternative to the currently-available traditional B. cereus agar plate method or methods detecting some individual toxins.