งานวิจัยนี้มีจุดประสงค์เพื่อทดสอบผลของสารสกัดสมุนไพรรางจืดต่อการเปลี่ยนแปลงการทำงานของสมองสัตว์ทดลอง แบ่งเป็น 3 การทดลองคือ 1) การศึกษาผลของสารสกัดรางจืดด้วยเมทานอล (200 mg/kg, i.p.) ต่อการเปลี่ยนแปลงระดับสารสื่อประสาทโดปามีนในเนื้อเยื่อสมองส่วนนิวเครียสแอคคัมเบน โดยเปรียบเทียบกับผลของโคเคน (10 mg/kg, i.p.) โดยการฉีดเข้าทางช่องท้องด้วยวิธีไมโครไดอะไลซีส ผลการทดลองพบว่ารางจืดกระตุ้นการหลั่งสารสื่อประสาทโดปามีนในสมองส่วนนิวเครียสแอคคัมเบน เช่นเดียวกับผลของโคเคน 2) การศึกษาผลของสารสกัดรางจืดต่อการเกิดภาวะการเสพติด โดยการป้อนสารสกัดรางจืดด้วยน้ำ (1 และ 10 g/kg, orally) และโคเคน (1 mg/kg, orally) แก่สัตว์ทดลองเป็นเวลา 30 วัน แล้วทดสอบภาวะการเสพติดด้วยเครื่องทดสอบพฤติกรรมการชอบสถานที่แบบมีเงื่อนไข (conditioned place preference test) จากการทดลองพบว่าการได้รับโคเคนเป็นเวลานานต่อเนื่องกันทำให้สัตว์เกิดการเสพติด ในขณะที่สัตว์กลุ่มที่ได้รับรางจืดทั้งสองขนาดไม่แสดงผลของการเสพติด และ 3) การศึกษาผลของสารสกัดรางจืดต่อการกระตุ้นการทำงานของสมอง โดยการฉีดสารสกัดรางจืดด้วยเมทานอล (200 mg/kg, i.p.) ทางช่องท้องแล้วใช้เครื่องฟังชั่นนอลนิวเครียแมกเนติคเรโซแนนซ์อิมเมจจิ่ง (functional magnetic resonance imaging, fMRI) หาต่ำแหน่งของสมองที่ถูกกระตุ้น ผลการทดลองพบว่าสารสกัดรางจืดมีผลกระตุ้นการทำงานของสมองส่วนที่เกี่ยวข้องกับพฤติกรรมด้านความพึงพอใจและพฤติกรรมการเคลื่อนไหวคล้ายกับผลของแอมเฟตามีนและโคเคนตามที่มีผู้รายงานไว้ ผลการทดลองนี้สามารถสรุปได้ว่า 1) รางจืดมีผลกระตุ้นการหลั่งสารสื่อประสาทโดปามีนจากสมองส่วนที่ควบคุมพฤติกรรมการเคลื่อนไหวและความพึงพอใจ คล้ายผลของสารเสพติดแอมเฟตามีนและโคเคน 2) เมื่อให้รางจืดเป็นเวลานานต่อเนื่องกัน ไม่แสดงผลในการติดยา และ 3) รางจืดมีผลกระตุ้นสมองส่วนที่เกี่ยวข้องกับพฤติกรรมการเคลื่อนไหวและความพึงพอใจคือ นิวเครียสแอคคัมเบน คอร์เดท นิวเครียส และอะมิกดาลา นิวเครียสเช่นเดียวกับผลของสารเสพติด ผลของรางจืดต่อสมองคนในการก่อให้เกิดภาวะการเสพติดหรือเป็นพิษนั้นยังต้องมีการศึกษาต่อไป This research aims to investigate the effect of Thunbergia laurifolia (TL) on rat brain functions. The first study was performed to compare the effect of single injection of methanol extract of TL (200 mg/kg, i.p. and cocaine (10 mg/kg, i.p.) on extracellular dopamine in vivo from the living brain using microdialysis technique. The result was in agreement with the previuos study performed in vitro that TL signficantly (P<0.05) increased extracellular dopamine level. The second study was to compare the addicted effect of chronic oral administration (30 days) of crude water extract of TL (1 and 10 g/kg, orally) and cacaine (1mg/kg, orally) using a conditioned place preference (CPP) test. The results demonstrated that rats received chronic treatment of cocaine become addicted while both doses of TL did not cause caused addiction. The third study was to test the effect of a single injection of methanol extract of TL on the activities of various parts of the rat brains using the functional nuclear magnetic resonance imaging (fMRI). The results show a significant increase in % signal intensity in parts of brain responsible for reward and locomotor bahaviour similar to the effect of amphetamine and cocaine. It can be summarized from the result that 1) TL stimulate rat dopamine release both in vitro and in vivo, 2) long term treatment of TL did not cause addiction and 3) TL activate the brain area responsible for reward which are nucleus accumbens, caudate nucleus and amygdata nucleus similar to those addicted drugs. The clinical significance of TL in human and the toxic effect of TL itself required further investigations.