วิทยานิพนธ์ (อ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2543

เพื่อเปรียบเทียบละครเพลงของรพีพรกับละครเพลงของพรานบูรพ์ และศึกษาพัฒนาการละครเพลงของรพีพรตั้งแต่ปี พ.ศ. 2496-2538 ในด้านที่มา เนื้อเรื่อง บทเพลงและวิธีการแสดง ผลการวิจัยสรุปได้ว่าละครเพลงของรพีพรและของพรานบูรพ์ จะพบทั้งส่วนที่เหมือนและแตกต่างกัน ส่วนที่เหมือนกันคือการเดินเรื่องด้วยเพลง ส่วนที่แตกต่างกันคือตัวละคร ตัวละครเอกของพรานบูรพ์มักมี 3 ตัว คือ ตัวละครเอกฝ่ายชาย ตัวละครเอกฝ่ายหญิง และตัวตลกตามพระเอกละครเพลงของพรานบูรพ์ใช้ผู้แสดงหญิงล้วน ส่วนตัวละครในละครเพลงของรพีพรเป็นแบบ "ชายจริงหญิงแท้" และตัดตัวตลกตามพระเอกออกไป นอกจากนี้เนื้อเรื่องส่วนใหญ่ของพรานบูรพ์ พรานบูรพ์มักเป็นผู้แต่งเรื่องราวขึ้นเอง ในขณะที่ละครเพลงของรพีพรมีที่มาจากทั้งจินตนาการ ตำนาน เรื่องบอกเล่า เรื่องอมตะจากอดีต และภาพยนตร์ฮอลลีวู้ด ละครเพลงของรพีพรแบ่งออกเป็น 2 ยุค คือ ยุครุ่งเรืองของละครเพลง (พ.ศ. 2496-2506) และยุคสืบสานและอนุรักษ์ละครเพลง (พ.ศ. 2536-2538) ในยุครุ่งเรืองของละครเพลง ละครเพลงประพันธ์ขึ้นโดยมีวัตถุประสงค์เพื่อแสดงสลับฉากภาพยนตร์ เนื้อเรื่องมีเนื้อหาเกี่ยวกับความรัก และความรักที่สอดแทรกพุทธปรัชญา ยุคสืบสานและอนุรักษ์ละครเพลงสร้างขึ้น โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อเฉลิมพระเกียรติ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์พระบรมราชินีนาถ เพื่อแสดงในงานมหกรรมดนตรีวิพิธทัศนาพิเศษ 5 รัชกาลเพลงไทยสากล และเพื่อแสดงในงาน 84 ปีครูเอื้อ สุนทรสนาน เนื้อหาหลักยังคงเกี่ยวกับความรัก แต่มีแทรกเรื่องการอนุรักษ์ธรรมชาติและการเมืองในละครเพลงบางเรื่อง