การศึกษาระบาดวิทยาระดับโมเลกุลของโปรตีนที่น่าจะเป็นองค์ประกอบของวัคซีนป้องกัน มาลาเรียมีความสำคัญในการเป็นข้อมูลพื้นฐานอย่างมากเพื่อป้องกันการหลบเลี่ยงการถูกทำลาย ของวัคซีนโดยเชื้อมาลาเรียที่มี epitope ต่างออกไปจากวัคซีน เพื่อเป็นการศึกษาขอบเขตความ หลายหลายของโปรตีนที่สำคัญในการพัฒนาวัคซีนป้องกันมาลาเรียชนิดฟัลซิปารั่ม ได้แก่ โปรตีน บนผิวเมอร์โรซอยต์ (MSP1, MSP2) และโปรตีนบนผิวสปอร์โรซอยต์ (CSP, TRAP) ได้ใช้ตัวอย่าง เลือดจากผู้ป่วยมาลาเรียที่เก็บรวบรวมได้ที่อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก ในช่วงปี ค.ศ. 1988-1989, 1992 และ 1995 การศึกษาลำดับเบสของยีน MSP1 พบว่าความหลากหลายในรูปแบบโปรตีน หรือยีนจำกัดอยู่บริเวณด้าน 5, เท่านั้น และพบความสัมพันธ์ระหว่างลำดับเบสในblock 3 กับ block 6-16 ของยีนดังกล่าว จากการตรวจสอบยีน MSP1 จากตัวอย่างเชื้อที่เก็บรวบรวมในเวลาที่ต่าง กัน พบว่าความหลายหลายในรูปแบบของยีน (อัลลีล) มีความคงที่ในช่วงเวลาที่ศึกษาและพบบาง อัลลีลบ่อยกว่าอัลลีลอื่นๆ สำหรับความหลากหลายในลำดับเบสของยีน MSP2 พบว่าสามารถจัด เป็น 2 กลุ่มใหญ่ (FC27 และ 3D7/Camp) ซึ่งส่วนใหญ่ปรากฎในบริเวณที่มีลำดับเบสซ้ำๆ กันตรง กลางของยีน ในการศึกษาลำดับเบสบริเวณที่ตรงกับ T cell epitopes (Th2R และTh3R) ในยีน CSP พบว่ามีความหลากหลายสูง อย่างไรก็ตามเป็นที่น่าสังเกตุว่ามีบางอัลลีลพบบ่อยอย่างต่อ เนื่องในแต่ละปี ในทางตรงข้ามพบว่ายีน TRAP มีความหลากหลายในลำดับเบสน้อย ดังนั้นความ หลากหลายในรูปแบบโปรตีนสามารถตรวจพบได้ในยีนดังกล่าวจากเชื้อมาลาเรียในประเทศไทย อย่างไรก็ตามขอบเขตของความหลากหลายเหล่านี้จำกัดอยู่เฉพาะบางบริเวณของยีน การตรวจหา epitope ที่สามารถกระตุ้นให้เกิดระบบภูมิคุ้มกันที่มีประสิทธิภาพในบริเวณเหล่านี้ จึงน่าจะมี ประโยชน์อย่างมากในการพัฒนาวัคซีนป้องกันมาลาเรีย Molecular epidemiological study on potential malaria vaccine candidates is crucial for the basis of malaria vaccine development in order to aviod possible vaccine escape by parasites expressing different variant epitopes. To investigate the extent of sequence variations in the major vaccine candidates for Plasmodium falciparum, the merozoite surface protein 1 (MSP1), the merozoite surface protein 2 (MSP2), circumsporozoite protein (CSP) and thrombospondin-related anonymous protein (TRAP), blood samples were collected from malaria patients at Mae Sot District in Tak Province during 1988-1989, 1992 and 1995. Sequence analysis of the MSP1 gene has shown that polymorphism is confined to the 5, portion with sequence association between block 3 and blocks 6-16. Typing of the MSP1 gene has revealed stable patterns of allelic diversity and predominance of certain alleles among Thai isolates. Extensive sequence variation within the 2 allelic families (FC27 and 3D7/Camp) of the MSP2 gene was detected in the central repeat regions. Sequence encoding the T cell epitopes (Th2R and Th3R) in the CSP gene exhibits extensive sequence variation. It is of note that the predominant allele in CSP does not show temporal variation. On the other hand, theTRAP gene contains microheterogeneity of sequence without extensive sequence changes. Therefore, polymorphism occurs in these major malaria vaccine candidates among Thai isolates. However, the extent of sequence variation is confined to certain domains of these malaria genes. Identification of protective epitopes in the conserved regions of these proteins would be of prime importance for an effective malaria vaccine development.