วิทยานิพนธ์ (วท.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2546

การศึกษาเรื่อง "ชีวิตหลังการผ่าตัดเปลี่ยนเพศจากชายเป็นหญิง" เป็นการศึกษาเชิงคุณภาพถึงชีวิตภายหลังการผ่าตัดเปลี่ยนเพศ ซึ่งครอบคลุมทั้งหมด 6 ด้านด้วยกัน ได้แก่ สุขภาพทั่วไป สุขภาพทางเพศ ชีวิตทางเพศ ชีวิตครอบครัว ชีวิตทางสังคม และชีวิตการทำงาน โดยศึกษาชายที่ได้รับการวินิจฉัยว่ามีความผิดปกติในเอกลักษณ์ทางเพศ จำนวน 15 ราย ซึ่งได้รับการผ่าตัดเปลี่ยนเพศ ณ หน่วยศัลยกรรมตกแต่งและเสริมสร้าง แผนกศัลยกรรม โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ จากการศึกษาพบว่า สุขภาพทั่วไปของพวกเธอภายหลังการผ่าตัดเปลี่ยนเพศไม่สู้ดีนักเพราะ 6 รายมีโรคประจำตัวเกิดขึ้น และการทำศัลยกรรมเสริมความงามมีจุดประสงค์เพื่อเสริมสร้างให้ร่างกายมีลักษณะเหมือนเพศหญิง แต่ผลข้างเคียงจากการทำศัลยกรรมเสริมความงามเป็นปัจจัยที่บั่นทอนสุขภาพอย่างเห็นได้ชัด นอกจากนั้นแล้ว การที่พวกเธอ 3 รายไม่ได้ให้ความสำคัญกับการดูแลรักษาช่องคลอดใหม่เท่าที่ควร จึงทำให้ช่องคลอดตื้นในเวลาต่อมารวมทั้งพฤติกรรมทางเพศของพวกเธอนั้นยังเสี่ยงต่อการติดโรคทางเพศสัมพันธ์ สำหรับชีวิตทางเพศพบว่า พฤติกรรมทางเพศของบุคคลกลุ่มนี้ สามารถจำแนกออกเป็น 3 ลักษณะด้วยกัน ได้แก่ มีคู่นอนหลายคนในเวลาเดียวกันอย่างสม่ำเสมอ มีคู่นอนหลายคนในเวลาเดียวกันเป็นบางช่วงเวลา และมีคู่นอนทีละคนไป โดยความสัมพันธ์ทางเพศของพวกเธอนั้นไม่มีความยั่งยืนเท่าใดนัก ส่วนชีวิตครอบครัวนั้นเป็นที่น่าสังเกตว่า หลังการผ่าตัดเปลี่ยนเพศ 10 รายยังคงไม่ได้รับความเข้าใจ และยอมรับจากครอบครัว แต่ในรายที่มีความสัมพันธ์ในครอบครัวที่ดีก่อนเข้ารับการผ่าตัดเปลี่ยนเพศ จะส่งผลดีต่อการดำเนินชีวิตครอบครัวภายหลังการผ่าตัดเปลี่ยนเพศ ส่วนภาพรวมของชีวิตหลังการผ่าตัดเปลี่ยนเพศจากชายเป็นหญิงในแง่มุมของชีวิตทางสังคม และชีวิตการทำงานพบว่า พวกเธอยังคงไม่ได้รับความเข้าใจ และการยอมรับจากสังคม แม้ว่าจะได้รับการผ่าตัดเปลี่ยนเพศแล้วก็ตาม ทำให้การดำเนินชีวิตประจำวันของพวกเธอต้องประสบกับปัญหาอุปสรรค ยิ่งไปกว่านั้น การผ่าตัดเปลี่ยนเพศนั้นไม่สามารถทำให้พวกเธอมีสถานภาพทางเพศเป็นหญิงตามกฎหมายได้ พวกเธอจึงต้องเผชิญกับความยากลำบากในการดำเนินชีวิตต่อไป ซึ่งเป็นสาเหตุที่ทำให้รายหนึ่งในงานวิจัยรู้สึกเสียใจภายหลังการผ่าตัดเปลี่ยนเพศ