การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาพัฒนาการ บทบาทและศักยภาพของกลุ่มฮักเมืองน่านและ เครือข่าย 2) เพื่อศึกษาพัฒนา บทบาทและศักยภาพของกลุ่ม/องค์กรอื่นๆในจังหวัดน่าน 3)เพื่อศึกษาความ คิดเห็นและทัศนะของกลุ่ม/องค์กรต่างๆเพื่อการสร้างความร่วมมือในการพัฒนาจังหวัดและประชาคมจังหวัด น่าน โดยเริ่มจากการศึกษาข้อมูลเบื้องต้น ซึ่งครอบคลุมกลุ่ม/องค์กรทางด้านประชาคมในพื้นที่จังหวัดน่าน ในด้านพัฒนาการ บทบาทและศักยภาพของกลุ่ม รวมทั้งแนวคิดต่างๆในการสร้างความร่วมมือเพื่อพัฒนา จังหวัดและประชาคมจังหวัด เก็บข้อมูลโดยใช้แบบสอบถาม การสัมภาษณ์ระดับลึก และการสัมมนากลุ่มเป้า หมาย นำข้อมูลมาวิเคราะห์เชิงคุณภาพ โดยใช้โปรแกรมสำเร็จรูป Ethnograph และ SWOT Analysis ผลการศึกษา พบว่า กลุ่ม/องค์กรประชาคมในจังหวัดน่านมีทั้งที่เริ่มก่อตัว(1-2 ปี) และก่อตัวมานาน แล้ว(มากกว่า 10 ปี) มีรูปแบบของการเกิดกลุ่ม 2 ลักษณะคือ ก่อเกิดจากการรวมตัวกันของชาวบ้านเพื่อที่จะ แก้ไขปัญหาของชุมชน หรืออาจจะกล่าวได้ว่าเกิดจากจิตสำนึกของคนในชุมชนเพื่อที่จะแก้ไขปัญหาที่ชุมชน ประสบอยู่ มีการช่วยเหลือเกื้อกูลกันและขยายตัวมากขึ้นแล้วเกาะเกี่ยวกันเป็นเครือข่ายในระหว่างกลุ่ม/องค์กร ที่มีจุดประสงค์คล้ายคลึงกัน หรืออาจเรียกได้ว่าเป็นการรวมตัวแบบธรรมชาติ อีกลักษณะหนึ่งจะเป็นกลุ่ม/องค์ กรที่ถูกกำหนดและจัดตั้งโดยภาครัฐหรือองค์กรอื่นๆ ผ่านกระบวนการบริหารหรือนโยบายของรัฐที่สนับสนุนส่ง เสริมให้มีการรวมกลุ่ม และบางกลุ่ม/องค์กรก็ได้รับการสนับสนุนภายหลังที่ตั้งกลุ่มแล้วเพื่อเสริมความเข้มแข็ง และทำให้มีกิจกรรมที่หลากหลายเพิ่มขึ้น การดำเนินงานของกลุ่ม/องค์ประชาสังคมดังกล่าวมีความหลากหลายและครอบคลุมหลายด้าน ได้แก่ การอนุรักษ์ฟื้นฟูป่า การอนุรักษ์แม่น้ำ ต้นน้ำ ลำธาร การอนุรักษ์พันธุ์สัตว์น้ำ การทำเกษตรกรรมแบบผสม ผสานหรือเกษตรยั่งยืน การอนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรมพื้นบ้าน การพัฒนาอาชีพ การออมทรัพย์ในชุมชน การทำ ธุรกิจชุมชน การทำกิจกรรมทางด้านสุขภาพอนามัย การฟื้นฟูการแพทย์แผนไทยและการทำสวนสมุนไพร รวม ทั้งการเผยแพร่ศาสนาและจริยธรรม ทั้งนี้กิจกรรมต่างๆจะมีการประยุกต์พิธีกรรมทางด้านศาสนาเข้าไปใน กระบวนการอนุรักษ์ด้วย เช่น พิธีกรรมบวชป่า พิธีกรรมสืบชะตาแม่น้ำ เป็นต้น กลุ่ม/องค์กรต่างเหล่านี้ สามารถยึดโยงเกาะเกี่ยวกันเป็นเครือข่ายครอบคลุมไปทั่วจังหวัดน่านโดยผ่านกระบวนการเรียนรู้ร่วมกันจาก การลงมือทำกิจกรรมต่างๆ บนพื้นฐานของความศรัทธาเลื่อมใสในตัวผู้นำทั้งที่เป็นฆราวาสและพระสงฆ์ นอก จากนี้สมาชิกของกลุ่ม/องค์กรยังมีความเป็นเครือญาติและความเป็นชุมชนสูงนอกเหนือจากความตระหนักและ รับรู้ในประโยชน์ร่วมกันแล้ว จากการศึกษากลุ่มฮักเมืองน่านและกลุ่ม/องค์กรอื่นๆนั้นพบว่า ปัจจัยหลักที่ทำให้เกิดการรวมตัวกัน ของกลุ่มและสามารถขยายออกเป็นเครือข่ายจำนวนมากนั้นมีหลายปัจจัย ได้แก่ ความตระหนักในปัญหาหรือ ผลประโยชน์ร่วมกันของชุมชน การมีผู้นำกลุ่มหรือชุมชนที่เข้มแข็ง มีความสามารถและเสียสละ คนรุ่นใหม่ใน ชุมชนได้รับการศึกษาสูงขึ้นมีโอกาสได้รับแนวความคิดใหม่ๆในการพัฒนาแล้วนำไปใช้ในชุมชนของตนเองจน สามารถสร้างกลุ่มของตนเองขึ้นมาได้ ความล้มเหลวของภาครัฐในส่วนที่เกี่ยวข้องกับชุมชนทำให้ชุมชนเกิด พลังรวมกลุ่ม และแนวคิดที่จะพึ่งตนเองมากขึ้น ความผูกพันและยึดมั่นในขนบธรรมเนียม ประเพณีของท้อง ถิ่นรวมทั้งความเป็นเครือญาติของคนท้องถิ่นยังมีอยู่สูงทำให้สามารถรวมกลุ่มได้ง่ายและยั่งยืน นอกจากนี้ยังมี ปัจจัยภายนอกที่สำคัญต่อการรวมกลุ่มเพื่อแก้ไขปัญหาหรือปกป้องทรัพยากรท้องถิ่นได้แก่ การรับรู้ข้อมูลข่าว สารทางด้านกว้างถึงกระแสของการเปลี่ยนแปลงทางด้านสิ่งแวดล้อมและผลกระทบต่างๆที่จะเกิดขึ้น ตลอดจน กระแสการเปลี่ยนแปลงทางด้านการเมือง เศรษฐกิจและสังคม ก็เป็นตัวกระตุ้นการเปลี่ยนแปลงของชุมชนต่างๆ เหล่านี้ด้วย เนื่องจากการศึกษานี้ดำเนินการในระยะที่ค่อนข้างจำกัดมาก(6 เดือน) และมุ่งหวังที่จะศึกษาข้อมูล เบื้องต้นและต้องการพัฒนานักวิจัยท้องถิ่นให้มีความสามารถในการวิจัยเชิงคุณภาพมากขึ้น จึงทำให้ราย ละเอียดต่างๆยังไม่ครอบคลุมและลึกซึ้ง จำเป็นต้องมีการศึกษาในเชิงวิเคราะห์ที่ลึกยิ่งขึ้นต่อไป โดยเฉพาะ อย่างยิ่งการศึกษาเปรียบเทียบพัฒนาการและความยั่งยืนของกลุ่ม/องค์กรที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติกับกลุ่ม/องค์ กรที่เกิดจากการจัดตั้ง เงื่อนไข ปัจจัยต่างๆที่ทำให้กลุ่มหรือเครือข่ายฮักเมืองน่านสามารถยึดโยง เกาะเกี่ยว กันได้อย่างเหนียวแน่นมาเป็นระยะเวลานาน ตลอดจนพัฒนาการในอนาคตของกลุ่มควรจะเป็นอย่างไร จะมี ปัจจัยอะไรบ้างที่อาจจะคุกคามกลุ่ม/เครือข่าย หรือเสริมสร้างความเข้มแข็งของกลุ่ม/เครือข่ายได้ This study has the following aims : Firstly, to study the origins , development, role potential and limitations of Hag Muang Nan Group and its network. Secondly, to study the origins, development, role potential and limitations of other civic groups in Nan Province. Thirdly, to examine the opinions and perceptions of various groups in order to strengthen cooperation in development of the province and its civil society. The intention of the study was to examine baseline information regarding the origins , development, role potential and limitations of various community groups and organizations in the province of Nan. Data were collected using structured questionnaires , in-depth interviews , and seminars with the target group’s key actors. Qualitative analysis tools used included the Ethnograph program and SWOT analysis technique. The study found that the groups and organizations had been established both recently (i.e. in the past 1-2 years) and for a long time (i.e. more than 10 years). They arose in two ways. The first was through the realization by members of communities that it was necessary to join together to mutually solve problems that their communities were experiencing. The groups then expanded and formed networks with other groups and organizations with similar objectives. This might be referred to as arising in a natural or linear manner. Another way groups or organizations were established was by the government or other organizations according to procedures or policies of the government that promote and support the creation of groups. Some groups and organizations received support after they had been already established in order to make them stronger and increase the number and variety of their activities. The groups carry out their work in a variety of ways and cover a number of areas, including conservation and recovery of forests, conservation of rivers and streams, integrated or sustainable agriculture, preservation of native arts and culture, professional development, community saving institutions, community business, public health, herbal medicine, religion and moral education. In addition certain activities involve the practical use of religion to promote conservation, for example forest ordination and river life-prolonging ceremonies. The groups and organizations have been able to take hold as a network that covers the whole province, they have learnt together how to carry out various activities on the basis of faith in their leaders, both religious and of the laity, have strong family and community values and are aware of the usefulness of working towards a common goal. The study found that the essential factors which made the establishment of groups and organizations possible included : community awareness, devoted and strong leadership, higher education and wide perception of young groups regarding rural development, weakness and failure of the government projects in communities, strong family values and traditional culture , perception of dramatic environmental changes and their impact on the quality of life , as well as the development of political , economic, and social systems in Thailand. The development or groups and organizations in Nan province still requires much additional study, for example important factors of group and organization cohesion in giving rise to sustainability, factors that may affect the sustainability of groups and organizations in the future, and the search for ways to promote strengthening groups, organizations and networks so that they can expand into a network of communities that covers every village, tambon and amphur in the province.