การศึกษาโครงการฯ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการดำเนินการจัดการน้ำเสียในชุมชน แออัด ในเขตกรุงเทพมหานคร โดยรวบรวมข้อมูลการดำเนินการของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ หน่วยงานราชการ และ องค์กรพัฒนาเอกชน และศึกษาในพื้นที่ชุมชนแออัดที่มีการจัดการน้ำเสีย ในชุมชน ได้แก่ ชุมชนเพชรคลองจั่น ชุมชนร้อยกรอง ชุมชนบ้านกล้วย และ ชุมชนร่มเกล้าระยะ ที่ 1 โซน 7 เกี่ยวกับการเกิดกระบวนการจัดการน้ำเสีย รูปแบบของระบบบำบัดน้ำเสียที่มีการ ดำเนินการแล้ว รวมถึงปัญหาและอุปสรรคในการจัดการน้ำเสีย เพื่อนำไปสู่การวิเคราะห์ถึงความ เชื่อมโยงของการทำงานระหว่างองค์กรที่เกี่ยวข้อง และสภาพปัญหาและอุปสรรคในการจัดการน้ำ เสียของชุมชนแออัดโดยภาพรวมในปัจจุบัน ผลจากการศึกษา พบว่า กระบวนการเกิดและแนวทางการจัดการน้ำเสียในชุมชนแออัด มีความเกี่ยวข้องกับองค์กร 3 องค์กร คือ องค์กรภาครัฐ มีหน้าที่ในการดูแลรักษาและปรับปรุง สภาพแวดล้อมเมือง รวมถึงการพัฒนาคุณภาพชีวิตของคนในเมือง สำหรับชุมชนแออัด คือ การรื้อ ย้ายชุมชนไปอยู่ในที่ใหม่ องค์กรพัฒนาเอกชน มีเป้าหมายการดำเนินงานเพื่อการพัฒนาสิ่งแวดล้อม และคุณภาพชีวิตของคนในชุมชน เน้นเรื่องการสร้างความร่วมมือในชุมชน และสนับสนุนการสร้าง ความเข้มแข็งให้ชุมชนเกิดกระบวนการร่วมคิดร่วมทำอย่างแท้จริง และ องค์กรชุมชน มีการทบ ทวนบทบาทของชุมชนและปรับเปลี่ยนแนวทางไปสู่การพึ่งตนเอง และมีความพยายามแก้ไข ปัญหาภายในชุมชน ส่วน รูปแบบการจัดการน้ำเสียในชุมชนแออัด นั้น องค์กรภาครัฐ ไม่มี แนวทางการจัดการน้ำเสียในชุมชนแออัดที่ชัดเจน เน้นการแก้ไขปัญหาน้ำเสียในภาพรวมของพื้นที่ กรุงเทพมหานครทั้งหมด องค์กรพัฒนาเอกชน ยังไม่มีองค์กรใดที่เน้นเฉพาะเรื่องการจัดการน้ำ เสียในชุมชนแออัด แต่จะเป็นส่วนหนึ่งของการดำเนินการ และ องค์กรชุมชน มีการพัฒนาระบบ บำบัดน้ำเสียเพื่อใช้ในชุมชนเอง ซึ่งเป็นระบบที่เน้นความเหมาะสมและสอดคล้องกับศักยภาพ ของชุมชน สำหรับ ปัญหาและอุปสรรค คือ ภาครัฐเน้นการก่อสร้างโรงบำบัดน้ำเสียขนาดใหญ่ และมีการจัดเก็บค่าบริการ ซึ่งอาจเกินความสามารถในการจ่ายของชุมชนแออัด และในปัจจุบัน ชุมชนเองก็มีการพัฒนาวิธีการจัดการน้ำเสียภายในชุมชน แต่ยังมีข้อจำกัด คือ พื้นที่ชุมชนค่อนข้าง จำกัด ขาดเงินทุนในการดำเนินการ และ ขาดความรู้ในการจัดการน้ำเสีย อีกปัญหาหนึ่ง คือ ในพื้นที่ ชุมชนแออัดส่วนใหญ่รัฐมิได้จัดระบบท่อย่อยที่จะรับน้ำเสียเข้าสู่ระบบบำบัดขนาดใหญ่ น้ำเสีย จากชุมชนแออัดทั้งหมดยังคงไหลลงสู่แหล่งน้ำสาธารณะโดยตรง ในด้าน ความสัมพันธ์ของ องค์กร พบว่ามีความสัมพันธ์ทั้งที่ขัดแย้งกันระหว่างชุมชนกับองค์กรของภาครัฐ และ ความ สัมพันธ์ที่สนับสนุนกันในการหาแนวทางการแก้ไขปัญหาในด้านต่าง ๆ อย่างไรก็ดีความสำเร็จใน การจัดการน้ำเสียในชุมชนแออัด รวมไปถึงการดูแลรักษาแม่น้ำลำคลองจะไม่สามารถสำเร็จได้หาก ปราศจากความร่วมมือจากทุกฝ่าย ทั้งภาครัฐ องค์กรพัฒนาเอกชน และ ชุมชน ดังนั้นจึงควรมี การศึกษาและสนับสนุนการสร้างเครือข่ายการดูแลรักษาคูคลอง และ กระบวนการสร้างจิตสำนึก ของประชาชนทั่วไปโดยเฉพาะชาวชุมชนแออัด เพื่อเป็นตัวอย่างและเป็นกำลังสำคัญที่มีประ สิทธิภาพในการดูแลรักษาคูคลองต่อไป The project has objectives so as to study wastewater management in slums in Bangkok by collecting data from involving organizations; they are government agencies and non-government organizations (NGOs). To study in slums operating wastewater on their own, they are Pechklongjan, Roigong, Banguay and Romkraw 1 zone 7. The study issues in slums are the beginning of wastewater management processes, the on-going wastewater treatment plant patterns and wastewater management problems and obstacles that lead to analyze the linkage of work among involving organizations and wastewater management problems and obstacles in slums nowadays. The summarization has four main topics. The originated process and the way to deal with wastewater management in slums involve with 3 organizations. They are government agencies being responsible for both looking after and improving urban environment and developing quality of life in the city, for slums is to demolish and move to the new area. NGOs have the goal to work for developing the environment and quality of life of communities by focusing on community collaboration and supporting to build community organization strength in order to come up with thought process and working hand in hand. Community Organizations revised the community roles then shifted to self-reliance and attempted to solve the community problems. Wastewater Management Patterns in Slums involve with 3 organizations. They are government agencies having no clearly approach to cope with it, but emphasizing on solving wastewater problem in overview of Bangkok. NGOs have no organization stressing on it yet, but they are always going to be a proportion of this work. Community Organizations have had the development of wastewater treatment plants to use in communities that are suitable for their potentiality. Problems and Hindrances are government having constructed only huge wastewater treatment plants and needed service charge that is over the capability of communities. Today, communities themselves develop wastewater management methods and apply in their communities, but there are some restrictions to run. The restraint is community limited area, budget lack and knowledge needed. Another problem is no drainage system that is provided by government in slums for collecting wastewater to wastewater treatment plants, therefore wastewater is still discharged directly to the rivers. Organizations Relation have two features; they are conflict relation between communities and government and supporting relation including to finding out the solutions among community organizations and gaining the aid form NGOs. Anyway, the success of canal remedy is not come true without joining together of everybody. Therefore, it should have the study of the process built up the slums taking care canals network and the process to found the people awareness especially in slums in order to be the strong and effective power in the future.