วิทยานิพนธ์ (อ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2547

วิทยานิพนธ์ฉบับนี้ ศึกษาคดีความในทุ่งรังสิต ระหว่างปี พ.ศ.2433-2457 อันเป็นปีที่บริษัทขุดคลองแลคูนาสยามเริ่มพัฒนาพื้นที่ในทุ่งรังสิตจากพื้นที่เป็นท้องทุ่งรกร้างไปสู่พื้นที่เกษตรกรรมขนาดใหญ่ ส่งผลต่อสภาพสังคมในบริเวณนี้ที่มีการอพยพของผู้คนที่มีภูมิหลังทางสังคมที่แตกต่างกัน พร้อมกันนั้นยังเกิดระบบเช่านาอันเป็นลักษณะเด่นของพื้นที่แห่งนี้ ท่ามกลางสภาพเศรษฐกิจที่กำลังขยายตัวและการผ่อนคลายระบบมูลนายไพร่ สภาพสังคมเช่นนี้นำไปสู่การเกิดคดีความต่างๆ โดยภาครัฐเข้ามาดูแลความเรียบร้อยของชุมชนผ่านทางการใช้กฎหมายและกระบวนการยุติธรรม จากการศึกษาพบว่า องค์ประกอบทางสังคมที่แตกต่างกันในสถานะและภูมิหลังทางสังคม รวมถึงความสัมพันธ์ในระบบเช่านาซึ่งเป็นรูปแบบของการหาประโยชน์จากที่ดินที่มีมากในบริเวณนี้ ส่งผลต่อการเกิดคดีความหลายประเภททั้งการพิพาทกรรมสิทธิ์ที่ดิน อาชญากรรม การแย่งชิงทรัพยากรน้ำ ขณะเดียวกันคดีความหลายประเภทยังสร้างความขัดแย้งกับบริษัทผู้รับสัมปทานอีกด้วย ในส่วนภาครัฐได้เห็นถึงความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สินจึงได้เข้ามาจัดการกับชุมชนด้วยการใช้กฎหมายเป็นเครื่องมือ และวิธีการทางกฎหมายตลอดจนการพึ่งพารัฐได้กลายเป็นวิธีการจัดการกับปัญหาจากคดีความต่างๆ ในชุมชน อันสอดคล้องกับสภาพสังคมที่เกิดขึ้น