วัตถุประสงค์ของโครงการเพื่อประเมินและสังเคราะห์ภาพรวมของทิศทางการวิจัยด้านไทศึกษา ในแง่ของกรอบความคิด ทฤษฎี และวิธีการวิจัย สำหรับใช้เป็นแนวทางในการพัฒนาโครงการวิจัยใน อนาคต ผลการวิจัยพบว่า มีแนวทางการศึกษา 5 แนวทาง ซึ่งมีกรอบความคิด วิธีการวิจัย และการตอบ คำถามที่แตกต่างกันอย่างชัดเจนในแง่ของความเข้าใจความหมายของชาติพันธุ์ กล่าวคือ 1) การศึกษา ลักษณะดั้งเดิมทางชาติพันธุ์ 2) การศึกษาการแลกเปลี่ยนและการรับอิทธิพลทางวัฒนธรรม 3) การ ศึกษาการเปลี่ยนแปลงสถานภาพทางสังคมของกลุ่มชาติพันธุ์ 4) การศึกษาประวัติศาสตร์ของการ ผสมผสานทางชาติพันธุ์ และ 5) การศึกษาความเป็นตัวตนทางชาติพันธุ์ ส่วนทิศทางการศึกษาที่ผ่านมานั้น จะมีผลงานการศึกษาส่วนใหญ่กระจุกตัวอยู่ใน 2 แนวทาง แรก ส่วนแนวทางการศึกษา 3 แนวทางหลังมีผลงานวิจัยน้อยมาก ซึ่งแสดงให้เห็นว่า กระแสความคิด ของนักวิจัยท้องถิ่น และนักวิจัยชาวไทยบางส่วน มุ่งที่จะค้นหาลักษณะของความเป็นอันหนึ่งอันเดียว กันของวัฒนธรรมไท แต่ไม่สามารถอธิบายความผันแปรและลักษณะหลากหลายทางวัฒนธรรมใน ระหว่างกลุ่มชาติพันธุ์ไท ภายใต้บริบททางสังคมที่อาศัยอยู่ร่วมกับกลุ่มชาติพันธุ์อื่น ๆ ซึ่งถือว่าเป็น ประเด็นปัญหาสำคัญในการวิจัยที่จะอธิบายพัฒนาการทางสังคมและวัฒนธรรมของกลุ่มชาติพันธุ์ไท สำหรับการศึกษาอีก 3 แนวทางนั้นมักจะจำกัดอยู่ในหมู่นักวิชาการชาวตะวันตกบางกลุ่มและนักวิชา การชาวไทยส่วนน้อย ซึ่งมีกรอบความคิดพื้นฐานที่ให้ความสำคัญกับความหลากหลายทางวัฒนธรรม และความเคลื่อนไหวของกลุ่มชาติพันธุ์ แต่แนวการศึกษาทั้ง 3 นี้ก็ยังไม่สามารถตอบคำถามทั้งหมด โดยเฉพาะประเด็นเกี่ยวกับลักษณะความสัมพันธ์ที่หลากหลายและซับซ้อนของกลุ่มชาติพันธุ์ไทกับ กลุ่มชนท้องถิ่นอื่น ๆ ที่อาศัยอยู่ด้วยกัน ว่ามีพัฒนาการไปในทิศทางใด และภายใต้เงื่อนไขที่แตกต่าง กันอย่างไรบ้างในประวัติศาสตร์ของแต่ละพื้นที่ ซึ่งคงต้องการการผสมผสานระหว่างแนวคิดต่าง ๆ มากขึ้น พร้อม ๆ กับการคิดค้นแนวความคิดใหม่ ๆ ด้วย The objectives of this research are to assess and synthesize the overall trends in Tai studies through concepts, theories and research methods to be used as a guideline for the future research. The research results are five schools of thoughts are found the studies, covering different conceptual frameworks, research methods and outcome especially on the concept of ethnicity. They are; 1) The study of primordial ethnicity, 2) The study of cultural exchange and influence, 3) The study of changing statuses of ethnicity, 4) The study of ethnohistory of ethnogenesis, and 5) The study of ethnic identity. Up to the present, most research works opted for the first two schools of thought rather than the last three. This trend clearly indicates the objectives of both local and Thai research scholars in the search for the origin of common Tai cultural character. But they are unable to explain cultural variations among Tai groups who are mostly living side by side with other ethnic groups. This issue should be considered as the most important research question if the future development of Tai groups will be explained. Only western and a few Thai scholars took the last three school of thoughts as their conceptual tools which stressed the cultural diversity and the dynamics of ethnicity. However, each individual school of thought cannot offer the complete explanation for all questions, especially on the issues of diversity and complexity of relationships between Tai and other local ethnic groups who are living in the same area. There are still many questions to be explained, for instances, what is the direction of development and under what conditions the history of such relationships take place. These questions require some kind of cooperation between various schools of thought as well as a development of new concepts.