การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างกลวิธีทาง อภิปัญญาในแต่ละด้านแผนการเรียน และขนาดโรงเรียนกับความสามารถในการฟังภาษา อังกฤษของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 ในโรงเรียนมัธยมศึกษา สังกัดกรมสามัญ ศึกษา จังหวัดนครปฐม รวมทั้งศึกษาและเปรียบเทียบการใช้กลวิธีทางอภิปัญญา ในแต่ละด้านของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปี่ที่ 5 แผนการเรียนวิทยาศาสตร์- คณิตศาสตร์ และภาษาอังกฤษ-ภาษาฝรั่งเศส กลุ่มตัวอย่างเป็นนักเรียนชั้นมัธยม ศึกษาปีที่ 5 ที่กำลังศึกษาอยู่ในภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2544 จำนวน 585 คน เป็นนักเรียนที่ศึกษาในแผนการเรียนวิทยาศาสตร์-คณิตศาสตร์ จำนวน 472 คน และนักเรียนที่ศึกษาในแผนการเรียนภาษาอังกฤษ-ภาษาฝรั่งเศส จำนวน 113 คน ซึ่งได้มาโดยการสุ่มตัวอย่างแบบแบ่งชั้นภูมิ (Stratified Random Sampling) เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ประกอบด้วย 1) แบบสอบถามการใช้กลวิธีทางอภิปัญญา และ 2) แบบทดสอบความสามารถในการฟังภาษาอังกฤษ การวิเคราะห์ข้อมูลใช้ค่าสถิติพื้นฐานคือ ค่าความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย และค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การทดสอบของแมน-วิทนี่ (Mann-Whitney test) และการถดถอยพหุคูณแบบเพิ่มหรือลดตัวแปรเป็นขั้น ๆ (Stepwise multiple regression) ผลการวิจัยสรุปได้ดังนี้ 1. นักเรียนในแผนการเรียนวิทยาศาสตร์-คณิตศาสตร์ และแผนการเรียนภาษา อังกฤษ-ภาษาฝรั่งเศส ใช้กลวิธีทางอภิปัญญาทั้งสามด้านในระดับปานกลาง โดยใช้ กลวิธีทางอภิปัญญาในด้านการตรวจสอบและแก้ไขข้อผิดพลาดในการฟังภาษาอังกฤษ มากที่สุด 2. นักเรียนทั้งสองแผนการเรียนใช้กลวิธีทางอภิปัญญาทั้งสามด้านแตกต่าง กันที่ระดับนัยสำคัญทางสถิติ 0.05 3. กลวิธีทางอภิปัญญาในด้านการตรวจสอบและแก้ไขข้อผิดพลาดในการฟังภาษา อังกฤษมีความสัมพันธ์กับความสามารถในการฟังภาษาอังกฤษอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ที่ระดับ 0.05 เมื่อพิจารณา ตัวแปรทั้งหมดโดยไม่มีเงื่อนไข และสมการแสดงความ สัมพันธ์คือ test* = 3.172 + 2.739 Strat 2