การศึกษาวิจัยครั้งนี้ มีจุดมุ่งหมายเพื่อศึกษาถึงรูปแบบคติการสร้างและลวดลายศิลปะ ที่ใช้ในการประดับตกแต่งหอไตรในภาคเหนือตอนบนของประเทศไทย โดยอาศัยวิธีการ ศึกษาค้นคว้าจากข้อมูลเอกสารประเภทต่างๆ และการศึกษาทางกายภาพ เป็นข้อมูลสนามของ หอไตรที่ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถานที่สำคัญยิ่งของชาติจำนวน 7 แห่ง นำมาศึกษา เปรียบเทียบวิเคราะห์กับหอไตรอื่นๆ ที่ไม่ได้รับการขึ้นทะเบียนเพื่อหาข้อสรุปผลสุดท้าย เนื้อหาของวิทยานิพนธ์แบ่งออกเป็น 6 บท บทแรกเป็นบทนำกล่าวถึงความเป็นมากับ ความสำคัญของเรื่องและวิธีการดำเนินการวิจัย บทที่ 2 กล่าวถึงความเป็นมาของคัมภีร์ พระไตรปิฏกและประวัติศาสตร์ของพระพุทธศาสนาในล้านนา บทที่ 3 ประวัติความสำคัญของ คัมภีร์พระไตรปิฏกและหอไตรในประเทศไทย บทที่ 4 คติและรูปแบบของหอไตรในภาคเหนือ ตอนบนของประเทศไทย บทที่ 5 วิเคราะห์เปรียบเทียบในการจัดกลุ่มคติความเชื่อและรูปแบบ ทางศิลปกรรม ตลอดจนการกำหนดอายุ บทสุดท้ายเป็นบทสรุปผลการศึกษาและข้อเสนอแนะ ผลจากการศึกษาทำให้ทราบว่า ลักษณะรูปแบบของหอไตรในภาคเหนือตอนบนของประเทศไทย มีความสอดคล้องกับคติความเชื่อที่สามารถจัดแบ่ง 3 ประเภท คือ 1. รูปแบบที่เป็นหอสูงเป็นหอไตรที่ได้รับความนิยมในการก่อสร้างมากที่สุด หอไตรที่มี อายุเก่าแก่ที่สุดมีอายุในราวปลายพุทธศตวรรษที่ 21 การสืบทอดรูปแบบที่เป็นหอสูงส่วนมาก มีแผนผังเป็นสี่เหลี่ยมผืนผ้า จะนิยมปลูกสร้างด้วยเรือนไม้ทั้งหลังกับการปลูกสร้างครึ่งตึก ครึ่งไม้ พร้อมทั้งการประดับตกแต่งหอไตรให้มีความสวยงามเหมาะสมกับสภาพท้องถิ่น 2. รูปแบบหอไตรกลางน้ำเป็นหอไตรที่ได้รับอิทธิพลจากท้องถิ่นอื่น โดยเฉพาะภาคกลาง ของประเทศไทย ที่สร้างขึ้นสำหรับเก็บคัมภีร์พระไตรปิฏกเพื่อป้องกัน มด ปลวก สัตว์อื่นๆ จึงนิยมปลูกสร้างอยู่กลางสระน้ำ ส่วนประกอบการประดับตกแต่งลวดลายยังคงนิยมใช้ตามแบบ ล้านนา ปัจจุบันหอไตรกลางน้ำนั้นไม่ปรากฎเป็นที่นิยมในการปลูกสร้างส่วนที่พบจะมีอายุตั้งแต่ พุทธศตวรรษที่ 25 ลงมา 3. รูปแบบพิเศษ เป็นหอไตรที่ไม่สามารถจัดเข้ากลุ่มใดได้มีรูปทรงเป็นมณฑป หลังคา ซ้อนกัน 3 ชั้น มียอดแหลมลักษณะก่ออิฐถือปูนทั้งหลังประดับตกแต่งลวดลายปูนปั้น เพื่อให้ เกิดความสวยงามตามแบบที่นิยมทั่วไปในล้านนา แต่เนื่องจากมีการซ่อมแซมปฏิสังขรณ์หลายครั้ง จึงทำให้ไม่สามารถกำหนดอายุที่แน่นอนได้ ความสำคัญของหอไตร ถือว่าเป็นสถานที่สำหรับเก็บคัมภีร์พระไตรปิฏก ตำรา อรรถกถา ต่างๆ จึงนิยมสร้างขึ้นเป็นอาคารเฉพาะตามคติความเชื่อที่ห้ามบุคคลภายนอกขึ้นไปยุ่งเกี่ยว ซึ่งชาวล้านนาถือว่าคัมภีร์พระไตรปิฏกที่ได้รับการสังคายนาและจารแล้วเป็นของศักดิ์สิทธิ์ บริสุทธิ์ควรค่าแก่การเคารพบูชา