วิทยานิพนธ์นี้ มีจุดมุ่งหมายที่จะค้นคว้าวิจัยความเป็นมาและลักษณะของวรรณกรรมมอญ ตั้งแต่สมัยโบราณจนถึงต้นพุทธศตวรรษที่ 24 ซึ่งเป็นยุคปลายของอาณาจักรมอญที่มีเอกราช และศึกษาวรรณกรรมของพระอาจารย์อะเฟาะ ซึ่งเป็นกวีที่มีชื่อเสียงมากที่สุดในยุคนั้น ผู้วิจัย ได้ใช้หลักฐานที่เป็นภาพถ่ายและสำเนาข้อความจากศิลาจารึก เอกสารประเภทใบลาน สมุดข่อย และสมุดฝรั่ง ทั้งที่ปรากฎหลักฐานอยู่ในประเทศไทยและประเทศพม่า นอกจากนี้ ยังได้ศึกษาบทวิเคราะห์วิจารณ์ที่เกี่ยวข้องกับเรื่องเหล่านี้ประกอบกัน ผู้วิจัยได้แบ่งประเด็นการศึกษาออกเป็น 3 ส่วน คือ ส่วนแรกได้แก่ปัจจัยที่ก่อให้เกิด หรือเป็นองค์ประกอบของวรรณกรรม ได้แก่ แหล่งกำเนิด ชนชาติ วัสดุที่ใช้บันทึก ภาษาและ ตัวอักษร โดยมีตารางเปรียบเทียบประกอบ ส่วนที่สองกล่าวถึงเนื้อเรื่อง และประเภทของ วรรณกรรมมอญจากเอกสารทุกชนิด ตั้งแต่พุทธศตวรรษที่ 11 เป็นต้นมา โดยมีข้อสังเกตเกี่ยวกับ เนื้อหาและรูปแบบของวรรณกรรมมอญด้วย ส่วนที่สามกล่าวถึงประวัติพระอาจารย์อะเฟาะและ งานวรรณกรรมของท่าน ผู้วิจัยได้นำวรรณกรรม 18 เรื่อง ซึ่งหาต้นฉบับได้และทราบแน่ชัดว่า ท่านเป็นผู้แต่งมาจัดแบ่งกลุ่มแล้ววิเคราะห์วิจารณ์ถึงความเป็นมาของการแต่ง เนื้อหา รูปแบบ และกลวิธีเพื่อประเมินคุณค่า จากการศึกษานี้ ได้พบข้อมูลที่มีค่ายิ่ง อันจะนำไปสู่ความรู้ความเข้าใจต่อวรรณกรรม และชนชาติมอญ ผู้วิจัยหวังว่าจะมีผู้นำเรื่องเหล่านี้ไปศึกษาให้ละเอียดลึกซึ้งต่อไป