การกระทำทางปกครองของฝ่ายปกครองเป็นการใช้อำนาจรัฐกระทำต่อประชาชน ซึ่งใน บางกรณีอาจก่อให้เกิดความเสียหายแก่ประชาชนได้ ด้วยเหตุนี้รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2540 จึงได้มีการบัญญัติองค์กรขึ้นมาทำหน้าที่ควบคุมตรวจสอบการใช้อำนาจของฝ่าย ปกครอง โดยกำหนดให้มีการจัดตั้งองค์กรผู้ตรวจการแผ่นดินของรัฐสภาและองค์กรศาลปกครอง เพิ่มขึ้นมาใหม่เพื่อทำหน้าที่ควบคุมการกระทำของฝ่ายปกครอง การศึกษาครั้งนี้จึงมีจุดประสงค์ เพื่อศึกษารูปแบบโครงสร้างอำนาจหน้าที่และกระบวนการดำเนินงานของผู้ตรวจการแผ่นดิน ของรัฐสภาและศาลปกครองตามที่บัญญัติไว้ในรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2540 และในการศึกษานี้จะใช้วิธีการศึกษาจากการวิจัยเอกสารและการรวบรวมความเห็นของผู้ทรงคุณวุฒิ จากการศึกษาพบว่าผู้ตรวจการแผ่นดินของรัฐสภาเป็นองค์กรที่ทำหน้าที่รับคำร้องเรียนจาก ราษฎรที่ได้รับความไม่เป็นธรรมจากการกระทำของเจ้าหน้าที่ของรัฐไม่ว่าการนั้นจะชอบหรือไม่ ชอบด้วยกฎหมายหรือไม่ก็ตาม โดยรัฐธรรมนูญบัญญัติให้มีผู้ตรวจการแผ่นดินของรัฐสภาจำนวนไม่ เกิน 3 คน ซึ่งได้รับการแต่งตั้งโดยพระมหากษัตริย์ตามคำแนะนำของรัฐสภามีวาระในการดำรง ตำแหน่ง ตำแหน่งคราวละ 6 ปี ได้เพียงวาระเดียว และมีสำนักงานผู้ตรวจการแผ่นดินของ รัฐสภาที่เป็นอิสระอยู่ภายใต้การกำกับดูแลของผู้ตรวจการแผ่นดินของรัฐสภา ผู้ตรวจการแผ่นดิน ของรัฐสภามีอำนาจหน้าที่คือ อำนาจสอบสวนข้อเท็จจริง และทำรายงานเสนอความเห็นและข้อ แนะนำต่อรัฐสภา ศาลปกครองเป็นองค์กรควบคุมความชอบด้วยกฎหมายในการกระทำของฝ่ายปกครอง โดย ศาลปกครองมีอำนาจหน้าที่พิจารณาพิพากษาคดีปกครองโดยเฉพาะ โดยรัฐธรรมนูญให้สิทธิแก่ ประชาชนผู้ซึ่งได้รับความเสียหายจากการกระทำของฝ่ายปกครองมีสิทธิฟ้องร้องต่อศาลปกครอง ว่าการกระทำของหน่วยงานของรัฐหรือเจ้าหน้าที่ของรัฐนั้นว่าเป็นการกระทำที่มิชอบด้วยกฎหมาย หรือใช้ดุลยพินิจโดยมิชอบจึงขอให้ศาลปกครองพิพากษาให้เพิกถอนคำสั่งหรือการกระทำที่ไม่ ถูกต้องนั้นได้ โดยให้มีศาลปกครองชั้นต้นและศาลปกครองสูงสุดและมีหน่วยงานธุรการของ ศาลปกครองที่เป็นอิสระอยู่ภายใต้การควบคุมดูแลของประธานศาลปกครองสูงสุด