การพัฒนาหลักสูตรเสริมเพื่อพัฒนาทักษะการคิดอย่างมีวิจารณญาณในกระบวนการพยาบาล นี้เป็นหลักสูตรที่มุ่งเน้นการพัฒนาทักษะการคิดอย่างมีวิจารณญาณในกระบวนการพยาบาล สำหรับนักศึกษาพยาบาลโดยเฉพาะ หลักการของหลักสูตรคือ การเรียนรู้ที่ผสมผสานระหว่าง การเรียนรู้ที่ผู้เรียนเป็นผู้กระทำ การเรียนรู้แบบมีส่วนร่วม และการเรียนรู้แบบชี้ นำตนเองที่สอดคล้องกับความต้องการของผู้เรียน การพัฒนาหลักสูตรเสริมได้พัฒนาตามรูป แบบการวิจัยและพัฒนามี 4 ตอน ดังนี้ ตอนที่ 1 การศึกษาและวิเคราะห์ข้อมูลพื้นฐาน เป็นการเก็บข้อมูลจากการศึกษา เอกสาร และงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง และการจัดกลุ่มสนทนาจากผู้บริหารและอาจารย์พยาบาล เพื่อกำหนดทักษะการคิดอย่างมีวิจารณญาณในกระบวนการพยาบาล ซึ่งได้ผลสรุปว่าทักษะ การคิดอย่างมีวิจารณญาณในกระบวนการพยาบาลที่นักศึกษาพยาบาลขาดอยู่และควรได้รับการ พัฒนาได้แก่ ทักษะการยอมรับข้อตกลงเบื้องต้น การตีความ การวิเคราะห์ การสรุปอ้างอิง การประเมินข้อโต้แย้ง การอธิบาย และการควบคุมตนเอง จากนั้นจึงนำทักษะการคิดอย่างมี วิจารณญาณในกระบวนการพยาบาลที่ยังขาดอยู่ และควรได้รับการพัฒนามาใช้เป็นข้อมูลพื้น ฐานในการพัฒนาโครงร่างหลักสูตรเสริม เพื่อพัฒนาทักษะการคิดอย่างมีวิจารณญาณใน หลักสูตรพยาบาลศาสตรบัณฑิต ตอนที่ 2 การสร้างหลักสูตรเสริม เป็นการพัฒนาโครงร่างหลักสูตรเสริมให้สอดคล้อง กับข้อมูลพื้นฐาน ในหลักสูตรเสริมประกอบด้วยหลักการและเหตุผล แนวคิดพื้นฐานในการ พัฒนาหลักสูตรเสริม วัตถุประสงค์ของหลักสูตรเสริม และโครงสร้างของหลักสูตรเสริม หลักสูตรนี้มี 6 หน่วยการเรียน ในแต่ละหน่วยการเรียน ประกอบด้วย คำอธิบายหน่วยการ เรียน วัตถุประสงค์การเรียนรู้ เค้าโครงเนื้อหา วิธีสอนและกิจกรรม สื่อการเรียนการ สอน และการวัดและประเมินผล เนื้อหาที่ใช้ในหลักสูตรเสริม ครอบคลุมการพยาบาล สูติศาสตร์ การพยาบาลเด็กและการพยาบาลผู้ใหญ่ ใช้วิธีสอน 4 วิธี ได้แก่ การทดสอบ สมมติฐานซ้ำ กรณีตัวอย่าง การสร้างข้อโต้แย้ง และการถามคำถาม แล้วนำโครงร่างหลักสูตร เสริมไปให้ผู้เชี่ยวชาญประเมินความเหมาะสม และความสอดคล้องพบว่า ทุกองค์ประกอบ ของหลักสูตรเสริมสอดคล้องและเหมาะสมกับนักศึกษาพยาบาลและทักษะการคิดอย่างมีวิจารณญาณ ที่ต้องการพัฒนา จากนั้นจึงนำข้อมูลจากการประเมินโครงร่างหลักสูตรเดิม มาปรับปรุง เพื่อให้โครงร่างหลักสูตรเสริมเหมาะสมยิ่งขึ้น ตอนที่ 3 การตรวจสอบประสิทธิภาพหลักสูตร นำโครงร่างหลักสูตรที่ปรับปรุงแล้ว ไปทดลองใช้กับตัวอย่าง ซึ่งเป็นนักศึกษาพยาบาลชั้นปีที่ 3 จำนวน 48 คน รูปแบบการ ทดลองใช้แบบสุ่มเพื่อแบ่งกลุ่มตัวอย่างออกเป็นกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุม ให้การทดลอง เฉพาะกลุ่มทดลอง และมีการทดสอบก่อนและหลังการทดลองทั้ง 2 กลุ่ม ซึ่งผลการทดลอง พบว่า ทักษะการคิดอย่างมีวิจารณณาณในกระบวนการพยาบาลหลังการทดลองใช้หลักสูตรเสริม ของกลุ่มทดลองสูงกว่าทักษะการคิดอย่างมีวิจารณญาณในกระบวนการพยาบาลของกลุ่มควบคุม และสูงกว่าก่อนทดลองใช้หลักสูตรเสริมก่อนทดลองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ และพบว่า นักศึกษาในกลุ่มทดลองมีเจตคติต่อทักษะการคิดอย่างมีวิจารณญาณสูงกว่ากลุ่มควบคุมภาย หลังการทดลองใช้หลักสูตรเสริม และสูงกว่าก่อนทดลองใช้หลักสูตรเสริมอย่างมีนัยสำคัญ ทางสถิติ ซึ่งแสดงว่าหลักสูตรเสริมที่พัฒนาขึ้นสามารถพัฒนาทักษะการคิดอย่างมี วิจารณญาณในกระบวนการพยาบาลของนักศึกษาพยาบาลได้ ตอนที่ 4 การปรับปรุงแก้ไขหลักสูตรเสริม เป็นการประเมินการทดลองใช้หลักสูตร เสริมโดยผู้เรียนเมื่อสิ้นสุดการสอนในแต่ละหน่วยการเรียน โดยให้ผู้เรียนประเมินความ เหมาะสมของหลักสูตรเสริมเกี่ยวกับเนื้อหา วิธีสอนและกิจกรรม สื่อการเรียนการสอน และข้อเสนอแนะ ซึ่งพบว่า ทุกองค์ประกอบมีความเหมาะสม ส่วนการปรับปรุงหลักสูตรเสริม มีการเพิ่มตัวอย่าง และเพิ่มเวลาให้เหมาะสมกับกิจกรรมมากยิ่งขึ้น นอกจากนี้ ยังพบว่า หลักสูตรเสริมสามารถนำไปใช้ในการพัฒนาทักษะการคิดอย่างมีวิจารณญาณในกระบวนการพยาบาล ทีสอดคล้องกับหลักสูตรพยาบาลศาสตรบัณฑิตได้อย่างดียิ่ง