การวิจัยครั้งนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อศึกษาตัวแปรที่เกี่ยวข้องกับสุขภาพจิตครู มัธยมศึกษา สังกัดกรมสามัญศึกษา จังหวัดสมุทรสาคร จำแนกตามตัวแปร 2 ด้าน คือ ตัวแปร ด้านส่วนตัว ได้แก่เพศ อายุ ระดับการศึกษา สถานภาพสมรส ตำแหน่งทางวิชาการ เงินเดือน รายได้พิเศษ ประสบการณ์ในการทำงาน ภาระงาน และภาระความรับผิดชอบต่อครอบครัว ส่วนตัวแปร ด้านสิ่งแวดล้อมในโรงเรียน ได้แก่ สัมพันธภาพระหว่างครูกับผู้บริหาร สัมพันธภาพระหว่าง ครูกับเพื่อนร่วมงาน และสัมพันธภาพระหว่างครูกับนักเรียน กลุ่มตัวอย่างเป็นครูผู้ปฏิบัติ การสอนในโรงเรียนมัธยมศึกษา สังกัดกรมสามัญศึกษา จังหวัดสมุทรสาคร ปีการศึกษา 2541 จำนวน 215 คน เป็นเพศชาย 106 คน และเพศหญิง 109 คน เครื่องมือที่ใช้ในการศึกษาค้นคว้า ได้แก่ แบบสอบถามตัวแปรที่เกี่ยวข้องกับสุขภาพจิตของครู สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ ข้อมูลคือ วิเคราะห์สหสัมพันธ์และการวิเคราะห์การถดถอยพหุคูณ ผลการศึกษาพบว่า 1. วิเคราะห์ความสัมพันธ์ของตัวแปรด้านส่วนตัวและด้านสิ่งแวดล้อมในโรงเรียนกับ สุขภาพจิตของครูระดับมัธยมศึกษาพบว่า1.1 ตัวแปรที่สัมพันธ์ทางบวกกับสุขภาพจิตมี 9 ตัวแปร ได้แก่ เพศหญิง (X(,2)) การศึกษาระดับปริญญาตรีหรือเทียบเท่าขึ้นไป (X(,8)) ตำแหน่งอาจารย์ 1 (X(,12)) ตำแหน่งอาจารย์ 2 (X(,13)) เงินเดือนขั้นต่ำสุด 6,000-9,500 บาท (X(,15)) ประสบการณ์ การทำงาน 1-5 ปี (X(,23)) ประสบการณ์การทำงาน 11 ปีขึ้นไป (X(,25)) ภาระงานสอน (X(,27)) และสัมพันธภาพระหว่างครูกับผู้บริหาร (X(,33))1.2 ตัวแปรที่สัมพันธ์ทางลบกับสุขภาพจิตมี 12 ตัวแปร ได้แก่ เพศชาย (X(,1)) อายุระหว่าง 20-30 ปี (X(,3)) อายุตั้งแต่ 51 ปีขึ้นไป (X(,6)) ระดับการศึกษาอนุปริญญา หรือเทียบเท่า (X(,7)) มีคู่สมรส (X(,10)) ตำแหน่งอาจารย์ 3 (X(,14)) เงินเดือนระหว่าง 9,501-13,500 บาท (X(,16)) เงินเดือนระหว่าง 13,501-16,800 บาท (X(,17)) เงินเดือน ระหว่าง 16,801 บาทขึ้นไป (X(,18)) ประสบการณ์ในการทำงาน 6-10 ปี (X(,24)) ภาระธุรการ (X(,26)) และภาระความรับผิดชอบต่อครอบครัว : การดูแลสมาชิกในครอบครัว (X(,29))1.3 ตัวแปรที่ไม่สัมพันธ์กับสุขภาพจิตมี 14 ตัวแปร ได้แก่ อายุระหว่าง 31-40 ปี (X(,4)) อายุระหว่าง 41-50 ปี (X(,5)) เป็นโสด (X(,9)) เป็นหม้าย (X(,11)) เงินเดือน และรายได้พิเศษระหว่าง 10,000-20,000 บาท (X(,19)) เงินเดือนและรายได้พิเศษระหว่าง 21,001-30,000 บาท (X(,20)) เงินเดือนและรายได้พิเศษระหว่าง 30,001-40,000 บาท (X(,21)) เงินเดือนและรายได้พิเศษตั้งแต่ 40,001 บาทขึ้นไป (X(,22)) ภาระงานอื่น ๆ (X(,28)) ภาระความรับผิดชอบต่อครอบครัว : ค่าใช้จ่ายส่วนตัว (X(,30)) ภาระความรับผิดชอบ ต่อครอบครัว : ค่าเช่าบ้าน (X(,31)) ภาระความรับผิดชอบต่อครอบครัว : ค่าผ่อนรถ (X(,32)) สัมพันธภาพระหว่างครูกับเพื่อนร่วมงาน (X(,34)) และสัมพันธภาพระหว่างครูกับนักเรียน (X(,35)) 2. ตัวแปรที่ส่งผลต่อสุขภาพจิตเรียงลำดับจากส่งผลมากที่สุดไปน้อยที่สุด มี 2 ตัวแปรคือ สัมพันธภาพระหว่างครูกับเพื่อนร่วมงาน (X(,34)) และเงินเดือนขั้นต่ำสุด จำนวน 6,000-9,500 บาท (X(,15)) ซึ่งร่วมกันทำนายสุขภาพจิตได้ร้อยละ 7.00 3. สมการพยากรณ์สุขภาพจิตของครูระดับมัธยมศึกษาเขียนได้ดังนี้3.1 ในรูปคะแนนดิบ Y(^) = 24.628 - .044 X(,34) + 2.230 X(,15)3.2 ในรูปคะแนนมาตรฐาน Z= -.221 X(,34) + .154 X(,15)