ความมุ่งหมายของการวิจัยนี้เพื่อศึกษาการเปลี่ยแปลงสภาพ การตั้งถิ่นฐานและเศรษฐกิของชุมชนบ้านแท่น เป็นการศึกษา มุ่งเน้นเฉพาะพื้นที่ พบว่าชุมชนบ้านแท่นมีอายุไม่ต่ำกว่า 130 ปี การตั้งถิ่นฐานในระยะเริ่มแรก แบ่งเป็นสองคุ้มได้แก่ คุ้มพระแท่น และคุ้มหัวสระ ระบบเศรษฐกิจเป็นการพึ่งพาตนเอง เมื่อมีการติดต่อ ค้าขายกับนครราชสีมาและขอนแก่น ทำให้เปลี่ยนแปลงไปเป็นแบบการค้า รูปทรงอาคารบ้านเรือนจากทรงไทยโบราณหลังคามุงแฝกหญ้าคา เริ่มเปลี่ยนเป็นทรงไทยประยุกต์ และทรงปั้งหยา หลังคามุงสังกะสี รูปแบบการตั้งถิ่นฐานจากแบบรวมกลุ่มเป็นหย่อมที่ดอนทางตะวันออก ของพื้นที่เปลี่ยนแปลงไปสู่การตั้งถิ่นฐานตามเส้นทางคมนาคมขนส่ง เมื่อมีปัจจัยภายนอกเข้ามา ซึ่งได้แก่ถนน และหน่วยงานราชการ ชาวบ้านออกมาตั้งบ้านเรือนตามแนวถนนที่ตัดผ่านชุมชน รูปทรงอาคาร บ้านเรือนทรงไทยโบราณ และทรงปั้นหยาลดลง ทรงไทยประยุกต์ เพิ่มมากขึ้น อิฐและผลิตภัณฑ์ซิเมนต์ เริ่มนำมาใช้ในการสร้างบ้านเรือน การใช้ประโยชน์จากใต้ถุนบ้านและบริเวณบ้านเพื่อเป็นคอวัว ควาย และตั้งยุ่งฉางข้างลดลง แต่การใช้บริเวณบ้านสำหรับสร้างห้องน้ำ ห้องส้วมเพิ่มมากขึ้น แหล่งน้ำดื่มน้ำใช้จากแหล่งน้ำธรรมชาติ เปลี่ยนมาใช้น้ำประปามากที่สุดในปัจจุบัน อาชีพทำนาได้ลดลง ที่นามีขนาดเล็กแต่มีการใช้เทคโนโลยีและการผลิตแบบใหม่ สัตว์ประเภท วัว ควาย ลดจำนวนลง มีผู้ประกอบการค้าและ บริการเพิ่มขึ้น ร้านค้าประเภทเบ็ดเตล็ดมีมากที่สุด รายได้ จากอาชีพรับจ้างทั่วไป รับราชการ และธุรกิจการค้า เป็นรายได้ สำคัญที่เข้ามาแทนที่รายได้จากการทำนา รายจ่ายสำหรับค่าอาหาร และเสื้อผ้า ยังคงเป็นรายจ่ายสูงสุด แต่รายจ่ายเกี่ยวกับค่าน้ำประปา ค่าไฟฟ้า ค่าน้ำมันเชื้อเพลิง และค่าใช้จ่ายเบ็ดเตล็ดได้เพิ่มสูงขึ้น