วัตถุประสงค์สำคัญของการวิจัยครั้งนี้ เพื่อศึกษาถึงระดับความพึงพอใจในการปฏิบัติงานกับความสัมพันธ์ระหว่างระดับความพึงพอใจในลักษณะการปฏิบัติงานของพระบัณฑิตผู้สำเร็จการศึกษาจากมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย และเพื่อหาแนวทางการส่งเสริมให้พระบัณฑิตมีความพึงพอใจในการปฏิบัติงานมากยิ่งขึ้น วิธีการศึกษาได้ใช้แบบสอบถามเก็บรวบรวมข้อมูลจากพระบัณฑิตที่จบการศึกษาระหว่างปี พ.ศ. 2516-2536ทั่วประเทศ จำนวน 151 รูป ผลการวิจัยพบว่า พระบัณฑิตส่วนใหญ่มีอายุอยู่ระหว่าง20-30 ปี บวชมาแล้ว 11-20 ปี สำเร็จการศึกษาจากคณะครุศาสตร์ เป็นส่วนใหญ่ โดยสำเร็จการศึกษามาแล้ว 1-5 ปีมีประสบการณ์ในการทำงานเกี่ยวกับกิจการคณะสงฆ์มาก่อนเข้าศึกษาในมหาวิทยาลัย ด้านการปฏิบัติงาน หน้าที่หลักของพระบัณฑิตส่วนใหญ่ รับผิดชอบด้านการจัดการศึกษา โดยได้รับสนับสนุนปัจจัยทางการเงินในแต่ละเดือนไม่เกิน 2,000บาท สวัสดิการที่ได้รับค่อนข้างจำกัด แต่ความสามารถปรับปรุงพัฒนางานอยู่ในระดับสูง ส่วนใหญ่เห็นว่าการปฏิบัติงานประสบความสำเร็จ และก็ได้รับการยอมรับจากประชาชนในระดับสูง สำหรับความสัมพันธ์กับผู้เกี่ยวข้อง พระบัณฑิตเห็นว่าอยู่ในระดับดี โดยภาพรวม พระบัณฑิตมีความพึงพอใจในการปฏิบัติงานอยู่ในระดับสูง โดยมีคะแนนเฉลี่ย 4.03 โดยมีมิติของความพึงพอใจในแต่ละด้านเรียงตามลำดับจากมากไปหาน้อย ดังนี้ด้านลักษณะของเนื้องาน ด้านการยอมรับจากผู้เกี่ยวข้องด้านความสัมพันธ์กับผุ้บังคับบัญชา ด้านเงินเดือน ด้านความสามารถในการปรับปรุงงาน ด้านความพยาบามเพื่อความสำเร็จของงาน และด้านสวัสดิการ เมื่อทดสอบความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยพื้นฐานกับความพึงพอใจในการปฏิบัติงาน พบว่ามีความสัมพันธ์ใน 2 ลักษณะ คือ กลุ่มที่ 1 มีความสัมพันธ์กันอย่างเห็นได้ชัด ได้แก่ ความสามารถในการปรับปรุงพัฒนางาน ความสำเร็จในการทำงาน ความยอมรับของประชาชน และปัจจัยได้รับที่มิใช่ตัวเงิน กลุ่มที่ 2 ไม่มีความสัมพันธ์ต่อกันได้แก่ อายุจริง อายุบวช ระยะเวลาในการทำงาน คณะที่สำเร็จประสบการณ์การทำงานในกิจการคณะสงฆ์ก่อนเข้าศึกษาในมหาวิทยาลัย ประเภทของงานที่ปฏิบัติ ปัจจัยได้รับเป็นตัวเงิน และความสัมพันธ์กับผู้เกี่ยวข้อง พระบัณฑิตส่วนใหญ่มีความเห็นว่า ปัญหาอุปสรรคในการปฏิบัติงานที่สำคัญ ได้แก่ ด้านงบประมาณและวัสดุอุปกรณ์ในการทำงาน ซึ่งรวมถึงค่าตอบแทนและสวัสดิการ ส่วนแนวทางแก้ไขที่พระบัณฑิตเห็นว่ามีความเป็นไปได้สูงในภาคปฏิบัติได้แก่การนิเทศงาน การปรับปรุงค่าตอบแทนและสวัสดิการการปรับปรุงหลักสูตรและวิธีการสอน การปรับปรุงนโยบายและการบริหารศาสนกิจส่วนภูมิภาค และการจัดสรรงบประมาณสนับสนุนการปฏิบัติงานของพระบัณฑิต สำหรับข้อเสนอแนะที่สำคัญ คือ มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัยควรจัดทำนโยบายและแผนการส่งเสริมการปฏิบัติศาสนกิจส่วนภูมิภาคขึ้น โดยกำหนดเป้าหมาย วิธีการดำเนินการ และการจัดหางบประมาณที่เพียงพอ ควรจะร่วมมือกับองค์กรเอกชนและองค์กรประชาชน รวมไปจนถึงสถาบันการศึกษาในท้องถิ่น ทั้งในด้านการร่วมมือกันทำงาน การจัดหางบประมาณ การจัดกิจกรรมและความร่วมมือทางวิชาการเพื่อการศึกษาวิเคราะห์วิจัยในเชิงคุณภาพที่น่าจะมีความลุ่มลึกได้เป็นอย่างดี ในการจัดสัมมนาประจำปี ควรมีการกำหนดประเด็นที่สำคัญ หรือการเปิดโอกาสให้พระบัณฑิตได้เสนอผลงานทางวิชาการ เพื่อการอภิปรายกันอย่างกว้างขวางมากยิ่งขึ้น นอกจากนี้ควรจะได้ส่งเสริมให้พระนักศึกษาได้เตรียมพร้อมก่อนสำเร็จการศึกษาโดยฝึกออกไปปฏิบัติงานภาคสนาม ฝึกด้านการพูดกับสาธารณชนฝึกการบรรยายธรรมเนื่องจากเป็นภารกิจที่ต้องทำอย่างมิอาจปฏิเสธได้