การศึกษาครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยการวิจัยเอกสารและการวิจัยภาคสนาม มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาถึงโครงสร้างกระทรวงยุติธรรม ผลที่คาดว่าจะได้รับจากการ ปฏิรูปโครงสร้างกระทรวงยุติธรรม และผลจากการปฏิรูปโครงสร้างกระทรวงยุติธรรมต่อการ พัฒนากระบวนการยุติธรรมทางอาญา กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้บริหารระดับสูงของกระทรวงยุติธรรม ผู้บริหารระดับสูงในหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับการปฏิรูปโครงสร้างกระทรวงยุติธรรม และผู้บริหารหน่วยงานตลอดจนนักวิชาการที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการยุติธรรมทางอาญา จำนวน 13 ราย เก็บข้อมูลโดยการสัมภาษณ์เชิงลึกรายบุคคล ในระหว่างเดือนกรกฎาคม- สิงหาคม พ.ศ. 2545 ผลการศึกษาพบว่า รายงานการศึกษาของคณะกรรมมาธิการการบริหารและการยุติธรรม วุฒิสภา เมื่อปี พ.ศ. 2539 ซึ่งได้ระบุถึงสภาพปัญหาต่าง ๆ ในกระบวนการยุติธรรมทางอาญา และเสนอให้มีการปฏิรูปกระบวนการยุติธรรมทางอาญา กอรปกับรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2540 มาตรา 75 และมาตรา 275 ถือเป็นจุดเริ่มของแนวความคิดที่จะให้กระทรวงยุติธรรม เป็นศูนย์กลางการบริหารงานยุติธรรมของประเทศ ตามหลักการจัดองค์กรกระทรวงยุติธรรมสากล มีหน่วยงานต่างๆ เป็นกลไกในการขับเคลื่อนภารกิจเพื่อก่อให้เกิดประสิทธิภาพและประสิทธิผล ในการป้องกันและแก้ไขปัญหาอาชญากรรม การคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพของประชาชน และการ อำนวยความยุติธรรมด้วยความเที่ยงธรรม แต่โครงสร้างกระทรวงยุติธรรมตาม พ.ร.บ. ปรับปรุง กระทรวง ทบวง กรม พ.ศ. 2545 ยังไม่สามารถถือได้ว่าก่อให้เกิดการพัฒนาขึ้นในกระบวนการ ยุติธรรมอย่างเห็นได้เด่นชัด และยังไม่ใช่ขั้นสูงสุดของการพัฒนากระบวนการยุติธรรม ทางอาญา อย่างไรก็ดี ทั้งหมดนี้สามารถสรุปได้ว่าเป้าหมายของการปฏิรูปโครงสร้าง กระทรวงยุติธรรมนั้นเป็นไปเพื่อการปฏิรูปกระบวนการยุติธรรมทางอาญาอย่างถ่องแท้ ดำเนินการตามนโยบายการปฏิรูประบบราชการและการจัดกลุ่มโครงสร้างตามภารกิจ อีกทั้ง ยังเป็นโครงสร้างที่ดำเนินการตามหลักสากลเช่นเดียวกับอารยประเทศ ถือเป็นโครงสร้าง ที่บ่งชี้ถึงพัฒนาการอีกขั้นหนึ่งของกระบวนการยุติธรรมทางอาญาของไทย จากการวิจัยครั้งนี้มีข้อเสนอแนะว่า ในอนาคตกระทรวงยุติธรรมจะต้องปรับเปลี่ยน ให้มีองค์กรตำรวจอยู่ในโครงสร้างกระทรวง ภายหลังจากที่ได้ดำเนินการแบ่งแยกองค์กร ตำรวจออกเป็น 2 ส่วน คือ ตำรวจส่วนกลาง (หรือตำรวจแห่งชาติ) และตำรวจท้องถิ่นเป็นที่ เรียบร้อยแล้ว โดยที่ตำรวจส่วนกลางรับผิดชอบในส่วนของอาชญากรรมชนิดพิเศษและตำรวจ ท้องถิ่นจะรับผิดชอบเฉพาะอาชญากรรมพื้นฐาน ขณะเดียวกัน กระทรวงยุติธรรมในปัจจุบัน และอนาคตจะต้องให้ความสำคัญกับการพัฒนารูปแบบ องค์ความรู้ วิทยาการ และบุคลากร เพื่อให้สามารถปฏิบัติหน้าที่และภารกิจโดยบรรลุวัตถุประสงค์และเป้าหมายของการปฏิรูป โครงสร้างกระทรวงยุติธรรม