การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยกึ่งทดลอง เพื่อศึกษาผลของการให้ความรู้ตามแบบแผน ความเชื่อด้านสุขภาพต่อการตรวจเต้านมด้วยตนเองของสตรีวัยหมดประจำเดือน กลุ่มตัวอย่าง เป็นสตรีอายุ 40-59 ปี ที่มารับบริการในคลินิกวัยทอง วิทยาลัยแพทยศาสตร์ กรุงเทพมหานคร และวชิรพยาบาล แบ่งเป็นกลุ่มทดลองและกลุ่มเปรียบเทียบกลุ่มละ 30 คน กลุ่มทดลองได้รับการ ให้ความรู้ตามแบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพร่วมกับกระบวนการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วม การฝึก ปฏิบัติการตรวจเต้านมด้วยตนเองเป็นรายบุคคล ได้รับสมุดคู่มือการตรวจเต้านมด้วยตนเอง บันทึกการตรวจเต้านมด้วยตนเอง และกระตุ้นเตือนด้วยไปรษณีย์บัตรในสัปดาห์ที่ 4 รวมทั้ง ให้สาธิตย้อนกลับการตรวจเต้านมด้วยตนเอง ในสัปดาห์ที่ 5 ส่วนกลุ่มเปรียบเทียบได้รับ บริการตามปกติและได้รับการกระตุ้นเตือนด้วยไปรษณีย์บัตรในสัปดาห์ที่ 4 เก็บรวบรวมข้อมูล โดยใช้แบบสัมภาษณ์และแบบสังเกตการตรวจเต้านมด้วยตนเอง วิเคราะห์ข้อมูลใช้ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน สถิติเชิงสัมพันธ์ (paired t-test) และสถิติที (t-test) ผลการวิจัยพบว่า ภายหลังการได้รับความรู้ตามแบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพ ร่วมกับ กระบวนการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วม สตรีวัยหมดประจำเดือนกลุ่มทดลองมีการรับรู้โอกาสเสี่ยง ต่อการเกิดโรคมะเร็งเต้านม การรับรู้ความรุนแรงของโรคมะเร็งเต้านม การรับรู้ประโยชน์ ของการตรวจเต้านมด้วยตนเอง การรับรู้อุปสรรคในการตรวจเต้านมด้วยตนเอง และการปฏิบัติ การตรวจเต้านมด้วยตนเองเพิ่มขึ้นมากกว่าก่อนทดลองและมากกว่ากลุ่มเปรียบเทียบอย่างมีนัย สำคัญทางสถิติ (P<.001) จากการวิจัยนี้เสนอแนะว่าควรประยุกต์ใช้การให้ความรู้ตามแบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพ ร่วมกับกระบวนการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วมกับสตรีวัยหมดประจำเดือนกลุ่มอื่นๆ ต่อไป