การศึกษานี้เป็นการวิจัยเชิงสำรวจ เพื่อศึกษาพัฒนกิจการเป็นมารดาของหญิง ตั้งครรภ์ ครรภ์แรก และปัจจัยที่เกี่ยวข้อง กลุ่มตัวอย่างเป็นหญิงตั้งครรภ์ปกติ ครรภ์แรก อายุครรภ์ 28 สัปดาห์ขึ้นไป อยู่กินกับสามี จำนวน 408 คน ที่มาฝากครรภ์ ในโรงพยาบาลสุราษฎร์ธานี โรงพยาบาลพุนพิน โรงพยาบาลเวียงสระ โรงพยาบาลบ้านนาสาร โรงพยาบาลกาญจนดิษฐ์ โรงพยาบาลดอนสัก โรงพยาบาลเคียนซา และโรงพยาบาลพนม เก็บข้อมูล โดยใช้แบบสอบถามระหว่างเดือนมิถุนายน-สิงหาคม 2544 ใช้สถิติสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ ของเพียร์สัน และการวิเคราะห์ถดถอยพหุแบบขั้นตอนในการวิเคราะห์ข้อมูล ผลการศึกษาพบว่าหญิงตั้งครรภ์ ครรภ์แรก ส่วนใหญ่มีคะแนนพัฒนากิจการเป็นมารดา อยู่ในระดับสูงร้อยละ 80.9 ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพัฒนกิจการเป็นมารดาของหญิง ตั้งครรภ์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ p<0.05 ได้แก่ อายุ ระดับการศึกษา รายได้ครอบครัว ประสบการณ์การเลี้ยงดูเด็กอ่อน การวางแผนการตั้งครรภ์ การสนับสนุนทางสังคม สัมพันธ์ภาพระหว่างคู่สมรส และเจตคติต่อการตั้งครรภ์ และเมื่อวิเคราะห์ถึงปัจจัยที่ สามารถทำนายพัฒนกิจการเป็นมารดาของหญิงตั้งครรภ์ พบว่า สัมพันธภาพระหว่างคู่สมรส เจตคติต่อการตั้งครรภ์ การสนับสนุนทางสังคม อายุ และประสบการณ์การเลี้ยงดูเด็กอ่อน สามารถร่วมทำนายพัฒนกิจการเป็นมารดาของหญิงตั้งครรภ์ได้ร้อยละ 57.3 จากการวิจัยครั้งนี้มีข้อเสนอแนะว่าพยาบาลหรือผู้ที่เกี่ยวข้องในแผนกฝากครรภ์ ควรส่งเสริม สนับสนุนให้หญิงตั้งครรภ์มีสัมพันธภาพระหว่างคู่สมรสที่ดี ปลูกฝังเจตคติ ที่ดีต่อการตั้งครรภ์ และเน้นการให้การสนับสนุนทางสังคมแก่หญิงตั้งครรภ์ นอกจากนั้น พยาบาลควรให้ความสนใจดูแลเอาใจใส่เป็นพิเศษแก่หญิงตั้งครรภ์ที่มีอายุน้อย เพื่อให้ หญิงตั้งครรภ์มีการปฏิบัติพัฒนกิจการเป็นมารดาได้อย่างเหมาะสม