พยาบาลที่สำเร็จการศึกษาในระดับปริญญาโททางการพยาบาลเป็นผู้ที่ได้รับการเตรียม ให้มีความสามารถในการปฏิบัติการพยาบาลขั้นสูง มีบทบาทสำคัญในการให้การดูแลสุขภาพผู้ใช้ บริการอย่างครอบคลุมทุกมิติของการบริการ แต่ที่ผ่านมาบทบาทของพยาบาลที่สำเร็จการศึกษา ในระดับปริญญาโททางการพยาบาลยังไม่เป็นที่ประจักษ์ชัดเท่าที่ควร การศึกษาครั้งนี้ มีวัตถุ ประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาเปรียบเทียบบทบาทที่คาดหวัง และบทบาทที่ปฏิบัติจริงของพยาบาล ที่สำเร็จการศึกษาในระดับปริญญาโททางการพยาบาล 2) ศึกษาปัจจัยที่สามารถทำนายบทบาท ที่คาดหวัง และบทบาทที่ปฏิบัติจริง 3) ศึกษาปัญหาอุปสรรค และปัจจัยสนับสนุนในการปฏิบัติ งานของพยาบาลที่สำเร็จการศึกษาในระดับปริญญาโททางการพยาบาล เก็บรวบรวมข้อมูลโดย ส่งแบบสอบถามไปยังพยาบาลที่สำเร็จการศึกษาในระดับปริญญาโททางการพยาบาลที่ปฏิบัติงาน ในโรงพยาบาลสังกัดกระทรวงสาธารณสุข จำนวน 422 คน ในระหว่างเดือนกุมภาพันธ์ ถึงเดือน เมษายน 2544 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติบรรยาย ทดสอบค่าทีแบบเป็นคู่ สัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ เพียร์สัน การวิเคราะห์ถดถอยพหุคูณแบบขั้นตอน และการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า พยาบาลที่สำเร็จการศึกษาในระดับปริญญาโททางการพยาบาลคาดหวัง ในบทบาทของตนเองอยู่ในระดับสูงทุกด้าน โดยมีคะแนนเฉลี่ยในบทบาทด้านการปฏิบัติการพยาบาล มากที่สุด บทบาทที่ปฏิบัติจริงอยู่ในระดับต่ำทุกด้าน ยกเว้นบทบาทด้านคุณธรรม จริยธรรม และ กฏหมายอยู่ในระดับสูง โดยมีคะแนนเฉลี่ยในบทบาทด้านการวิจัยต่ำที่สุด เมื่อเปรียบเทียบ ค่าเฉลี่ยของบทบาทที่คาดหวัง และบทบาทที่ปฏิบัติจริง พบว่า มีความแตกต่างกันอย่างมีนัย สำคัญทางสถิติ (p < .001) โดยที่ค่าเฉลี่ยของบทบาทที่คาดหวังสูงกว่าค่าเฉลี่ยของบทบาท ที่ปฏิบัติจริงในทุกด้าน นอกจากนี้ยังพบว่า บทบาทที่คาดหวังและสถานที่ที่ปฏิบัติงาน (โรงพยาบาลเฉพาะทาง) สามารถร่วมทำนายความแปรปรวนของบทบาทที่ปฏิบัติจริงได้ร้อยละ 7.3 อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ สำหรับปัญหาอุปสรรคในการปฏิบัติงาน พบว่าส่วนใหญ่มีสาเหตุ มาจากความคาดหวังในบทบาทมากเกินไป ขาดการสนับสนุนจากผู้บริหาร ขาดแหล่งทรัพยากร ความคลุมเครือในบทบาท ความไม่ตระหนักในบทบาท และการจัดสรรบุคลากรไม่เหมาะสมกับ สาขาที่ชำนาญ ส่วนปัจจัยสนับสนุนในการปฏิบัติงานได้แก่ การสนับสนุนจากผู้บริหาร การสนับ สนุนด้านทรัพยากร การกำหนดบทบาทหน้าที่ที่ชัดเจน และการตระหนักในบทบาท จากผลการวิจัยในครั้งนี้ จึงควรมีการระบุ หรือกำหนดบทบาทตามตำแหน่งของพยาบาล ที่สำเร็จการศึกษาในระดับปริญญาโททางการพยาบาลให้ชัดเจน โดยอาศัยแนวคิดการปฏิบัติ การพยาบาลขั้นสูง เพื่อให้สามารถตอบสนองความต้องการทางสุขภาพของผู้ใช้บริการได้อย่าง มีประสิทธิภาพ