การตั้งครรภ์ในวัยรุ่นมีอุบัติการณ์สูงในประเทศไทย อย่างไรก็ดีการตั้งครรภ์ใน วัยรุ่นนี้มีภาวะเสี่ยงสูง และผลลัพธ์ของการตั้งครรภ์ยังไม่ดีเท่าที่ควร เมื่อ เปรียบเทียบกับการตั้งครรภ์ในวัยผู้ใหญ่ การศึกษาที่ผ่านมาบ่งชี้ว่าต้นเหตุที่สำคัญ คือการปฏิบัติตนไม่เหมาะสมในระยะตั้งครรภ์ การที่วัยรุ่นจะปฏิบัติพฤติกรรมสุขภาพ ตลอดการตั้งครรภ์ได้นั้นจำเป็นที่จะต้องมีความรับผิดชอบต่อสุขภาพทั้งต่อตนเองและต่อ ทารกในครรภ์ การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อทดสอบความสัมพันธ์เชิงเหตุผลระหว่างการรับรู้ สมรรถนะของตนเอง การรับรู้อุปสรรค การสนับสนุนทางสังคม อายุ ระดับการศึกษา และ รายได้ของครอบครัว กับความรับผิดชอบต่อสุขภาพโดยพัฒนากรอบแนวคิดจากโมเดลการส่งเสริม ของเพนเดอร์ กลุ่มตัวอย่างได้แก่หญิงวัยรุ่นที่พักฟื้นหลังคลอดในโรงพยาบาลของรัฐ 9 แห่ง ในกรุงเทพมหานคร จำนวน 607 คน เครื่องมือในการวิจัยได้แก่ แบบบันทึกข้อมูลส่วนบุคคล แบบวัดการรับรู้สมรรถนะของตนเองต่อการปฏิบัติพฤติกรรมความรับผิดชอบต่อสุขภาพ แบบวัดการ รับรู้อุปสรรคต่อการปฏิบัติพฤติกรรมความรับผิดชอบต่อสุขภาพ แบบวัดการสนับสนุนทางสังคม และแบบวัดความรับผิดชอบต่อสุขภาพ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้โปรแกรมสำเร็จรูป SPSS และ LISREL ผลการศึกษาพบว่า การรับรู้อุปสรรคมีอิทธิพลโดยตรงทางลบต่อความรับผิดชอบต่อสุขภาพ ((+,b)=-.35, p<.01) การรับรู้สมรรถนะของตนเองมีอิทธิพลโดยตรงทางบวกต่อความรับผิดชอบ ต่อสุขภาพ ((+,b)=.42, p<.001) และมีอิทธิพลโดยอ้อม ((+,b)=.13, p<.01) ผ่านการรับรู้ อุปสรรค ((+,b)=.38, p<.001) การสนับสนุนทางสังคมมีอิทธิพลโดยตรงทางบวกต่อความรับผิดชอบ ต่อสุขภาพ ((+,b)=.18,p<.01) และมีอิทธิพลโดยอ้อม ((+,b)=.39, p<.001) โดยผ่านการรับรู้ อุปสรรค ((+,b)=-.31, p<.001) และการรับรู้สมรรถนะของตนเอง ((+,b)=.50, p<.001) การศึกษามีอิทธิพลโดยตรงทางบวกต่อความรับผิดชอบต่อสุขภาพ ((+,b)=.10, p<.05) และมี อิทธิพลโดยอ้อม ((+,b)=.19, p<.001) ผ่านการสนับสนุนทางสังคม ((+,b)=.22, p<.001) และการรับรู้อุปสรรค ((+,b)=-.17, p<.05) อายุมีอิทธิพลโดยตรงทางบวกต่อความรับผิดชอบ ต่อสุขภาพ ((+,b)=.09, p<.05) รายได้ของครอบครัวมีอิทธิพลทางอ้อมต่อความรับผิดชอบต่อ สุขภาพ ((+,b)=.08, p<.01) โดยผ่านการสนับสนุนทางสังคม ((+,b)=.14,p<.05) ผลการศึกษาบ่งชี้ว่าโมเดลการส่งเสริมสุขภาพของเพนเดอร์สามารถอธิบายและทำนายความ รับผิดชอบของหญิงตั้งครรภ์วัยรุ่นไทยได้เป็นอย่างดี การที่การรับรู้สมรรถนะของตนเอง การ รับรู้อุปสรรค และการสนับสนุนทางสังคมมีอิทธิพลโดยตรงต่อความรับผิดชอบต่อสุขภาพสนับสนุน ว่าพฤติกรรมการส่งเสริมสุขภาพเป็นพฤติกรรมที่บุคคลกระทำอย่างมีเป้าหมายเพื่อสุขภาพของ ตนเอง ควรมีการจัดกิจกรรมการพยาบาลเพื่อเพิ่มการรับรู้สมรรถนะของตนเอง และการสนับสนุน ทางสังคม และลดการรับรู้อุปสรรคแก่หญิงตั้งครรภ์วัยรุ่น