การศึกษาเรื่องนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อทราบผลการปฏิบัติงานของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำ หมู่บ้าน (อสม.) ในศูนย์สาธารณสุขมูลฐานชุมชน (ศสมช.) และปัจจัยที่กำหนดที่เกี่ยวข้องกับ อสม. เจ้าหน้าที่สาธารณสุข การบริหารจัดการ ศสมช. และการใช้บริการ ศสมช. ของประชาชน โดยใช้การวิจัยเชิงสำรวจในพื้นที่ 2 อำเภอของจังหวัดระยอง ซึ่งได้จากการสุ่มตัวอย่างแบบหลาย ขั้นตอน กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วย อสม. จำนวน 270 คน ประธาน อสม. ระดับหมู่บ้านจำนวน 54 คนและประชาชนในหมู่บ้านจำนวน 100 คน เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บข้อมูลเป็นแบบสัมภาษณ์ อย่างมีโครงสร้าง สำหรับสถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์คือ สถิติร้อยละ และค่าเฉลี่ยในการแจกแจงลักษณะ ของกลุ่มตัวอย่างและสถิติวิเคราะห์ความแตกต่างของค่าเฉลี่ยระหว่างกลุ่มปัจจัยที่มีผลต่อการปฏิบัติ งานของ อสม. นอกจากนี้ยังวิเคราะห์ถดถอยพหุคูณเพื่อทราบปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อผลการดำเนินงาน ของ อสม. ที่ ศสมช. ผลการวิจัยพบว่า มี อสม. ร้อยละ 21.5 ที่สามารถมาปฏิบัติงานที่ ศสมช. ได้อย่าง สม่ำเสมอ ส่วนที่เหลือมีจำนวนมากถึง ร้อยละ 53.0 ที่ไม่สามารถมาปฏิบัติงานได้เลย ผลการปฏิบัติงานที่ ศสมช.ของ อสม. ในภาพรวมอยู่ในระดับต่ำ ร้อยละ 71.1 ส่วนที่เหลือ เกือบทั้งหมดอยู่ในระดับปานกลาง ซึ่งพื้นฐานของ อสม. ในภาพรวมอยู่ในระดับต่ำ ร้อยละ 71.1 ส่วนที่เหลือเกือบทั้งหมดอยู่ในระดับปานกลางซึ่งพื้นฐานของ อสม. นั้นมีเพียงร้อยละ 16.7 ที่รับรู้ในเชิงบวกต่อหลักการสาธารณสุขมูลฐาน สำหรับปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับผลการ ปฏิบัติงานคือ สถานที่ตั้งของ ศสมช. การมีบทบาทในชุมชน การสนับสนุนของครอบครัว การ รับรู้ต่อ ศสมช. และปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อผลการปฏิบัติงานได้แก่ ทักษะในการให้บริการ ความรู้ในการปฏิบัติงานและการนิเทศงานของเจ้าหน้าที่ โดยปัจจัยทั้งหมดสามารถอธิบายความ ผันแปรของผลการทำงานได้ร้อยละ 49.2 อย่างไรก็ตามเมื่อพิจารณาผลในเชิงคุณภาพ พบว่า อสม. ส่วนใหญ่ยังไม่สามารถบริหารจัดการ ศสมช. ได้ด้วยตนเองอีกทั้งประชาชนร้อยละ 77.0 ไม่เคย มาใช้บริการที่ ศสมช. ดังนั้น ข้อเสนอแนะในเชิงนโยบาย คือ ศสมช. ควรปรับปรุงแบบการดำเนิน การของ ศสมช. ให้เหมาะสมกับแต่ละชุมชนและเพิ่มบทบาทในการมีส่วนร่วมของประชาชนให้มากขึ้น