โรคข้ออักเสบรูมาตอยด์เป็นโรคที่มีการอักเสบอย่างเรื้อรังของเนื้อเยื่อเกี่ยวพัน ผู้ป่วยจะมีอาการปวดมากและยาวนานก่อให้เกิดความวิตกกังวลตามมาดังนั้นพยาบาลจึงควร ช่วยเหลือให้ผู้ป่วยสามารถดูแลตนเองได้ในระดับที่เพียงพอและต่อเนื่อง วิทยานิพนธ์ฉบับนี้เป็นการวิจัยกึ่งทดลองเพื่อศึกษาผลการฝึกสมาธิตามแบบพุทธวิธี ต่อการลดความวิตกกังวล และความเจ็บปวดของผู้ป่วยโรคข้ออักเสบรูมาตอยด์ คัดเลือกกลุ่ม ตัวอย่างแบบเฉพาะเจาะจงตามคุณสมบัติที่กำหนดจำนวน 30 ราย ระยะเวลาการทดลอง 6 สัปดาห์ เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ คู่มือบำบัดโรคข้อด้วยสมาธิ ปรอทวัดอุณหภูมิที่ปลายนิ้ว แบบสัมภาษณ์ข้อมูลทั่วไป แบบประเมินความรุนแรงของอาการเจ็บปวด แบบสัมภาษณ์วัดความ วิตกกังวล และแบบบันทึกข้อมูลการฝึกสมาธิ การวิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้โปรแกรมคอมพิวเตอร์ SPSS FOR WINDOWS โดยใช้สถิติเชิง พรรณนา และเปรียบเทียบคะแนนเฉลี่ยตัวแปรต่างๆ ก่อนและหลังการทดลองในกลุ่มเดียวกันด้วย สถิติ The Wilcoxon Matched Pairs Singed-Ranks Test เปรียบเทียบความแตกต่าง ก่อนและหลังการทดลอง 2 กลุ่มด้วยสถิติ The Mann-Whitney U Test ผลการวิจัยพบว่า กลุ่มทดลอง หลังการทดลองมีคะแนนเฉลี่ยความวิตกกังวล และความ เจ็บปวดน้อยกว่าก่อนการทดลอง และมีอุณหภูมิผิวหนังสูงกว่าก่อนการทดลองอย่างมีนัยสำคัญ ทางสถิติ (p < 0.05) กลุ่มเปรียบเทียบ หลังการทดลองมีคะแนนเฉลี่ยความวิตกกังวลสูงกว่า ก่อนการทดลองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.05) และคะแนนเฉลี่ยความเจ็บปวดในช่วง เช้าสูงกว่าช่วงก่อนนอน เมื่อเปรียบเทียบระหว่าง 2 กลุ่ม หลังการทดลองคะแนนเฉลี่ยความ วิตกกังวล ของกลุ่มทดลองน้อยกว่ากลุ่มเปรียบเทียบอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.05) ส่วนคะแนนเฉลี่ยความเจ็บปวดทั้ง 2 กลุ่มไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p > 0.05) ดังนั้นพยาบาลสาธารณสุข จึงควรให้การพยาบาลแก่ผู้ป่วยโรคข้ออักเสบรูมาตอยด์ทั้ง ด้านร่างกาย จิตใจ อารมณ์และสังคม ด้วยการแนะนำการฝึกสมาธิตามแบบพุทธวิธีอย่างต่อเนื่อง และควรนำไปเป็นกิจกรรมการพยาบาลให้แก่ผู้ป่วยรายอื่นๆ ต่อไป