การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาระดับของบทบาท และปัจจัยที่มีความ สัมพันธ์กับบทบาทของประชาชนท้องถิ่นในการอนุรักษ์ทรัพยากรนกบริเวณเขตห้ามล่าสัตว์ป่า บึงบอระเพ็ด จังหวัดนครสวรรค์ โดยใช้วิธีการศึกษา 2 ด้าน ควบคู่กันไปคือ การศึกษาเชิง ปริมาณใช้วิธีการสัมภาษณ์ด้วยแบบสอบถามจากกลุ่มตัวอย่างประชาชนท้องถิ่น 132 ราย และการ ศึกษาเชิงคุณภาพ ใช้วิธีการสัมภาษณ์แนวลึก (In-depth Interview) จากผู้เกี่ยวข้องที่รู้ ข้อมูลในท้องถิ่นเป็นอย่างดี ผลการศึกษา พบว่า ประชาชนท้องถิ่นส่วนใหญ่มีบทบาทในการอนุรักษ์ทรัพยากรนกอยู่ใน ระดับปานกลาง ปัจจัยด้านเพศ และตำแหน่งทางสังคม เป็นปัจจัยที่มีผลต่อบทบาทของประชาชน ท้องถิ่นในการอนุรักษ์ทรัพยากรนกอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.001 ส่วนปัจจัยด้าน อาชีพ รายได้ และระยะเวลาในการตั้งถิ่นฐาน เป็นปัจจัยที่มีผลต่อบทบาทของประชนท้องถิ่น ในการอนุรักษ์ทรัพยากรนกอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 โดยพบว่า ประชาชนเพศชาย อาชีพเจ้าหน้าที่บริษัท/องค์กรเอกชน มีรายได้ 2,501 - 5,000 บาท / เดือน มีตำแหน่ง ทางสังคม และมีระยะเวลาในการตั้งถิ่นฐาน 41 ปีขึ้นไป จะมีบทบาทในการอนุรักษ์ทรัพยากรนก มากกว่ากลุ่มย่อยอื่น ๆ ในเรื่องเดียวกัน และพบว่าประชาชนรอบบึงบอระเพ็ดมีวิถีชีวิตที่ เกี่ยวข้องกับการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติในบึงฯ มายาวนาน เมื่อก่อนมีการจับนกน้ำ กันมากเพื่อเป็นอาหารและค้าขายเชิงพาณิชย์ แต่ปัจจุบันการจับนกน้ำได้ลดลงไปมาก ตั้งแต่ มีการจัดตั้งเขตห้ามล่าสัตว์ป่าบึงบอระเพ็ดขึ้นมาและเจ้าหน้าที่ได้ปฏิบัติหน้าที่ เข้มงวดขึ้น ปัญหาสำคัญของการอนุรักษ์นกน้ำคือ การล่านกน้ำ ซึ่งปัจจุบันมีน้อยลงมาก ประชาชนส่วนใหญ่เลิกล่านกน้ำแล้ว และมีความต้องการที่จะให้ความร่วมมือ เมื่อมีการจัด กิจกรรมหรือจัดอบรมเกี่ยวกับการอนุรักษ์นกน้ำบ่อยครั้งหรือเท่าที่มีเวลาให้ บทบาทของผู้ นำท้องถิ่น ส่วนใหญ่เป็นผู้นำทางการ มีตำแหน่งทางสังคม ซึ่งประชาชนให้ความเกรงใจ ยอมรับนับถือ ซึ่งจะเป็นแกนนำที่ประชาชนจะเข้ามามีส่วนร่วมได้ ส่วนกลุ่ม / ชมรมไม่ค่อย มีผลในการชักจูงใจชาวบ้าน และไม่ค่อยมีบทบาทในเรื่องการอนุรักษ์นกน้ำเท่าที่ควร ขาดการ สนับสนุนจากภาครัฐให้ประชาชนท้องถิ่นมีบทบาทในการอนุรักษ์ทรัพยากรนกอย่างจริงจัง ในส่วน ของการรับรู่ข่าวสารและการติดต่อกับเจ้าหน้าที่ของรัฐในการอนุรักษ์ทรัพยากรนก พบว่า ยังมีน้อย ข้อเสนอแนะจากผลการวิจัยครั้งนี้คือ ทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องต้องร่วมมือกัน โดยมีการ ประสานงานจากหน่วยงานภาครัฐส่วนกลางในระดับนโยบาย กับหน่วยงานอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ กรมป่าไม้ จังหวัด อำเภอ องค์การบริหารส่วนท้องถิ่น และกลุ่ม / ชมรมท้องถิ่น ซึ่งกลุ่ม / ชมรมท้องถิ่นควรได้รับการสนับสนุนจากภาครัฐและกลุ่มต่าง ๆ เช่น กลุ่ม การเมืองท้องถิ่น สมาชิกสภาจังหวัด เป็นต้น เพื่อแสวงหาความร่วมมือ โดยเปิดกว้างรับฟัง ความคิดเห็นของแต่ละฝ่ายและร่วมมือพิจารณานโยบายของรัฐในการอนุรักษ์นกน้ำในบึงบอระเพ็ด และส่งเสริมกิจกรรมการรับรู้ข่าวสารและการติดต่อกับเจ้าหน้าที่ของรัฐอย่างต่อเนื่อง กลุ่ม / ชมรมท้องถิ่นควรชักจูงหรือดึงให้ชาวบ้านเข้าไปมีส่วนร่วมในกิจกรรมให้มาก ขึ้น สนับสนุนให้มีการรวมกลุ่มของประชาชนท้องถิ่นเพื่อจัดทำกิจกรรม / โครงการอนุรักษ์ ทรัพยากรนกรวมทั้งให้ประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมหรือมีบทบาทในการบริหารจัดการทรัพยากรนก ให้มากขึ้น ตลอดจนรัฐควรใช้มาตรการทางกฎหมายให้เข้มงวดและมีประสิทธิภาพมากขึ้นด้วย