การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสำนักดนตรีมอญ ประวัติ และบทบาทของเพลง ประจำบ้าน ทางฆ้องวงใหญ่ โดยวิเคราะห์ลักษณะเฉพาะด้านดนตรีอันเป็นวิธีการบรรเลงของ ทางมอญบ้านบาตร ทางมอญบ้านพาทยโกศล ทางมอญปทุมธานี ทางมอญปากลัด ผลการวิจัยพบดังนี้ 1. สำนักดนตรีมอญในพื้นที่ศึกษา ยังดำเนินกิจกรรมอยู่ในปัจจุบัน 2. ประวัติ : ความหมายและบทบาทของเพลงประจำบ้าน คือ "เพลงประโคมศพ-ที่บ้าน" บทบาทสำคัญคือ ใช้บรรเลงประกอบพิธีกรรมเพื่อประชุมเพลิงศพ นักดนตรีมอญใช้ฝึกหัดฆ้องมอญ วงใหญ่เบื้องต้น เพื่อให้รู้วิธีใช้มือฆ้อง "ลูกขวาง" 3. ระดับเสียงฆ้องมอญวงใหญ่ พบว่า บันไดเสียงมอญ มีระยะชิดอยู่ขั้นที่ 2-3 และ 6-7 การเลือกเสียงบรรเลง หรือโหมดเสียงมี 3 เสียง คือ "โหมดกำมะทาน" เสียง A "โหมดตังป้อย" เสียง D "โหมดเจิกมั่ว" เสียง G ส่วนแนวการตั้งเสียงเดิมเปลี่ยนแปลงแล้วทุกสำนักดนตรี 4. จังหวะหน้าทับตะโพนมอญ มีเปิงมางตีขัด เพื่อควบคุมประโยคเพลง โดยที่ 1 รอบหน้าทับ เท่ากับ 1 ประโยคเพลง มีความยาวเท่ากับ 16 ห้องเพลง ในเครื่องหมายกำหนดจังหวะ 2/4 สำหรับเสียง "ทึ้ง" ของตะโพนมอญ แสดงว่าหมดประโยคเพลง:หมดรอบหน้าทับ 5. โครงสร้างของเพลง พิจารณาขั้นคู่ที่สี่ เพื่อเลือกโหมดเสียงและเคลื่อนทำนอง กรณี ประชุมเพลิงศพใช้เฉพาะโหมดเสียง D การเรียงท่อนไม่ชัดเจน นิยมบรรเลงย้อนกลับรวม 14 รอบ หน้าทับ ในจังหวะโครงสร้างทำนอง และจังหวะเคาะมีเอกลักษณ์ด้วยการขืนจังหวะย้อนทำนอง 6. การใช้ "มือฆ้อง" ลูกฆ้องมอญวงใหญ่ช่วงทบที่ 1 ไม่มีเสียง B เสียง F เรียกว่า "ลูกหลุม" จึงต้องใช้วิธี "ลูกขวาง" เพื่อทดแทนเสียง พบแบบแผนคือ การใช้คู่สิบ เสียง F โดย ข้ามช่วงทบ

การใช้เสียงแทนด้วยการผูกวรรคเพลงขึ้นใหม่

การใช้มือขวาตีเสียง B หรือ F มือเดียว

การใช้ "มือฆ้องนะติงเนง โน่งติงเนง และถ่องโน่ง"

การใช้คู่สาม คู่สี่ "ลูกขวาง"

การใช้คู่สี่แบบทันที

การใช้เก็บวลีถี่ๆ

การใช้คู่เสียงและแบบแผนพิเศษ