การใช้สื่อการสอนในผู้ป่วยที่ได้รับการผ่าตัดนั้นเป็นวิธีลดผลกระทบของผู้ป่วย ทั้งด้านร่างกายและจิตสังคมวิธีหนึ่ง ปัจจุบันพบว่ามีงานวิจัยเกี่ยวกับสื่อการสอน ในผู้ป่วยที่ได้รับการผ่าตัดหลายรูปแบบและยังไม่มีการรวบรวมผลของการวิจัยที่แท้จริง ยากต่อการนำผลการวิจัยไปประยุกต์ใช้ในการปฏิบัติการพยาบาล การวิจัยครั้งนี้มี จุดประสงค์เพื่อวิเคราะห์งานวิจัยในระหว่างปี พ.ศ.2519-2540 โดยใช้ตัวอย่างงานวิจัย 16 เรื่องจากประชากรเชิงนิยาม 24 เรื่อง เป็นงานวิจัยเชิงทดลองที่ใช้สื่อการสอน วิธีต่างๆ ซึ่งกระทำในผู้ป่วยในระยะก่อนและหลังผ่าตัด โดยใช้การวิเคราะห์ค่าสถิติ t, F การวิเคราะห์งานวิจัยครั้งนี้ประยุกต์วิธีการสังเคราะห์แบบเมต้าของกลาส (Glass, et al., 1982) มาใช้โดยการคำนวณขนาดอิทธิพลจากงานวิจัย ทดสอบ ความเท่ากันของขนาดอิทธิพลเฉลี่ย และศึกษาความแปรปรวนในขนาดอิทธิพลของสื่อการสอน ที่มีความแปรปรวนสูงจากการใช้ตัวแปรลักษณะงานวิจัย ผลการวิจัยสรุปได้ดังนี้ 1) ขนาดอิทธิพลของสื่อทางเดียว, สื่อสองทาง และสื่อ การสอนด้วยตนเอง มีความเป็นวิวิธพันธ์ 2) ขนาดอิทธิพลเฉลี่ยของสื่อทางเดียวและ สื่อการสอนด้วยตนเองต่อการปรับตัวทางจิตสังคม มีค่าเท่ากับ -0.08 และ 0.90 ตามลำดับ 3) ความแปรปรวนขนาดอิทธิพลของสื่อสองทางสามารถอธิบายได้ด้วยตัวแปรลักษณะงานวิจัย ด้านการสุ่มตัวอย่าง อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 4) ความแปรปรวนของขนาด อิทธิพลของสื่อทางเดียวและสื่อการสอนด้วยตนเอง ไม่สามารถอธิบายได้ด้วยตัวแปร ลักษณะงานวิจัยด้าน จำนวนผู้วิจัย การตั้งสมมติฐาน การสุ่มตัวอย่าง และขนาดกลุ่ม ตัวอย่าง จากผลการวิจัยครั้งนี้มีข้อเสนอแนะว่า สื่อการสอนส่งเสริมการปรับตัวทางกายและ ทางจิตสังคมในผู้ป่วยที่ได้รับการผ่าตัด แต่พบว่าขนาดอิทธิพลของสื่อการสอนมีความ แปรปรวนสูง ดังนั้นในการนำสื่อการสอนไปใช้จึงควรพิจารณาตามความเหมาะสม รวมทั้ง ควรมีการขยายขอบเขตในการศึกษาวิจัยเกี่ยวกับสื่อการสอนในผู้ป่วยที่ได้รับการผ่าตัด ให้กว้างขึ้น เพื่อพัฒนาองค์ความรู้ต่อไป